Page 428 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง เพื่อปรับปรุงแก้ไขนโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านที่ดินและป่า

สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
National Human Rights Commission of Thailand

การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มาตรา 4 จึงเปนผูขาดคุณสมบัติในการเขาทําประโยชนในเขต

ปฏิรูปที่ดิน ส.ป.ก. จึงมีสิทธิที่จะเพิกถอนหนังสืออนุญาตใหเขาทําประโยชนในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.4 - 01 ก.)

การที่จะตองเวนคืนที่ดินเพื่อนํามาปฏิรูปที่ดินนั้น ที่ดินพิพาทตองเปนของประชาชนไมใชของรัฐ

เมื่อฟงขอเท็จจริงวาที่ดินเปนของรัฐแลว ส.ป.ก.ก็ไมจําตองเวนคืนที่ดิน
5.7 คําพิพากษาศาลฎีกาที่ 8371/2551 วินิจฉัยวา พระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

พ.ศ. 2518 มาตรา 36 ทวิ วรรคหนึ่ง ที่กําหนดให ส.ป.ก. เปนผูถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพยใด ๆ

ที่ไดมาก็เพื่อนําไปใชในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม มิไดมุงหมายให ส.ป.ก. มีกรรมสิทธิ์เชนเดียวกับ

เจาของทรัพยสินทั่วไปที่มีสิทธิตามประมวลกฎหมายแพงและพาณิชย มาตรา 1336 เมื่อที่ดินพิพาทเดิมเปนปาสงวน
แหงชาติเปนที่ดินของรัฐ แมถูกเพิกถอนสภาพจากการเปนปาสงวนแหงชาติ อันเนื่องจากการดําเนินการ

ตามพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มาตรา 26 (4) ก็ยังคงเปนที่ดินของรัฐอยู

เพียงแตเปลี่ยนประเภทของที่ดิน วัตถุประสงคและการใชประโยชนในที่ดินและเปลี่ยนหนวยงานของรัฐผูดูแล

และใชประโยชนในที่ดินจากกรมปาไมเปน ส.ป.ก. โดยให ส.ป.ก. เปนผูถือกรรมสิทธิ์เพื่อใชในการปฏิรูปที่ดิน
เพื่อเกษตรกรรมตามมาตรา 36 ทวิ ยังคงเปนที่ดินของรัฐตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 2 ไมอาจถือไดวา ส.ป.ก.

เปนบุคคลผูไดมาซึ่งกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทตามกฎหมายอื่นตามประมวลกฎมายที่ดิน มาตรา 3 (2) ที่ดินพิพาท

จึงไมมีบุคคลไดมาตามกฏหมายที่ดิน การที่ ส.ป.ก. ออกหนังสืออนุญาตใหเขาทําประโยชนในเขตปฏิรูปที่ดิน

(ส.ป.ก. 4-01 ก.) ใหแกเกษตรกรจึงเปนเพียงหนังสืออนุญาตใหเขาทําประโยชนในที่ดินเทานั้นไมมีผลเปลี่ยนแปลง
สถานะทางกฎหมายของที่ดินนั้น

การที่ไดที่ดินที่มีหนังสืออนุญาตใหเขาทําประโยชนในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก. 4 - 01 ก.) มาไมอาจ

ถือไดวาเปนการไดมาซึ่งกรรมสิทธิ์ในที่ดินตามกฎหมายอื่นตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 3 (2) จึงยังมิได

มีบุคคลไดมาตามประมวลกฎหมายที่ดิน และยังคงเปนปาตามพระราชบัญญัติปาไม พุทธศักราช 2484
มาตรา 4 (1) การที่ตัดฟนโคนไมประดูอันเปนไมหวงหามประเภท ก. ในที่มีหนังสืออนุญาตใหเขาทําประโยชน

ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก. 4 - 01 ก.) โดยไมไดรับอนุญาตจากพนักงานเจาหนาที่ จึงมีความผิดฐานทําไมหวงหาม

โดยไมไดรับอนุญาต

5.8 คําพิพากษาศาลฎีกาที่ 4049/2552 วินิจฉัยวา ที่ดินที่โจทกอางวามีสิทธินั้นเปนที่ดิน
ในเขตปฏิรูปที่ดิน ซึ่งตามพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 มาตรา 19 (7) บัญญัติ

ใหคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมมีอํานาจหนาที่และความรับผิดชอบในการกําหนดหลักเกณฑ

วิธีการและเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกรและสถาบันเกษตรกร ซึ่งจะมีสิทธิไดรับที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

ดังนี้บุคคลหรือเกษตรกรที่จะเขามาอยูในเขตปฏิรูปที่ดินได ตองไดรับการพิจารณาและอนุมัติจากคณะกรรมการ

รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข 407
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”