Page 502 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

จะเห็นได้ว่ำ กฎหมำยกำรเกณฑ์ทหำรของอำร์เมเนียในขณะที่พิพำทนั้นใช้บังคับกับบุคคลโดยไม่ค�ำนึงถึงควำม
แตกต่ำงด้ำนควำมเชื่อ ศำสนำ ท�ำให้บุคคลที่มีควำมเชื่อทำงศำสนำอันขัดแย้งกับกำรเป็นทหำร (กรณีนี้คือ ศำสนำ
Jehovah’s Witnesses) และไม่ให้ทำงเลือกอื่นในกำรรับใช้ชำติ จึงเป็นกำรขัดต่อสิทธิในเสรีภำพควำมคิด มโนส�ำนึก

ศำสนำ ตำมข้อ ๙ ส�ำหรับในมิติของกำรเลือกปฏิบัตินั้นจะเห็นได้ว่ำ กรณีนี้กำรปฏิเสธกำรเกณฑ์ทหำรมีควำมสัมพันธ์
กับเหตุแห่งควำมเชื่อ ศำสนำ ซึ่งเป็นเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติตำมกฎหมำยสิทธิมนุษยชน เป็นที่น่ำสังเกตว่ำ หำกกำร
600
ปฏิเสธกำรเกณฑ์ทหำรเป็นไปด้วยเหตุผลอื่น ก็ไม่อยู่ในขอบเขตของกำรห้ำมเลือกปฏิบัติ
ในระดับของกฎหมำยภำยใน พบว่ำมีหลำยประเทศน�ำเอำเหตุด้ำนมโนส�ำนึก ศำสนำ มำเป็นข้อยกเว้นตำม
กฎหมำยเกณฑ์ทหำร เช่น

 ออสเตรเลีย นิยำม “มโนส�ำนึก” (Conscientious Belief) ว่ำ “...กำรตัดสินขั้นพื้นฐำนว่ำสิ่งใดผิดสิ่งใดถูก
601
ไม่ว่ำจะอยู่บนพื้นฐำนของศำสนำหรือไม่...” โดยกฎหมำยออสเตรเลีย ยกเว้นกำรเกณฑ์ทหำรส�ำหรับบุคคลที่มี
602
ควำมเชื่อ มโนส�ำนึก “ที่จะไม่เข้ำร่วมสงครำมหรือกำรปฏิบัติกำรที่มีลักษณะเช่นเดียวกับสงครำม”
 แคนาดา กฎหมำยนิยำม “กำรคัดค้ำนด้วยเหตุมโนส�ำนึก” (Conscientious Objection) ว่ำหมำยถึง “กำร
คัดค้ำนอย่ำงจริงใจในกำรเข้ำร่วมสงครำมหรือควำมขัดแย้งทำงอำวุธ กำรถือหรือใช้อำวุธในกองก�ำลังของแคนำดำ” แต่

ทั้งนี้ ไม่รวมถึงกำรคัดค้ำนด้วยเหตุควำมสะดวกสบำยส่วนบุคคล (Personal expediency) หรือด้วยเหตุควำมคิดเห็น
603
ทำงกำรเมือง (Political Beliefs)
 ฟินแลนด์ กฎหมำยเกณฑ์ทหำรวำงหลักว่ำ “บุคคลที่มีหน้ำที่ต้องเข้ำรับกำรเกณฑ์ทหำรที่ยืนยันว่ำ เหตุผล

ทำงด้ำนมโนส�ำนึกท�ำให้ตนไม่สำมำรถปฏิบัติกำรทำงทหำรได้และบุคคลนั้นได้สมัครเข้ำร่วมกำรบริกำรที่ไม่มีกำรใช้อำวุธ
(Unarmed service) จะได้รับกำรยกเว้นจำกกำรเป็นทหำรและมอบหมำยให้ท�ำงำนบริกำรที่ไม่เกี่ยวข้องกับกำรใช้อำวุธ
(The Conscription Act (1438/2007))

 เยอรมัน รัฐธรรมนูญมำตรำ ๔ (๓) วำงหลักว่ำ บุคคลต้องไม่ถูกบังคับอันเป็นกำรฝ่ำฝืนต่อมโนส�ำนึกในกำร
เป็นทหำรซึ่งเกี่ยวข้องกับกำรใช้อำวุธ
 สหรัฐอเมริกา มีกำรก�ำหนดนิยำมของ “ผู้คัดค้ำนด้วยเหตุมโนส�ำนึก” (Conscientious Objector) ไว้ว่ำ

604
หมำยถึง “บุคคลที่คัดค้ำนด้วยควำมจริงใจและมั่นคง ต่อกำรเข้ำร่วมสงครำมรูปแบบใด ๆ หรือกำรถืออำวุธ ด้วย
เหตุผลจำกศำสนำและหรือควำมเชื่อ” (Religious or Belief) แต่ไม่ครอบคลุมถึงบุคคลที่คัดค้ำนสงครำมด้วยเหตุ

“เพียงเพรำะไม่เห็นด้วยหรือคัดค้ำนนโยบำย ควำมเห็นทำงกำรเมือง หรือควำมสะดวกสบำยส่วนบุคคล” อย่ำงไรก็ตำม

600 ในคดีนี้ Grand Chamber เห็นว่ำ “กำรปฎิเสธกำรเกณฑ์ทหำรของ Bayatyan ในฐำนะผู้นับถือศำสนำ Jehovah’s
witness เป็นไปเพรำะควำมเชื่อทำงศำสนำอย่ำงแท้จริง มิได้เกิดจำกผลประโยชน์หรือควำมสะดวกสบำยส่วนบุคคล” (“….Mr Bayatyan,
as a Jehovah’s Witness, wanted to be exempted from military service, not for personal benefit or convenience, but,
because of his genuinely-held religious convictions….”, Bayatyan v. Armenia, Application No. 23459/03, Judgement
of 7 July 2011.)
601 The Australian Defence Act of 1903
602 Australian Defence Legislation Amendment Act of 1992
603 Defence Administrative Orders and Directives 5049-2, Conscientious Objection (30 July 2004)

604 Military Selective Service Act

501