Page 207 - รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ
P. 207
ส�ำนักงำนคณะกรรมกำรสิทธิมนุษยชนแห่งชำติ
วิเคราะห์ประเด็นความเสมอภาคและ
การเลือกปฏิบัติตามกฎหมายไทยและ
ต่างประเทศ
หลังจำกที่ได้ศึกษำถึงสภำพปัญหำ ข้อเท็จจริง จำกค�ำร้อง กำรสัมภำษณ์ / ประชุมกลุ่มย่อย / รับฟังควำมคิดเห็น
ในบทที่ ๒ และกำรศึกษำหลักกฎหมำยที่เกี่ยวข้องในบทที่ ๓ แล้ว ในบทนี้ผู้วิจัยวิเครำะห์ประเด็นต่ำง ๆ ของกำรเลือก
ปฏิบัติและควำมเท่ำเทียมกัน โดยจ�ำแนกกำรวิเครำะห์ออกเป็น ๒ ส่วนหลัก คือ
ส่วนแรก
วิเครำะห์ควำมหมำย ขอบเขต แนวคิดเกี่ยวกับกำรเลือกปฏิบัติและควำมเท่ำเทียมกัน เช่น กำรเลือกปฏิบัติโดยตรง
กำรเลือกปฏิบัติโดยอ้อม กำรเลือกปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม มำตรกำรยืนยันสิทธิเชิงบวก ขอบเขตแห่งกำรใช้ดุลพินิจ
ส่วนที่สอง
วิเครำะห์ประเด็นกำรเลือกปฏิบัติตำมกรอบของปัจจัย ๒ ประกำร คือ เหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ และมิติของกำร
เลือกปฏิบัติ โดยมีกำรวิเครำะห์ประเด็นเฉพำะและกรณีศึกษำที่เกี่ยวข้องเป็นรำยประเด็นไป เช่น กำรเลือกปฏิบัติใน
บริกำรภำครัฐ ภำคเอกชน กำรสื่อสำรที่ท�ำให้เกิดควำมเกลียดชัง (Hate Speech) กำรคุกคำม (Harassment) ฯลฯ
๔.๑ การเลือกปฏิบัติโดยตรง (Direct Discrimination)
ในส่วนนี้จะท�ำกำรวิเครำะห์หลักกำรเลือกปฏิบัติโดยตรง โดยจะพิจำรณำแนวคิดและหลักกำรดังกล่ำวในบริบท
ของกฎหมำยสิทธิมนุษยชนระหว่ำงประเทศ เพื่อให้เห็นถึงกำรปรับใช้หลักกำรดังกล่ำวส�ำหรับกำรคุ้มครองสิทธิผู้ถูกเลือก
ปฏิบัติ รวมทั้งน�ำคดีที่เกิดขึ้นในบริบทของกฎหมำยสิทธิมนุษชนระหว่ำงประเทศที่เกี่ยวข้องมำวิเครำะห์ประกอบด้วย
กำรห้ำมเลือกปฏิบัติโดยตรงมีส่วนสัมพันธ์กับกำรส่งเสริมหลักควำมเท่ำเทียมกันเชิงรูปแบบ (Formal Equality)
โดยกำรห้ำมกำรปฏิบัติอันเป็นที่พึงพอใจน้อยกว่ำ (Less Favorable Treatment) หรือกำรปฏิบัติในทำงท�ำให้เสียหำย
(Detrimental Treatment) แก่บุคคลโดยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติต่ำง ๆ กำรเลือกปฏิบัติโดยตรงนั้นเป็นกำรพิจำรณำถึง
กำรปฏิบัติที่แตกต่ำงกันระหว่ำงบุคคลในสภำวะหรือเงื่อนไขที่เหมือนกัน ซึ่งมักพบในกรณีของกำรไม่ให้สิทธิบำงประกำร
กับบุคคลบำงคนหรือบำงกลุ่มด้วยเหตุที่บุคคลนั้นจัดอยู่ในกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ เช่น กำรตรำ
กฎหมำยจ�ำกัดสิทธิบุคคลบำงกลุ่มด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ กำรกระท�ำของภำคเอกชน เช่น นำยจ้ำง ในกำรปฏิบัติ
ต่อลูกจ้ำงแตกต่ำงกันด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ รวมทั้งกำรกระท�ำของภำคเอกชนที่ปฏิเสธกำรให้บริกำรหรือจ�ำหน่ำย
สินค้ำกับบุคคลบำงกลุ่มด้วยเหตุแห่งกำรเลือกปฏิบัติ กำรเลือกปฏิบัติโดยตรงนี้จะเห็นได้จำกกำรปฏิบัติที่มีวัตถุประสงค์
เห็นได้ว่ำเป็นกำรเลือกปฏิบัติอันสะท้อนจำกลักษณะหรือรูปแบบของกำรปฏิบัติที่มีควำมแตกต่ำงกันระหว่ำงบุคคลที่
เกี่ยวข้อง เช่น กฎหมำยที่ให้สิทธิกับเพศหนึ่งโดยกีดกันอีกเพศหนึ่ง จะเห็นได้ว่ำกฎหมำยนี้มีวัตถุประสงค์ที่เห็นได้ชัดว่ำ
เป็นกำรเลือกปฏิบัติด้วยเหตุแห่งเพศ
206
