Page 208 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

๔.๑.๑ การเลือกปฏิบัติโดยตรงในบริบทของอนุสัญญาสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ
กลไกตำมสนธิสัญญำสิทธิมนุษยชนของสหประชำชำติมีแนวทำงพิจำรณำหลักกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงไป

ในทิศทำงใกล้เคียงกัน ดังจะเห็นได้จำกควำมเห็นทั่วไปของ HRC (Human Rights Committee, General Comment
67
18, Non-Discrimination) ได้มีกำรอธิบำยกำรเลือกปฏิบัติไว้ ว่ำ กำรเลือกปฏิบัติตำมมำตรำ ๒ และมำตรำ ๒๖ ของ
ICCPR นั้นหมำยถึง “กำรเลือกปฏิบัติที่ใช้ใน ICCPR นั้น ควรเข้ำใจว่ำมีนัยถึงควำมแตกต่ำงใด ๆ กำรกีดกัน กำรจ�ำกัด

หรือกำรปฏิบัติเป็นพิเศษ ซึ่งอยู่บนพื้นฐำนของเชื้อชำติ สีผิว เพศ ภำษำ ศำสนำ ควำมเห็นทำงกำรเมือง ชำติหรือสังคม
ดั้งเดิม ทรัพย์สิน สถำนะอื่นใด และมีวัตถุประสงค์หรือผลกระทบ (Purpose or effect) ในเชิงอุปสรรคหรือเป็นกำรลด

ทอนกำรใช้สิทธิและเสรีภำพทั้งหลำยของบุคคลนั้นบนพื้นฐำนของควำมเท่ำเทียมกัน”
จะเห็นได้ว่ำแม้ควำมเห็นทั่วไปนี้มิได้กล่ำวโดยชัดเจนถึงกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อม (Indirect Discrimi-
nation) แต่จำกที่อธิบำยว่ำ “…มีวัตถุประสงค์หรือผลกระทบ (Purpose or Effect)” นั้นแสดงอยู่ว่ำ กำรเลือกปฏิบัติ

ตำมกำรควำมเห็นทั่วไปนี้ หมำยรวมถึงกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงและกำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อม (Direct and Indirect
Discrimination) เนื่องจำกกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงจะมุ่งเน้นที่วัตถุประสงค์ (Purpose) ในขณะที่กำรเลือกปฏิบัติทำง
อ้อมจะพิจำรณำที่ผลกระทบ (Effect) กล่ำวคือ แม้โดยรูปแบบของกำรปฏิบัติหรือกฎเกณฑ์นั้นจะมีลักษณะเป็นกลำง

โดยปฏิบัติต่อบุคคลเท่ำเทียมกัน แต่ในเชิงของผลกระทบแล้ว กำรปฏิบัติหรือกฎเกณฑ์ดังกล่ำวส่งผลให้บุคคลบำงกลุ่ม
เสียเปรียบหรือถูกกีดกัน

ตัวอย่ำงคดีที่ตัดสินตำมหลักของ ICCPR เช่น

68
 Lovelace v. Canada ซึ่งเป็นกรณีของกฎหมำยแคนำดำ (Canadian Indian Act) วำงหลักว่ำ
หญิงอินเดียนที่สมรสกับคนที่มิใช่อินเดียนจะเสียสถำนะควำมเป็นอินเดียน ในขณะที่ชำยอินเดียนไม่สูญเสีย

สถำนะนั้นแม้ว่ำจะสมรสกับหญิงที่ไม่ใช่อินเดียน ดังนี้เป็นกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงด้วยเหตุแห่งเพศ
69
 Brooks v. the Netherland ในคดีนี้ HRC ตัดสินว่ำควำมแตกต่ำงกันที่อำศัยเหตุแห่งเพศตำม
กฎหมำยประกันสังคมนั้นไม่มีเหตุผลที่สมควรและขัดต่อมำตรำ ๒๖ ซึ่งห้ำมกำรเลือกปฏิบัติ
70
 Avellanal v. Peru คดีนี้ HRC ตัดสินในประเด็นเกี่ยวกับกฎหมำยเปรูที่ห้ำมหญิงซึ่งสมรสแล้ว
ท�ำกำรฟ้องคดีเกี่ยวกับสินสมรสว่ำเป็นกำรฝ่ำฝืนมำตรำ ๒๖ ซึ่งห้ำมกำรเลือกปฏิบัติ
 Aumeeruddy-Cziffra v. Mauritius ส�ำหรับคดีนี้ HRC ตัดสินว่ำกฎหมำยมอริเชียสเกี่ยวกับกำร

เข้ำเมืองซึ่งจ�ำกัดสิทธิในกำรอยู่อำศัยของสำมีต่ำงชำติของหญิงมอริเชียส แต่ไม่จ�ำกัดสิทธิของหญิงต่ำงชำติซึ่ง
เป็นภริยำของชำยมอริเชียสนั้นเป็นกำรเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งเพศ

67 From “CCPR General Comment No. 18: Non-discrimination” UN Human Rights Committee (HRC),
November 10, 1989
68 From “Sandra Lovelace v. Canada” Communication No. 24/1977: Canada 30/07/81, UN Doc. CCPR/

C/13/D/24/1977)
69 From “Brooks v. The Netherlands” (UN Doc CCPR/C/29/D/172/1984)
70 From “Ato del Avellanal v. Peru” (Communication No. 202/1986)

207