Page 233 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน

(1) การดำาเนินงานด้านสัญชาติและสถานะบุคคล

คนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทยมีทั้งกลุ่มที่เป็นผู้อยู่อาศัยในประเทศไทยมาแต่เดิมแต่ตกหล่น
การสำารวจทางทะเบียนราษฎรของไทยหรือไม่ได้แจ้งเกิดอย่างเป็นทางการ บางกลุ่มเป็นผู้ที่อพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทย ของกลุ่มบุคคล

เป็นเวลานานแล้วแต่ไม่ได้รับสถานะทางกฎหมาย จึงประสบปัญหาการเข้าถึงสิทธิอันมีฐานแห่งสิทธิมาจากสถานะ
ความเป็นคนสัญชาติไทย อาทิ การเข้าถึงสิทธิสุขภาพ การได้รับเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุและคนพิการ การประกอบอาชีพ
บางประเภทที่จำากัดเฉพาะคนสัญชาติไทย เป็นต้น นอกจากนี้ ปัญหาด้านสัญชาติในไทยส่วนหนึ่งเกิดจากการที่
หลักการในการให้สัญชาติของประเทศไทยมีการเปลี่ยนแปลงบ่อยครั้ง โดยในปี 2515 ได้มีการออกประกาศของคณะปฏิวัติ

ฉบับที่ 337 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2515 เปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์การได้สัญชาติไทยตามหลักดินแดน โดยการกำาหนด บทที่ 5
เงื่อนไขเพิ่มเติมว่าบุคคลที่จะได้สัญชาติไทยโดยการเกิดตามหลักดินแดนได้นั้น บิดามารดาต้องไม่ใช่คนต่างด้าวที่เข้าเมือง
ชั่วคราวหรือคนเข้าเมืองผิดกฎหมาย ต่อมา ได้ยกเลิกประกาศดังกล่าวแต่หลักการของการได้สัญชาติไทยโดยการเกิด
ตามหลักดินแดนก็ยังคงเป็นการให้สัญชาติไทยอย่างมีเงื่อนไขอยู่เช่นเดิม รวมทั้งการจะให้สัญชาติไทยกับบุตรของ

คนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทยนั้น ก็ยังเป็นอำานาจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และจะให้ได้เฉพาะบุคคล
558
ที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ที่คณะรัฐมนตรีกำาหนด

ในปี 2562 กระทรวงมหาดไทยได้ดำาเนินการด้านสัญชาติ ได้แก่ ให้สัญชาติแก่ชาวไทย
ภูเขา (ร.43) 559 คืนสัญชาติให้คนต่างด้าวที่ถูกถอนสัญชาติ (ตามมาตรา 23 ของพระราชบัญญัติสัญชาติ (ฉบับที่ 4)
พ.ศ. 2551) ให้สัญชาติแก่บุตรคนต่างด้าวที่เกิดในประเทศไทย (ตามมาตรา 7 ทวิ วรรคสอง ของพระราชบัญญัติสัญชาติ

พ.ศ. 2508 ที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535) คืนสัญชาติให้แก่คนไทยพลัดถิ่นและเพิ่มชื่อเป็นคนไทย ตามระเบียบ
สำานักทะเบียนกลาง ว่าด้วยการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2551 โดยดำาเนินการ
560
ไปทั้งสิ้น 10,548 ราย ซึ่งพบความยุ่งยากซับซ้อนของระเบียบปฏิบัติในการพิสูจน์ยืนยันตัวตนและการเกิด
และขณะเดียวกันเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานยังขาดความเชี่ยวชาญ ทำาให้การดำาเนินการเกิดความล่าช้า

ในปี 2563 ผู้มีปัญหาสถานะทางทะเบียนมีจำานวน 480,694 คน แบ่งเป็น 1) ชนกลุ่มน้อยหรือ
กลุ่มชาติพันธุ์ จำานวน 132,233 คน 2) บุตรของชนกลุ่มน้อย จำานวน 36,607 คน 3) กลุ่มเครือญาติเกี่ยวพันกับชนกลุ่มน้อย

เดิมแต่ตกสำารวจ จำานวน 140,992 คน 4) กลุ่มเด็กและบุคคลในสถานศึกษา จำานวน 73,906 คน 5) กลุ่มบุคคลไร้รากเหง้า
จำานวน 7,977 คน 6) กลุ่มบุคคลที่ทำาคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศ จำานวน 14 คน และ 7) กลุ่มบุคคลที่แจ้งเกิด
ในประเทศไทย (สูติบัตร เลข 0) จำานวน 88,965 คน ซึ่งมีบุคคลที่ได้รับการจัดทำาทะเบียนประวัติตามกฎหมาย
561
การทะเบียนราษฎร (มาตรา 38 วรรคสอง) จำานวนทั้งสิ้น 63,869 คน กรมการปกครองได้มีนโยบายกำาหนด
ให้งานด้านสัญชาติและสถานะบุคคลเป็น 1 ใน 10 โครงการสำาคัญของกรมการปกครองโดยมีกลุ่มเป้าหมาย

558
จาก สถานการณ์และแนวทางแก้ไขปัญหาคนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย โดย นายกฤษฎา บุญราช, 2560. สืบค้น
จาก http://www.nhrc.or.th/getattachment/News/Activity-News/news25600710-2สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ-
สยามบรมราชกุมารี/สถานการณ์และแนวทางแก้ไขปัญหาคนไร้รัฐไร้สัญชาติของไทย-โดย-ปลัดกระทรวงมหาดไทย.pdf.aspx
559
ระเบียบสำานักทะเบียนกลางว่าด้วยการพิจารณาลงรายการสถานะบุคคลในทะเบียนราษฎรให้แก่บุคคลบนพื้นที่สูง
พ.ศ. 2443 (ร.43).
560
จาก หนังสือกรมการปกครอง ที่ มท 0309.8/32760 ลงวันที่ 8 ธันวาคม 2563 เรื่อง ขอทราบข้อมูลเพื่อประกอบการ
จัดท�ารายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563.
561
แหล่งเดิม.

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 231