Page 43 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 43
รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง 41
ด้วยเหตุนี้เอง การออกแบบระบบการบริหารจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
และเป็นธรรมจะบรรลุได้ ก็ต้องออกแบบระบบเศรษฐกิจที่ยั่งยืนดังที่ Sachs เสนอ พร้อมกับออกแบบ
ระบบการเมืองที่กระจายอำานาจให้เกิดความเป็นธรรม
๓.๕ ประมวลขบวนการเคลื่อนไหวฐานทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมและเกษตรของไทย
๓.๕.๑ พัฒนาการขบวนการสิ่งแวดล้อมไทย
ขบวนการเคลื่อนไหวด้านทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมของไทยเกิดขึ้นจากกลุ่มองค์กรประชา
สังคมหลากหลาย ทั้งกลุ่มชนชั้นสูง กลุ่มคนชั้นกลางหัวก้าวหน้า กลุ่มท้องถิ่น โดยแต่ละกลุ่มก็มี
ยุทธศาสตร์ทั้งที่ร่วมและแตกต่างกันไป ตามตำาแหน่งแห่งที่และสถานะอำานาจการต่อรองทางสังคม
ของตน
ยุคก่อนพัฒนาสมัยใหม่ (๒๔๐๐-๒๕๐๐)
ทั้งที่จริงปัญหาการทำาลายทรัพยากรธรรมชาติ และความขัดแย้งด้านทรัพยากรเริ่ม
มีมาตั้งแต่ยุคการเปิดการค้าต่างชาติ ในช่วงสนธิสัญญาเบาวริ่ง (๒๓๙๘) สมัยรัชกาลที่ ๔ มาสู่การ
ปฏิรูปการปกครองสมัยรัชกาลที่ ๕ ที่รวบอำานาจการจัดการทรัพยากรจากมณฑลต่างๆ เข้าสู่ส่วนกลาง
และใช้ระบบการบริหารจัดการทรัพยากรเชิงพาณชิย์สมัยใหม่ ภายใต้คำาแนะนำาของชาติตะวันตก
มาบริหารจัดการทรัพยากร เช่น การก่อตั้งหน่วยราชการที่รวมศูนย์จัดการทรัพยากรแต่ละประเภท
การตรากฎหมายที่ให้อำานาจรัฐส่วนกลางผูกขาดทรัพยากรอย่างเต็มที่ และการส่งเสริมใช้ประโยชน์
จากทรัพยากรเชิงพาณิชย์ และส่งเสริมการเกษตรแผนใหม่อย่างกว้างขวาง แต่ในช่วงเวลานั้น
ความต้องการบริโภคทรัพยากรยังจำากัด เทคโนโลยีและพลังการผลิตยังไม่ก้าวหน้า ประกอบกับ
ทรัพยากรธรรมชาติของไทยยังอุดมสมบูรณ์จึงทำาให้การทำาลายทรัพยากรไม่เป็นปัญหาสาธารณะ
เท่าใดนัก อีกทั้งในช่วงเวลาดังกล่าวเป็นระบบปกครองสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ไม่มีภาคประชาสังคม
เกิดขึ้น ปัญหาต่างๆ จึงไม่ปะทุขึ้นมา
สรุปได้ว่า ในยุคนี้เป็นการวางระบบโครงสร้างการจัดการทรัพยากรแบบทุนนิยม
เริ่มโดยการตั้งหน่วยงานเฉพาะด้านที่มาดูแลทรัพยากรแต่ละประเภท โดยมีผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศ
มาวางรากฐานความรู้ และกฎหมายให้ ตามด้วยการออกกฎหมายจำาแนกกรรมสิทธิ์ทรัพยากรของรัฐ
และเอกชนอย่างชัดเจน ขณะที่สิทธิชุมชนต่อฐานทรัพยากรร่วมไม่ปรากฏในกฎหมายดังกล่าว
ยุครุ่งอรุณการพัฒนาสมัยใหม่ (๒๕๐๐-๒๕๓๐)
กล่าวอีกนัยหนึ่ง ยุครุ่งอรุณของการพัฒนาสมัยใหม่ ก็คือ จุดเริ่มต้นทุนนิยมไทยอันเป็น
ทั้งแรงผลักดันประเทศทุนนิยมเสรีที่สอดประสานกับความต้องการสั่งสมความมั่งคั่งจากทรัพยากร
ของชนชั้นนำาของไทย ขณะนั้นคือ รัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ รูปธรรมก็คือ การจัดทำาแผน
