Page 223 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรสิทธิมนุษยชนแห่งชำติ

ในคดี D.H. and Others v. the Czech Republic Case ได้มีกำรใช้ชุดทดสอบในกำรวัดระดับ
สติปัญญำและควำมเหมำะสมของนักเรียนเพื่อที่ใช้ในกำรพิจำรณำว่ำผู้ทดสอบต้องออกจำกกำรศึกษำหลักเพื่อไปอยู่
103
ในโรงเรียนพิเศษ ซึ่งโรงเรียนพิเศษเหล่ำนี้ได้ถูกออกแบบโดยเฉพำะส�ำหรับนักเรียนที่มีควำมทุพพลภำพด้ำนสติ
ปัญญำ (Intellectual Disabilities) และมีควำมล�ำบำกในกำรเรียนรู้ (Learning Difficulty) โดยกำรทดสอบเดียวกันนี้
ได้ถูกน�ำไปใช้กับนักเรียนทั้งหมดผู้ซึ่งถูกพิจำรณำว่ำควรจะต้องไปอยู่โรงเรียนพิเศษ อย่ำงไรก็ตำม ปรำกฏข้อเท็จจริง

ว่ำ กำรทดสอบได้ถูกออกแบบเพื่อใช้ทั่ว ๆ ไปในกลุ่มสังคมที่มีประชำกรบำงเชื้อชำติอำศัยอยู่เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งผลที่
เกิดขึ้นตำมมำ คือ นักเรียนบำงเชื้อชำติซึ่งคือชำวโรมำ (Roma) มีแนวโน้มที่จะท�ำผลทดสอบออกมำได้ไม่ดี (ซึ่งเป็น
ข้อเท็จจริงที่พวกเขำได้ท�ำ) โดยประมำณ ๕๐% ถึง ๙๐% ของเด็กชำวโรมำ (Roma) ถูกให้ไปศึกษำนอกระบบกำร

ศึกษำหลัก ทั้งนี้ ECHR ได้พบว่ำในกรณีนี้เป็นกรณีของกำรเลือกปฏิบัติทำงอ้อม (Indirect Discrimination) โดย
อธิบำยว่ำ “มำตรกำรซึ่งส่งผลให้เกิดกำรเสียเปรียบอย่ำงไม่ได้สัดส่วน” (Disproportionately Prejudicial Effect)
ต่อบุคคลบำงกลุ่มนั้นเป็นกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อม แม้ว่ำจะไม่มีเจตนำเลือกปฏิบัติ (Discriminatory Intent) ก็ตำม”

ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำตำมกฎหมำยสหภำพยุโรปครอบคลุมกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อม ซึ่งปรำกฏในกรณี
ที่กฎเกณฑ์ มำตรกำร หรือกำรกระท�ำที่พิพำทนั้น โดยสภำพหรือเนื้อหำทั่วไปมิได้เลือกปฏิบัติต่อกลุ่มใด แต่เมื่อ

พิจำรณำถึงผลหรือผลกระทบที่เกิดขึ้นจำกกฎเกณฑ์ มำตรกำร หรือกำรกระท�ำเหล่ำนั้น โดยอำจเห็นได้จำกข้อมูล
สถิติ แล้วพบว่ำท�ำให้บุคคลบำงกลุ่มเสียเปรียบ ดังที่ในค�ำตัดสินเรียกว่ำ “ส่งผลให้เกิดกำรเสียเปรียบอย่ำงไม่ได้
สัดส่วน” (Disproportionately Prejudicial Effect)” ก็ถือได้ว่ำเป็นกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อมหรือกำรเลือกปฏิบัติ

โดยพฤตินัย (De Facto Discrimination)

๔.๒.๓ การเลือกปฏิบัติโดยอ้อมตามกฎหมายต่างประเทศ

กำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อมยังปรำกฏในกฎหมำยของต่ำงประเทศ ดังจะได้ชี้ให้เห็นต่อไปนี้

๔.๒.๓.๑ ประเทศแคนาดา
กฎหมำยเกี่ยวกับกำรเลือกปฏิบัติของแคนำดำที่เกี่ยวข้องกับกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อมอำจ
จ�ำแนกพิจำรณำทั้งในระดับรัฐบำลกลำง และระดับมลรัฐ ส�ำหรับในระดับรัฐบำลกลำงจะได้ชี้ให้เห็นถึงหลักกำรตำม

รัฐธรรมนูญ ดังต่อไปนี้

รัฐธรรมนูญแคนาดา (Canadian Charter of Rights and Freedoms) มำตรำ ๑๕ วำงหลักไว้ว่ำ
(๑) บุคคลทุกคนเท่ำเทียมกันภำยใต้กฎหมำยและมีสิทธิที่จะได้รับกำรคุ้มครองและได้รับประโยชน์ตำม
กฎหมำยที่เท่ำเทียมกันโดยปรำศจำกกำรเลือกปฏิบัติ โดยเฉพำะอย่ำงยิ่ง ปรำศจำกกำรเลือกปฏิบัติด้วยเหตุเชื้อชำติ

สัญชำติ ชำติพันธุ์ สีผิว ศำสนำ เพศ อำยุ ควำมพิกำรทำงกำยหรือจิต

103
From “D.H. and Others v. the Czech Republic” [GC] (No. 57325/00), November 13, 2007, para. 79, ECHR

222