Page 461 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรสิทธิมนุษยชนแห่งชำติ

ในเว็บหรือเพจของร้ำนอย่ำงเป็นทำงกำร รวมทั้งมีเนื้อหำแสดงควำมเกลียดชังอย่ำงชัดเจน เช่น “ตุ๊กตำผี ไร้สติ งมงำย
เป็นตัวอย่ำงไม่ดีแก่เยำวชน” กรณีนี้สะท้อนถึงประเด็นกำรเลือกปฏิบัติถึงสองมิติซ้อนกัน กล่ำวคือ กำรสื่อสำรที่แสดง
ควำมเกลียดชัง และกำรปฏิเสธกำรให้บริกำรหรือสินค้ำอันเกี่ยวเนื่องกับควำมเกลียดชังนั้น ในกรณีนี้จะเน้นพิจำรณำ

มิติของกำรปฏิเสธสินค้ำหรือบริกำรซึ่ง อำจจ�ำแนกพิจำรณำได้ ๒ แนวทำง ดังนี้
แนวทางแรก หำกพิจำรณำว่ำ ผู้นิยมตุ๊กตำลูกเทพมีเหตุผลทำงด้ำน “ควำมเชื่อ”
(แม้ว่ำจะไม่เกี่ยวข้องกับ “ศำสนำ”) แล้ว กำรเลือกปฏิบัติดังกล่ำวก็อยู่บนเหตุที่กฎหมำยสิทธิมนุษยชนของหลำยประเทศ

คุ้มครอง โดยมีกำรวำงหลักห้ำมปฏิเสธให้บริกำรด้วยเหตุดังกล่ำว เช่น ในเดือนธันวำคม ๒๐๑๒ คู่รักร่วมเพศ (Curt Freed
and Robert Ingersoll ) ติดต่อร้ำนดอกไม้เพื่อใช้บริกำรจัดดอกไม้ในงำนแต่งงำน แต่ถูกเจ้ำของร้ำนปฏิเสธอ้ำงเหตุผล

ควำมเชื่อทำงศำสนำ ศำลตัดสินว่ำ กำรปฏิเสธดังกล่ำวเป็นกำรกระท�ำบนพื้นฐำนควำมเชื่อทำงศำสนำ ซึ่งเป็นกำรเลือก
ปฏิบัติด้วยเหตุแห่งรสนิยมทำงเพศ จึงเป็นกำรฝ่ำฝืนกฎหมำยห้ำมเลือกปฏิบัติ ส�ำหรับข้ออ้ำงที่ว่ำ จ�ำเลยกระท�ำไปด้วย
เหตุควำมเชื่อทำงศำสนำนั้น ศำลเห็นว่ำ กำรกระท�ำที่มีสำเหตุหรือแรงกระตุ้นจำกควำมเชื่อทำงศำสนำนั้นไม่ได้เป็นเหตุ

515
ยกเว้นหลักกฎหมำยห้ำมเลือกปฏิบัติ ดังนั้นหำกพิจำรณำตำมแนวทำงนี้ จะน�ำไปสู่ข้อเสนอในกำรตรำกฎหมำยเพื่อห้ำม
กำรปฏิเสธกำรให้บริกำรหรือจ�ำหน่ำยสินค้ำด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติต่ำง ๆ โดยเฉพำะเหตุแห่งศำสนำหรือควำมเชื่อ

แนวทางที่สอง หำกพิจำรณำว่ำ ฝ่ำยที่ปฏิเสธกำรให้บริกำรหรือจ�ำหน่ำยสินค้ำกับ
ผู้ที่พำตุ๊กตำลูกเทพเข้ำมำนั้น มีเหตุปฏิเสธบนพื้นฐำนของควำมเชื่อ ลัทธิ หรือศำสนำของตนเช่นกัน บุคคลที่ปฏิเสธ
ก็ควรมีสิทธิในกำรปฏิเสธได้ ดังจะเทียบเคียงได้กับกฎหมำยลำยลักษณ์อักษรของหลำยมลรัฐในสหรัฐอเมริกำ ที่วำง
516
หลักคุ้มครองบุคคลในกำรที่จะสำมำรถปฏิเสธกำรให้บริกำรบุคคลอื่นด้วยเหตุควำมเชื่อทำงศำสนำของตนเองได้ ดังนั้น
หำกกฎหมำยบังคับห้ำมปฏิเสธบริกำรก็จะเป็นกำรขัดต่อควำมเชื่อของผู้ให้บริกำร นอกจำกนี้ ยังต้องพิจำรณำประเด็นที่
ว่ำ กำรให้เข้ำใช้สถำนที่หรือบริกำรอย่ำงใดอย่ำงหนึ่งนั้น เกี่ยวข้องกับหลักกฎหมำยเรื่องกรรมสิทธิ์ในอสังหำริมทรัพย์ด้วย

ซึ่งบุคคลผู้เป็นเจ้ำของอสังหำริมทรัพย์มีสิทธิอนุญำตให้บุคคลอื่นเข้ำมำในสถำนที่ของตนได้ หำกมีกำรตรำกฎหมำยห้ำม
ปฏิเสธบริกำรก็จะส่งผลกระทบต่อกรรมสิทธิ์ของผู้ให้บริกำร นอกจำกนี้ กำรจ�ำกัดสิทธิในกำรปฏิเสธสินค้ำหรือบริกำร
ยังส่งผลกระทบต่อหลักเสรีภำพในกำรท�ำสัญญำตำมประมวลกฎหมำยแพ่งและพำณิชย์ด้วย

จะเห็นได้ว่ำ กรณีตุ๊กตำลูกเทพเกี่ยวข้องกับกำรเลือกปฏิบัติถึงสองมิติ กล่ำวคือ
มิติของกำรสื่อสำรในลักษณะ “Hate Speech” ซึ่งต้องสร้ำงควำมสมดุลระหว่ำงเสรีภำพในกำรแสดงควำมเห็นและ

กำรคุ้มครองผู้ได้รับผลกระทบจำก “Hate Speech” และมิติของกำรปฏิเสธสินค้ำหรือบริกำร ซึ่งต้องสร้ำงควำมสมดุล
ระหว่ำงควำมเชื่อของทั้งสองฝ่ำย รวมทั้งหลักกรรมสิทธิและเสรีภำพในกำรท�ำสัญญำด้วย
อำจสรุปได้ว่ำ กรณีตุ๊กตำลูกเทพนั้น เป็นกรณีหนึ่งของพฤติกรรมในสังคมซึ่งสะท้อน

ให้เห็นสภำพปัญหำของกำรเลือกปฏิบัติในกรณีของกำรสื่อสำรที่ท�ำให้เกิดควำมเกลียดชัง (Hate Speech) โดยเฉพำะ
ปัญหำของกฎหมำยไทยที่ยังไม่มีหลักกำรโดยเฉพำะส�ำหรับกำรสร้ำงควำมสมดุลระหว่ำงเสรีภำพในกำรแสดงควำมคิด

เห็น (Free Speech) และกำรสื่อสำรที่ท�ำให้เกิดควำมเกลียดชัง (Hate Speech) ในขณะที่พันธกรณีระหว่ำงประเทศ
และกฎหมำยของหลำยประเทศได้มีหลักกำรเพื่อรองรับปัญหำนี้ จำกกำรศึกษำในส่วนนี้จึงน�ำไปสู่ข้อเสนอแนะของกำร
วิจัยเพื่อกำรปรับปรุงกฎหมำยไทยที่เกี่ยวข้องต่อไป

515 From “Ingersoll v. Arlene’s Flowers”
516 เช่น รัฐบำลของรัฐ Mississippi ได้ผ่ำนกฎหมำย “คุ้มครองเสรีภำพในควำมเชื่อจำกกำรเลือกปฏิบัติโดยรัฐบำล"

(Protecting Freedom of Conscience from Government Discrimination Act) ประเด็นนี้ได้วิเครำะห์ไว้ต่ำงหำก

460