Page 180 - รายงานฉบับสมบูรณ์ (ฉบับย่อ) โครงการแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย : กรณีแรงงานข้ามชาติในอุตสาหกรรมสัตว์ปีก

ของโลกอย่างโปแลนด์ (3,221.1 ล้าน ดอลลาร์ สรอ.) มูลค่ารวมของทั้ง 5 ชาติจะรวมเป็นร้อยละ 56.2 ของ

มูลค่าการส่งออกรวมของโลก โดยไทยมีตลาดส่งออกที่สำคัญคือญี่ปุ่น (ร้อยละ 56 ของมูลค่าส่งออกรวม) และ
ยุโรป (ร้อยละ 17 ของมูลค่าส่งออกรวม) และเป็นที่น่าสังเกตว่าไทยมีสถานะเป็นทั้งคู่ค้าและคู่แข่งที่สำคัญของ

ประเทศในสหภาพยุโรป เนื่องจากประเทศในสหภาพยุโรปมีการส่งออกสินค้าสัตว์ปีกภายในสหภาพยุโรปสูงถึง

เกือบร้อยละ 90 ของมูลค่าการส่งออกรวม
ปัจจุบัน จำนวนตัวไก่เนื้อคิดเป็นร้อยละ 57.6 ของจำนวนตัวสัตว์ปีกเลี้ยงของไทย ซึ่งถูกเลี้ยงโดย

ฟาร์มจำนวนเพียงร้อยละ 1.2 ของจำนวนฟาร์มเลี้ยงสัตว์ปีกทั้งหมดในไทย (ฟาร์มร้อยละ 78.7 เป็นฟาร์มเลี้ยง

ไก่พื้นเมือง ซึ่งมีจำนวนสัตว์ร้อยละ 19.11 ของจำนวนสัตว์ปีกทั้งหมด) โดยแหล่งผลิตไก่เนื้อที่สำคัญในประเทศ
5 อันดับแรก คือ ลพบุรี ชลบุรี กาญจนบุรี นครราชสีมา และสระบุรี โดยเป็นการเลี้ยงของฟาร์มอิสระเพียง

ร้อยละ 10 ขณะที่อีกร้อยละ 90 จะเป็นการเลี้ยงโดยฟาร์มขนาดใหญ่ซึ่งเป็นฟาร์มของบริษัทเอง (ร้อยละ 50)

และเป็นฟาร์มเกษตรกรในพันธสัญญา (ร้อยละ 40)
จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมพบว่าอุตสาหกรรมมีการใช้แรงงานข้ามชาติในหลาย

กิจการในห่วงโซ่การผลิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฟาร์มเลี้ยงไก่เนื้อ ฟาร์มเลี้ยงไก่ไข่ และโรงงานแปรรูปผลิตภัณฑ์

สัตว์ปีก โดยลักษณะเงื่อนไขการจ้างงานจะแตกต่างกันไปตามแต่ประเภทกิจการ เช่น ลักษณะการเลี้ยงไก่เนื้อ
จะเป็นรูปแบบ All-in-all-out คือเลี้ยงไก่เป็นรุ่นๆ และมีข้อกำหนดมาตรฐานต่างๆ บังคับเฉพาะประเภท

กิจการ ฉะนั้นหน้าที่ของแรงงานจะเปลี่ยนไปตามวงจรการผลิตไก่ และมาตรฐานบังคับต่างๆ ที่ถูกนำมาใช้ใน

อุตสาหกรรม
การประมาณการจำนวนแรงงานข้ามชาติในอุตสาหกรรมสัตว์ปีกทำได้อย่างยากลำบาก โดยเฉพาะ

อย่างยิ่งที่ผ่านมาประเทศไทยเคยมีแรงงานข้ามชาติที่เข้าเมืองอย่างผิดกฎหมายเป็นจำนวนมาก แม้ว่า

มาตรการด้านแรงงานข้ามชาติของไทยในช่วงปี 2560-2561 จะทำให้แรงงานข้ามชาติจำนวนมากเข้ามา
ลงทะเบียนขออนุญาตทำงานอย่างถูกต้องผ่านระบบศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ (OSS) แต่ยังไม่มีรายงานประเภท

อุตสาหกรรมและบริการที่แรงงานกลุ่มนี้ทำงานอยู่อย่างละเอียด โดยจากการศึกษาของ ดร.ยงยุทธ แฉล้มวงษ์

คาดว่า ณ ธ.ค. 2561 ไทยมีแรงงานข้ามชาติที่ทำงานอยู่ในกิจการเกษตรและปศุสัตว์จำนวน 188,106 คน
(ร้อยละ 6 ของแรงงานข้ามชาติ 3 สัญชาติ) กิจการต่อเนื่องปศุสัตว์จำนวน 101,039 คน (ร้อยละ 3 ของ

แรงงานข้ามชาติ 3 สัญชาติ) กิจการผลิตและจำหน่ายอาหารและเครื่องดื่มจำนวน 236,674 คน (ร้อยละ 8

ของแรงงานข้ามชาติ 3 สัญชาติ)
ทั้งนี้ จากการศึกษาทั้งจากการประมวลผลข้อมูล การขอข้อมูลและการสัมภาษณ์ พอจะสรุปได้ว่า

อุตสาหกรรมสัตว์ปีกของไทยพึ่งพาแรงงานข้ามชาติในระดับที่สูงอย่างมีนัยสำคัญ

▫ คณะผู้วิจัยทำการประมวลผลข้อมูลการตรวจแรงงานในฟาร์มสัตว์ปีกของกรระทรวงแรงงาน
ปี 2556-2561 ซึ่งได้รับการอนุเคราะห์ข้อมูลจากกรมสวัสดิการและคุ้มครองสิทธิแรงงาน

พบว่าในปี 2561 เฉพาะฟาร์มที่มีการตรวจแรงงานข้ามชาติจำนวน 83 ฟาร์ม มีสัดส่วน

แรงงานข้ามชาติโดยเฉลี่ยร้อยละ 57 ของจำนวนแรงงานรวม

ร่างรายงานขั้นสุดท้าย สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย หน้าที่ 162 | 180