Page 80 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 80
78 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ปัญหาเดียวกัน คือ ดูเหมือนว่ากลุ่มคนเหล่านี้จะกลายเป็นคนเช่าประเทศอยู่ ดังนั้นแนวทางการแก้ไข
ปัญหาจำาต้องยึดคนเป็นหลัก คนจนกลุ่มเหล่านี้ต้องได้รับการขีดเขียนเข้าไปในแผนพัฒนา ไม่ถูก
เบียดขับหรือถูกีดกัน แม้กระทั่งกฎหมายหรือบทบัญญัติใดที่สร้างความเดือดร้อนและเลือกปฏิบัติต่อ
ชาวบ้านกลุ่มเหล่านี้จำาเป็นต้องได้รับการแก้ไข
ที่ผ่านมาขบวนการคนจนเมืองในสังคมไทย เครือข่ายสลัม ๔ ภาคเป็นตัวอย่างชัดเจนเกี่ยว
กับการสร้างยุทธศาสตร์เพื่อเจรจาต่อรองกับภาครัฐโดยขอเช่าพื้นที่การรถไฟแห่งประเทศไทย ๓๐ ปี
๑๙ ชุมชน ๖๔.๗๙ ไร่ และคณะกรรมการการรถไฟแห่งประเทศไทยก็ได้อนุญาต ในปีพ.ศ. ๒๕๔๓
แล้ว (อัภยุทธ์ จันทรพา, ๒๕๕๓, ออนไลน์)
ประภาส ปิ่นตบแต่ง (๒๕๔๑, น. ๑๘๖-๑๙๑) เห็นว่าการแก้ไขปัญหาคนจนเมืองโดยประชาชน
ที่อยู่ในชุมชนเองไม่เพียงพอต่อการสร้างคุณภาพชีวิตของคนจนเมืองอย่างยั่งยืน จำาเป็นต้องอาศัย
กระบวนการทำางานจากภายนอกทั้งนักวิชาการ นักพัฒนา หน่วยงานรัฐเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต
ของผู้คนในชุมชนเมือง โดยวิธีการทำางานกับคนจนเมืองนั้นสามารถทำาได้หลายแนวทาง ดังนี้
๑. แนวทางงานสังคมสงเคราะห์ ซึ่งเป็นงานช่วยเหลือผู้คนที่ประสบกับปัญหาทางสังคมเพื่อให้
ผู้คนเหล่านั้นหลุดพ้นจากสภาพปัญหา และดำารงชีวิตของตนเองได้อย่างปกติสุข วิธีการ
ทำางานสังคมสงเคราะห์มีตั้งแต่ระดับบุคคล ครอบครัว กลุ่ม ชุมชน ไปจนกระทั่งระดับ
นโยบาย
๒. แนวทางหนุนเสริมองค์กรชาวบ้านในรูปแบบกลุ่ม ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มของชาวบ้านเพื่อถกคิด
วางแผน และร่วมปฏิบัติ เมื่อมีกิจกรรมทางความคิดเหล่านี้สุกงอม การเคลื่อนไหวเพื่อ
เปลี่ยนแปลงสังคมก็จะเกิดขึ้น จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างองค์กรภาคประชาชน และ
เมื่อเกิดการแลกเปลี่ยนและการเคลื่อนไหวในวงกว้างจะนำาไปสู่เครือข่ายภาคประชาชน
ในที่สุด
๓. แนวทางประชาคมและการสร้างความเข้มแข็งขององค์กรภาคประชาชน แนวทางนี้เริ่มต้น
เมื่อปีพ.ศ. ๒๕๒๙ เนื่องจากสถานการณ์ไร่ลื้อที่เกิดขึ้นในยุคเศรษฐกิจรุ่งเรือง ทิศทาง
การทางานของมูลนิธิพัฒนาที่อยู่อาศัยจึงมุ่งส่งเสริมองค์กรชุมชนกับการประสานงานกับ
โครงสร้างชั้นบน เช่น รัฐเจรจาเพื่อต่อรองกับผู้มีอำานาจในปัญหาการไร่ลื้อโดยมีเป้าหมาย
เพื่อยุติการไล่รื้อและมุ่งเปลี่ยนแปลงระดับนโยบายสังคม
๔. แนวทางใช้เครือข่ายประชาสังคม เมื่อการรวมกลุ่มกันของคนยากจน คนด้อยโอกาสรวม
กลุ่มกันเพียงผู้ได้รับผลกระทบจากนโยบายรัฐในเขตพื้นที่เดียว หรือเป็นผู้ได้รับความ
ไม่เป็นธรรมจากกรณีเดียวไม่สามารถเจรจาต่อรองกับภาครัฐและกลุ่มทุนได้เท่าใดนัก
สิ่งที่ทำาได้ คือ การสร้างเครือข่ายภาคประชาชนขึ้นมา เช่น สมัชชาคนจน เครือข่ายสลัม
๔ ภาค ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มกันของคนด้อยโอกาสทั่วประเทศและได้รับความไม่เป็นธรรม
