Page 229 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

ในปี 2563 กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัวได้มีการประกาศใช้แผนปฏิบัติการด้าน
การพัฒนาสตรี ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563-2565) เพื่อปรับเปลี่ยนเจตคติของสังคมในประเด็นความเสมอภาคเท่าเทียมกัน การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน

ระหว่างหญิงชาย กำาหนดมาตรการเฝ้าระวัง ขจัดปัจจัยเสี่ยง ป้องกันคุ้มครองช่วยเหลือ เยียวยา และสร้างความเข้มแข็ง
ของกลไกและกระบวนการพัฒนาสตรี เป็นต้น ส่วนกระทรวงศึกษาธิการได้มีคำาสั่ง ที่ สป. 818/2563 เรื่อง แต่งตั้ง ของกลุ่มบุคคล
คณะกรรมการพิจารณาข้อร้องเรียนของนักเรียน นักศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ 9 ตุลาคม 2563 โดยมีวัตถุประสงค์
เพื่อศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการเปิดรับฟังความคิดเห็นของนักเรียน นักศึกษาในประเด็นที่เกี่ยวกับการพัฒนาระบบ

การศึกษาและการเมืองของนักเรียน นักศึกษา เพื่อจัดทำาข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและพิจารณาแนวทางในการแก้ไขปัญหา
และช่วยเหลือเยียวยานักเรียนนักศึกษาที่ได้รับผลกระทบ ประสานและบูรณาการการดำาเนินการร่วมกันระหว่าง บทที่ 5
หน่วยงานและเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ทุกภาคส่วน และจัดทำากระบวนการติดตามและประเมินผล เป็นต้น คณะกรรมการ
ชุดดังกล่าว ได้มีการประชุมเพื่อพิจารณาปัญหาในบางประเด็นแล้ว รวมถึงปัญหาการเลือกปฏิบัติต่อกลุ่มบุคคล

หลากหลายทางเพศ
(3) มาตรการทางกฎหมาย

เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2563 คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติคู่ชีวิต พ.ศ. ....
และร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ฉบับที่..) พ.ศ. .... ที่เสนอโดยกระทรวงยุติธรรม
ต่อสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาเพื่อพิจารณา ร่างกฎหมายสองฉบับดังกล่าวมีหลักการสำาคัญ คือ การรับรองสิทธิ

ในการก่อตั้งครอบครัวระหว่างบุคคลที่เป็นเพศเดียวกันโดยกำาเนิดอันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ เป็นการดำาเนินการ
ตามแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 3 และเป็นการส่งเสริมให้เกิดความเสมอภาคในทางกฎหมายระหว่างบุคคล
ตามที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ให้การรับรองไว้ ตลอดจนเป็นการช่วยสร้างความตระหนัก
ถึงความมีอยู่ของครอบครัวรูปแบบใหม่สำาหรับประชาชนทั่วไปด้วย ร่างกฎหมายดังกล่าวมีสาระสำาคัญ คือ กำาหนดอายุ

ของบุคคลในการจดทะเบียนชีวิตคู่ กำาหนดให้คู่ชีวิตมีอำานาจจัดการแทนผู้เสียหายเช่นเดียวกับสามีหรือภริยาตามประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา กำาหนดบทบัญญัติเกี่ยวกับทรัพย์สินระหว่างคู่ชีวิต โดยแบ่งเป็นสินส่วนตัวและทรัพย์สิน
ร่วมกัน การรับบุตรบุญธรรมของคู่ชีวิต สิทธิและหน้าที่ของคู่ชีวิต เมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสียชีวิตไปเช่นเดียวกับคู่สมรส
ตามบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ทั้งนี้ โดยให้นำาบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

ว่าด้วยคู่สมรส (มาตรา 1563 มาตรา 1606 และมาตรา 1652) ครอบครัว บุตรบุญธรรม และมรดกมาใช้บังคับแก่คู่ชีวิต
ด้วยโดยอนุโลม 555

อย่างไรก็ดี ภาคประชาสังคมบางส่วนมีความเห็นว่า สิทธิของคู่ชีวิตตามร่างกฎหมายดังกล่าว
ยังมีความแตกต่างจากคู่สมรสระหว่างหญิงและชายทั่วไปในบางประเด็น เช่น การหมั้น การเข้าถึงสวัสดิการและ
สิทธิประโยชน์จากรัฐ อาทิ ค่ารักษาพยาบาล และสิทธิในการลดหย่อนภาษีของคู่สมรส เป็นต้น และเห็นว่าการแก้ไข

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ให้คู่สมรสหมายความรวมถึงคู่ชีวิตด้วย เป็นแนวทางแก้ไขปัญหาที่ครอบคลุมมากกว่า 556
ทั้งนี้ ในส่วนของภาคประชาสังคมได้มีความพยายามจัดทำาร่างกฎหมายเกี่ยวกับการรับรองเพศสภาพของบุคคล

555
จาก เปิด “ร่าง พ.ร.บ. คู่ชีวิต” สาระส�าคัญ 4 หมวดที่ควรรู้ และจาก ครม.อนุมัติร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิตเพศเดียวกัน
สามารถจดทะเบียนได้, โดย ฐานเศรษฐกิจ, 2563. สืบค้นจาก https://www.thansettakij.com/content/politics/441251 และ
https://www.thansettakij.com/content/politics/441201?as=
556
จาก โซเชียลเดือด หลัง ครม.ไฟเขียวร่าง "พ.ร.บ.คู่ชีวิต", โดย ไทยพีบีเอส, 2563. สืบค้นจาก https://news.thaipbs.
or.th/content/294382

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 227