Page 212 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

๔.๑.๔ การเลือกปฏิบัติโดยตรงในบริบทของสนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนอเมริกัน
สนธิสัญญำสิทธิมนุษยชนอเมริกัน (AmCHR) มีหลักกำรห้ำมเลือกปฏิบัติซึ่งจัดอยู่ในหลัก “Equality

principle” หรือหลักควำมเท่ำเทียมกัน โดยมิได้จ�ำแนกควำมแตกต่ำงระหว่ำงกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงและโดยอ้อม
ดังจะเห็นได้จำก มำตรำ ๒๔ วำงหลักว่ำ “บุคคลทุกคนเท่ำเทียมกันภำยใต้กฎหมำย ดังนั้น จึงมีสิทธิที่จะได้รับกำรคุ้มครอง
78
ที่เท่ำเทียมกันตำมกฎหมำยโดยปรำศจำกกำรเลือกปฏิบัติ ทั้งนี้ IACHR อธิบำยควำมหมำยของกำรปฏิบัติที่ไม่เท่ำเทียม
79
กัน (Unequal treatment) ตำมนัยมำตรำ ๒๔ ไว้ในคดี Carlos Garcia Saccone ว่ำมีควำมหมำย ๔ นัย ได้แก่
- กำรปฏิเสธสิทธิของบุคคล

- กำรลดทอนสิทธิของบุคคล แต่ให้สิทธิในลักษณะดังกล่ำวแก่บุคคลอื่น
- กำรก�ำหนดหน้ำที่แก่บุคคลโดยไม่ก�ำหนดหน้ำที่นั้นแก่ผู้อื่น
- กำรก�ำหนดหน้ำที่แก่บุคคลโดยก�ำหนดหน้ำที่นั้นแก่บุคคลอื่นในลักษณะที่เข้มงวดน้อยกว่ำ (Less

strenuously)
หำกพิจำรณำคดีที่เกี่ยวข้องแล้วพบว่ำ หลักกำรห้ำมเลือกปฏิบัตินี้มีลักษณะคล้ำยคลึงกับกำรพิจำรณำตำม
กฎหมำยสหภำพยุโรป นั่นคือ ต้องเปรียบเทียบระหว่ำงวัตถุประสงค์และวิธีกำรอันน�ำไปสู่วัตถุประสงค์ของกำรปฏิบัติ

80
ที่แตกต่ำงกันนั้น ในข้อเสนอแก้ไขบทบัญญัติรัฐธรรมนูญของคอสตาริกา IACHR อธิบายหลักการตามมาตรา ๒๔ ว่า
“กำรปฏิบัติที่แตกต่ำงกัน (Difference in treatment) โดยรัฐ จะไม่เป็นกำรเลือกปฏิบัติ หำกมีกำรจ�ำแนกบุคคลบน
พื้นฐำนข้อเท็จจริงที่แตกต่ำงกันและมีควำมสัมพันธ์อย่ำงสมเหตุผลและได้สัดส่วนระหว่ำงกำรปฏิบัติที่แตกต่ำงนั้นกับ

วัตถุประสงค์ของกำรปฏิบัติดังกล่ำว” แนวกำรพิจำรณำนี้ถูกน�ำมำใช้ในกำรพิจำรณำคดีต่ำง ๆ เช่น ในคดี Marcelino
81
Hanriquez et al นั้น IACHR กล่ำวว่ำ “กำรปฏิบัติที่แตกต่ำงกัน (Distinction) จะเกี่ยวข้องกับกำรเลือกปฏิบัติ
(Discrimination) เมื่อกำรปฏิบัตินั้นเหมือนกันหรือเปรียบเทียบกันได้ในกรณีสถำนกำรณ์หรือข้อเท็จจริงที่แตกต่ำงกัน
ควำมแตกต่ำงนั้นไม่มีเหตุผลอันสมควร วิธีกำรที่น�ำไปสู่วัตถุประสงค์นั้นไม่สมเหตุผลและไม่ได้สัดส่วนกับวัตถุประสงค์”
IACHR น�ำเอำหลัก “Weighty Reason” หรือเหตุผลที่มีน�้ำหนัก ตำมแนวของ ECHR มำพิจำรณำ

ว่ำกำรปฏิบัติที่แตกต่ำงนั้นเป็นกำรเลือกปฏิบัติหรือไม่ “ควำมแตกต่ำงกันในกฎหมำยบนพื้นฐำนของเกณฑ์ด้ำนสถำนะ
บุคคล เช่น เพศ เชื้อชำติ ต้องมีกำรพิจำรณำอย่ำงเข้มงวด ควำมเท่ำเทียมทำงเพศถือเป็นวัตถุประสงค์หลักประกำรหนึ่ง

ในปัจจุบัน ดังนั้น จึงต้องใช้เหตุผลที่มีน�้ำหนักในกำรพิจำรณำว่ำควำมแตกต่ำงนั้นอยู่บนพื้นฐำนของเหตุแห่งเพศเพียง
82
อย่ำงเดียวหรือไม่” ผู้ร้องว่ำถูกเลือกปฏิบัติตำมมำตรำ ๒๔ ต้องพิสูจน์ว่ำกำรปฏิบัติที่แตกต่ำงนั้นไม่สมเหตุผล ไม่ได้
สัดส่วนกับวัตถุประสงค์

78 Article 24 Right to Equal Protection “All persons are equal before the law. Consequently, they are

entitled, without discrimination, to equal protection of the law”
79 From “Carlos Garcia Saccone v. Argentina (1998)”
80 From “Advisory Opinion on Proposed Amendments to the Naturalization Provision of the Constitution
of Costa Rica, OC-4/84” Inter-American Court of Human Rights (IACHR), 19 January 1984
81 From “Marcelino Hanriquez et al v. Argentina (2000)”
82 From “Maria Eugenia Morales de Sierra v. Guatemala” Case 11.625 del 19 de enero de (2001)”

211