Page 42 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 42
40 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
v โครงการจัดการทรัพยากรหรือการป้องกันแก้ไขปัญหาของรัฐกลับยิ่งทำาให้ปัญหา
หนักขึ้น เช่น ระบบการจัดการน้ำา
v สังคมไทยขาดจินตภาพในประเด็นเป้าหมายของการอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืน วิสัย
ทัศน์หรือจินตภาพทางสังคมเกี่ยวกับระบบอาหาร
สถานการณ์สนับสนุน
v หน่วยงานรัฐบางหน่วยเริ่มปรับการจัดการทรัพยากรองค์รวมมากขึ้น เช่น ส่วนป่า
ชุมชน กรมป่าไม้
v การเกิดหน่ออ่อนในประเด็นการจัดการหลายประเด็น เช่น การจัดการทรัพยากร
แบบองค์รวมเรื่องดิน น้ำา ป่า การจัดการพื้นที่ กลุ่มอาชีพ องค์กรชุมชน สวัสดิการ
ของชุมชน จังหวัดจัดการตนเอง เขตภูมินิเวศ
v ชุมชนกลุ่มเป้าหมายเริ่มจัดการอย่างเป็นองค์รวม เชื่อมเป็นเครือข่าย และ
เชื่อมโยงกับอปท.
สรุป
ปัญหาทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมไทยเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่สัมพันธ์กับระบบเศรษฐกิจ
ของโลกและของประเทศโดยตรง กลไกระบบทุนนิยมเสรีซึ่งหมายรวมทั้งกลุ่มทุนข้ามชาติ ทุนชาติ
และรัฐเป็นทั้งพลังผลักดันและเป็นตัวกระทำาการล้างผลาญฐานทรัพยากร แปลงทรัพยากรเป็น
สินค้าผูกขาดประโยชน์ กีดกันประชาชนไม่ให้การเข้าถึงทรัพยากร และผลักภาระต้นทุน ปัญหา
สิ่งแวดล้อมให้แก่สังคม ซึ่งคนด้อยอำานาจจะได้รับผลกระทบที่รุนแรงในเชิงเปรียบเทียบเพราะขาด
อำานาจต่อรอง เหมือนดังข้อวิเคราะห์ของ Sachs ที่ทำาให้เห็นว่า ปัญหานิเวศสิ่งแวดล้อม คือปัญหา
ใจกลางของความไม่เป็นธรรมทางการเมืองและสังคม การจะสู้กับปัญหาความไม่เป็นธรรมจึงต้อง
ปกป้องนิเวศ ฐานทรัพยากรเพื่อยังให้คนยากจน ด้อยอำานาจเข้าถึงทรัพยากรด้วย
ในทางกลับกัน การจะปกป้องนิเวศไว้ได้ก็ไม่สามารถละเลยปัญหาความไม่เป็นธรรมได้
เช่นกัน เพราะภายใต้บรรยากาศความไม่เป็นธรรมในด้านนิเวศ เศรษฐกิจ สังคม เราไม่สามารถจะ
เรียกร้องให้ผู้คนมาร่วมปกป้องนิเวศโดยไม่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างที่ไม่เป็นธรรมได้ เพราะเท่ากับว่า
เรายังให้ผู้คนยอมจำานนอยู่ในโครงสร้างที่ไม่เป็นธรรมต่อไป การปกป้องนิเวศและฐานทรัพยากร
ต้องใช้มิติความเป็นธรรมเชิงนิเวศ ด้วยการลดทอนการผูกขาดทรัพยากร การใช้ทรัพยากรล้างผลาญ
ของกลุ่มคนที่มีอำานาจซึ่งผูกขาดทรัพยากรส่วนใหญ่ไว้ลง และกระจายทรัพยากรให้กลุ่มคนด้อย
อำานาจ เสริมสร้างสิทธิชุมชนต่อฐานทรัพยากร พร้อมๆ ไปกับการจนนำามาสู่จุดสมดุลของความ
เป็นธรรมในการใช้ทรัพยากร
