Page 209 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ

ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรสิทธิมนุษยชนแห่งชำติ

จำกคดีดังกล่ำวข้ำงต้นจะเห็นได้ว่ำเป็นกำรเลือกปฏิบัติโดยตรงเนื่องจำกกฎเกณฑ์หรือกฎหมำยในคดี
เหล่ำนี้ท�ำให้บุคคลกลุ่มหนึ่งได้รับกำรปฏิบัติที่แตกต่ำงกับบุคคลอื่นในสถำนกำรณ์เดียวกันด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ

เช่น เหตุแห่งเพศ
กลไกตำมสนธิสัญญำด้ำนสิทธิมนุษยชนอื่น ๆ ก็มีกำรตีควำมกำรเลือกปฏิบัติในแนวทำงนี้เช่นเดียวกัน
71
ดังเช่นข้อแนะน�ำของ CERD General Recommendation 14 อธิบำยควำมหมำยของกำรเลือกปฏิบัติไว้ว่ำ “กำร
ปฏิบัติที่แตกต่ำงกัน (Differentiation of Treatment ) จะไม่ก่อให้เกิดกำรเลือกปฏิบัติ (Discrimination) หำกพิจำรณำ
เกณฑ์ส�ำหรับกำรปฏิบัติที่แตกต่ำงกันนั้นเปรียบเทียบกับวัตถุประสงค์และจุดมุ่งหมำยของสนธิสัญญำแล้วมีควำมชอบ

ธรรมหรือตกอยู่ในขอบเขตมำตรำ ๑ ย่อหน้ำ ๔ ของสนธิสัญญำนี้ ในกำรพิจำรณำเกณฑ์ดังกล่ำว คณะกรรมกำรยอมรับ
ว่ำกำรกระท�ำใดกำรกระท�ำหนึ่งอำจมีวัตถุประสงค์หลำกหลำย ดังนั้น ในกำรก�ำหนดว่ำกำรกระท�ำอันหนึ่งส่งผลขัดแย้ง
ต่อหลักกำรตำมสนธิสัญญำนี้ คณะกรรมกำรจะพิจำรณำว่ำกำรกระท�ำนั้นก่อให้เกิดผลกระทบอันไม่สำมำรถอ้ำงเหตุที่

ชอบธรรม (Unjustifiable Desperate Impact) ต่อบุคคลที่ถูกจ�ำแนกควำมแตกต่ำงด้วยเหตุแห่งเชื้อชำติ สีผิว
บรรพบุรุษ สัญชำติ ถิ่นก�ำเนิด”
72
ควำมเห็นทั่วไป (General Comment) ของกลไกตำมสนธิสัญญำ ICESCR ได้อธิบำยว่ำ “กำรเลือก
ปฏิบัติโดยตรง (Direct Discrimination) เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้รับกำรปฏิบัติในลักษณะที่พึงพอใจน้อยกว่ำบุคคลอื่นใน
สถำนกำรณ์เดียวกันด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ เช่น กำรจ้ำงงำนในสถำบันกำรศึกษำหรือกำรสมัครสมำชิกในสหภำพ
กำรค้ำนั้นอยู่บนพื้นฐำนของควำมคิดเห็นทำงกำรเมืองของลูกจ้ำงหรือผู้สมัคร กำรเลือกปฏิบัติทำงตรงรวมถึงกำรกระท�ำ

ที่ส่งผลร้ำยหรือกำรละเว้นกำรกระท�ำบำงอย่ำงบนพื้นฐำนจำกเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ..” ดังนั้น จะเห็นได้ว่ำในกรณี
กำรเลือกปฏิบัติโดยตรงนั้นเห็นได้ชัดเจนจำกตัวมำตรกำรหรือกฎหมำยว่ำมีเนื้อหำที่ก�ำหนดเงื่อนไขแตกต่ำงกันส�ำหรับ

บุคคลบำงกลุ่มด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติต่ำง ๆ

๔.๑.๒ การเลือกปฏิบัติโดยตรงในบริบทของสนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนยุโรป

ตำมสนธิสัญญำสิทธิมนุษยชนยุโรป (ECHR) นั้น มำตรำ ๑๔ ซึ่งวำงหลักห้ำมกำรเลือกปฏิบัติไว้มิได้จ�ำแนก
73
กำรเลือกปฏิบัติโดยตรงและโดยอ้อม กล่ำวคือ วำงหลักห้ำม “กำรเลือกปฏิบัติ” (Discrimination) เท่ำนั้น โดยคดี
74
ส�ำคัญที่เกี่ยวกับกำรเลือกปฏิบัติทำงตรง เช่น Belgian Linguistics ซึ่งตัดสินโดย ECHR ในปี ๑๙๖๘ ในคดีนี้ ผู้ร้อง
มีถิ่นอำศัยในเบลเยี่ยมแต่พูดภำษำฝรั่งเศส ต้องกำรหำโรงเรียนที่สอนเป็นภำษำฝรั่งเศสให้บุตร แต่ในท้องถิ่นนั้นเป็น
ท้องถิ่นที่โรงเรียนซึ่งได้รับกำรอุดหนุนโดยรัฐด�ำเนินกำรสอนเฉพำะภำษำท้องถิ่น ผู้ร้องเห็นว่ำเป็นกำรเลือกปฏิบัติ รัฐบำล

เบลเยี่ยมต่อสู้ว่ำกรณีนี้เป็นกำรเลือกปฏิบัติเชิงบวก (Positive Discrimination) เพื่อสนับสนุนภำษำท้องถิ่นและชุมชน
ท้องถิ่นอันเป็นผลประโยชน์สำธำรณะอย่ำงหนึ่ง หรือเรียกว่ำคุ้มครองให้ท้องถิ่นบำงแห่งใช้ภำษำถิ่นเดียวกัน ECHR
เห็นว่ำมำตรกำรซึ่งมุ่งหมำยให้ท้องถิ่นนั้นมีภำษำเดียว (Unilingual Region) ไม่ได้มีลักษณะก�ำหนดตำมอ�ำเภอใจและ

มีเหตุสมควรจึงไม่เป็นกำรเลือกปฏิบัติ

71 From CERD General Recommendation No. 14 (Art. 2, para. 1: Definition of discrimination)
72 From “General Comment No. 20: Non-discrimination in Economic, Social and Cultural Rights, Art. 2,
para. 2” International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights
73 Article 14 states that “The enjoyment of the rights and freedoms set forth in this Convention shall

be secured without discrimination on any ground such as sex, race, colour, language, religion, political or other
opinion, national or social origin, association with a national minority, property, birth or other status”
74 From “The Belgian Linguistic case (1968) 1 ECHR 252

208