Page 41 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

หน้ า | ๒๗

ความขัดแย้งขึ้นได้ในอนาคต ความขัดแย้งอีกประการคือ เป็นความขัดแย้งที่ภาครัฐสร้างขึ้นให้แก่ชุมชนกันเองและ

ชุมชนกับภาครัฐ เช่น โครงการบางอย่างมีการจ้างงานให้กับบางกลุ่มที่เห็นด้วยกับโครงการระบบชลประทานหรือ
โครงการอื่นๆที่ไม่เกี่ยวข้อง เช่น การผลิตไฟฟ้าหรือเพื่อกักเก็บน้ําให้กับภาคอุตสาหกรรม จึงมีระบบการบริหารจัด

จ้างให้กับกลุ่ม ชุมชน ในพื้นที่เป็นรายได้ ค่าชดเชย และกลุ่มดังกล่าวก็จะมีปัญหาความขัดแย้งในเรื่องการพัฒนา
ในท้องที่ของตนเอง (Piran, ๒๐๐๕) ความขัดแย้งบ่อยครั้งเป็นมีสาเหตุมาจากการกําหนดว่าผู้ใช้น้ําบริเวณต้นน้ํา

ต้องดูแลในเรื่องของปริมาณ คุณภาพให้กับพื้นที่ปลายน้ํา แต่ในความเป็นจริงแล้วการออกข้อกําหนด หรือการ
บังคับใช้มักไม่มีประสิทธิภาพหรืออาจบริหารจัดการไม่ได้เลย ซึ่งแนวทางนี้จริงๆแล้วต้องเป็นการบริหารจัดการ

แบบมีส่วนร่วมของภาครัฐ กลุ่ม ชุมชน พื้นที่ต้นน้ํา-ปลายน้ํา และภาคส่วนธุรกิจผู้มีส่วนได้เสียต่างกันอย่างถูกต้อง

และเป็นธรรม

๓.๑๒ เงื่อนไขทางระบบเศรษฐกิจ สังคม (Socio-economic Conditions)

ปัญหาความขัดแย้งที่มีสาเหตุมาจากระบบเศรษฐกิจ-สังคม เป็นตัวแปรที่สําคัญอีกประการ

หนึ่งที่สร้างความขัดแย้งไม่น้อยในเรื่องการบริหารจัดการน้ํา เช่น ปัญหาการว่างงานของกลุ่มเยาวชนในบริเวณลุ่ม

น้ําที่มีความขัดแย้งอยู่แล้ว เช่น กลุ่มคนรุ่นใหม่ในสังคม หรือกลุ่มชาวบ้านที่ไม่เห็นด้วย หรือคิดว่าโครงการ
บางอย่างที่ไม่สอดคล้องกับการพัฒนาพื้นที่ของตนเอง โดยไม่สนใจว่าจริงๆ แล้วมีผลกระทบในทางบวก หรือ ทาง

ลบ อย่างไร แต่ก็คิดว่าตนเองขาดโอกาสในการมีส่วนร่วม การสร้างงาน อาชีพให้กับกลุ่มตนเองมีโอกาสที่จะเพิ่ม
หรือเป็นตัวเร่งในเรื่องความขัดแย้งได้สูง ปัญหาดังกล่าวมักนําไปสู่กิจกรรมต่อต้าน หรือการต่อสู้กับภาครัฐ ที่คิดว่า

กลุ่มตนเองจะได้ค่าชดเชยมาทดแทนรายได้ที่ไม่มี (Al-Shaybani & Al Zubayri, ๒๐๐๕)

๓.๑๓ ขาดความตระหนักของสาธารณะ (Inadequate Public Awareness)

โดยทั่วไปแล้วการสร้างความตระหนักเป็นเครื่องมือสําคัญในการแก้ปัญหาความขัดแย้งเรื่อง
ทรัพยากรน้ํามากกว่าการแก้ปัญหาทางเทคนิคกฎหมาย เช่น การให้ความรู้ในเรื่องการอนุรักษ์ ส่งเสริมและการ

พัฒนาทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งน้ําในระยะยาว การบริหารจัดการที่ไม่ได้ส่งเสริมความตระหนักให้กับสังคม
การส่งสัญญานทางข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง หรือพยายามเบี่ยงประเด็นของภาครัฐ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทําให้เป็น

เหตุความขัดแย้งง่าย อีกอย่างเช่น การสร้างข่าวลือ ซึ่งจะทําให้เกิดความขัดแย้งระหว่างชุมชนในพื้นที่ได้ง่าย โดย

มักเกิดจากการจงใจกระทําเพื่อผลทางการเมืองหรือการสร้างประโยชน์ส่วนบุคคล มากกว่าเห็นความสําคัญในเรื่อง
ความขัดแย้ง

๔. ประเภทของความขัดแย้ง (Types of Competition on Water)

การศึกษาของนักวิชาการ และกรณีศึกษาในต่างประเทศกล่าวถึงการบริหารจัดการความขัดแย้งน้ํา

สามารถแบ่งออกได้ตามลักษณะและประเภทได้ดังต่อไปนี้

๔.๑ ปัญหาความขัดแย้งระหว่างต้นน้ํา - ปลายน้ํา (Upstream vs. Downstream)

ความขัดแย้งการบริหารจัดการน้ําที่มีมานานและดูเหมือนจะเป็นกรณีศึกษาแทบทุกประเทศ

จะเป็นเรื่องของความขัดแย้งระหว่างต้นน้ํา – ปลายน้ํา ต่อแหล่งทรัพยากรน้ําหลักของประเทศ ผลของความ

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”