Page 46 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 46
44 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
องค์กรพัฒนาเอกชนได้รวมตัวกันเป็นเครือข่ายเกิดเป็นคณะกรรมการประสานงาน
องค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) ในปี ๒๕๒๘ และในช่วงเวลาหลังนั้นนักพัฒนาเอกชนที่ทำางานชุมชน
ก็ได้ศึกษาปัญหาความล้มเหลวของเกษตรแผนใหม่ จนเกิดแนวทางเกษตรทางเลือกที่เน้นการผลิต
พึ่งตนเอง ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเกื้อกูลธรรมชาติ เริ่มจากส่งเสริมเกษตรรายย่อยเกิดผู้นำาทาง
ปัญญาเกษตรท้องถิ่นหรือ “ปราชญ์ชาวบ้าน” และพัฒนาเป็นกลุ่ม สำาหรับนักพัฒนาเองก็รวมตัวเป็น
เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกในราวปี ๒๕๒๙-๒๕๓๒
ยุคการพัฒนาทุนเสรีกับการเติบโตของปัญหาและขบวนการสิ่งแวดล้อม
(๒๕๓๐-๒๕๔๐)
ยุคนี้รัฐไทยเร่งรัฐนาวาเข้าสู่ทุนนิยมเสรีอย่างเต็มตัว เริ่มจากนโยบายรัฐบาลชาติชาย
ชุณหะวัณ ที่ใช้นโยบายเปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้า เปิดเสรีการค้า การเงิน การลงทุนต่อเนื่อง
โดยจินตนาการประเทศไทยดุจดั่งบรรษัทอุตสาหกรรมที่เน้นการผลิตและการค้ากำาไรสูงสุด เงินทุน
ต่างชาติหลั่งไหลเข้ามาลงทุน รัฐเองก็เร่งรัดก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน เช่น การสร้างเขื่อนผลิตไฟฟ้า
ส่งเสริมกลุ่มทุนใช้ทรัพยากร โดยให้สัมปทานน้ำามัน เหมืองแร่ และอื่นๆ ส่งเสริมอุตสาหกรรม
ขณะที่รัฐไทยเร่งพลังเศรษฐกิจเต็มที่ ในระดับโลกปัญหาเศรษฐกิจได้ทำาลายทรัพยากร
และสิ่งแวดล้อมทั่วโลก เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมทุกมุมของโลก ประเด็นสิ่งแวดล้อมได้กลายเป็น
ประเด็นทางการเมืองทั้งในและระหว่างประเทศ จนทำาให้เกิดการประชุมสุดยอดสิ่งแวดล้อมโลก
ในปี ๒๕๓๕ และเป็นจุดกำาเนิดแนวคิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนในฐานะเป็นข้อตกลงระหว่างประเทศ
ขึ้นมา สถานการณ์ดังกล่าวได้ส่งเสริมให้ขบวนการสิ่งแวดล้อมและการพัฒนาที่ยั่งยืนเติบโตขึ้น
ในประเทศไทย จุดปะทุครั้งแรกเกิดขึ้นจากเหตุจลาจลที่ภูเก็ตในปี ๒๕๒๙ เมื่อชาวบ้าน
รวมตัวกันไปเผาโรงงานแร่แทนทาลัม เพราะเกรงผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตามมาด้วยการคัดค้าน
ของกลุ่มสิ่งแวดล้อม ได้แก่ โครงการฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืช
แห่งประเทศไทย ร่วมกับประชาชนท้องถิ่น ในนามกลุ่มอนุรักษ์กาญจน์ และกลุ่มนักศึกษา คือ
คณะกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม (คอทส.) ๑๖ สถาบัน ตลอดจนนัก
วิชาการต่างๆ ร่วมกันต่อต้านเขื่อนน้ำาโจนที่จะสร้างกลางใจเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร
ในปี ๒๕๓๑ คู่ขนานไปกับการที่ชาวบ้านในภาคต่างๆ เริ่มทนไม่ให้กับผลกระทบจากการสัมปทาน
ป่าไม้ ได้ลุกขึ้นมาคัดค้านสัมปทานไม้ ประจวบกับเกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ที่อาเภอกระทูน จังหวัด
นครศรีธรรมราชอันมีสาเหตุจากการตัดไม้ทำาลายป่าของบริษัททำาไม้จนสามารถกดดันให้รัฐบาล
ยกเลิกสัมปทานไม้ทั่วประเทศในปลายปี ๒๕๓๑
กระแสสิ่งแวดล้อมมาเติบโตก้าวกระโดดในปี ๒๕๓๓ จากเหตุการณ์ที่ สืบ นาคะเสถียร
หัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งฆ่าตัวตายเพื่อประท้วงการตัดไม้ของกลุ่มอิทธิพลเถื่อน
จนมาสู่การจัดเวทีสิ่งแวดล้อมระดับชาติครั้งแรกในปี ๒๕๓๓ และจัดต่อเนื่องมา
