Page 37 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

หน้ า | ๒๓

๓.๑ ปริมาณน้ําแหล่งต้นน้ํา (Shortage of Supply)

ในหลายประเทศกรณีที่ปริมาณน้ําไม่เพียงพอต่อความต้องการอย่าง เช่น อียิปต์ จอร์แดน

หรือกลุ่มประเทศคาบสมุทรอาราเบียน (Arabian Peninsula) มีการบริโภคน้ําศักยภาพของแหล่งน้ําที่มีอยู่หรือ

แหล่งที่สามารถทดแทนได้ ส่งผลให้มีการบริโภคน้ําบาดาลอย่างมากในระยะเวลาอันสั้น โดยเฉพาะบริเวณลุ่มน้ํา
ไนล์ (Nile) และไทกรีส-ยูเฟรติส (Nile/Euphrates) ซึ่งเป็นลุ่มน้ําที่สามารถหล่อเลี้ยงได้กับประเทศ ซาอุดิอารา

เบีย และกลุ่มประเทศที่อยู่ใก้ลกับปากอ่าวลุ่มน้ําดังกล่าว การบริโภคในปริมาณที่มากและอย่างรวดเร็วทําให้มี
ปัญหาในเรื่องของปริมาณน้ําสํารองน้ําบาดาลในหลายพื้นที่ใกล้เคียง

๓.๒ มลภาวะทางน้ํา (Water Pollution)

ไม่เพียงแต่ปริมาณน้ําที่ไม่เพียงพอต่อการบริโภค แต่ปัญหาในเรื่องคุณภาพก็เป็นปัจจัยสําคัญ

ในเรื่องความขัดแย้งของการบริหารจัดการน้ํา การศึกษาของ UNEP (๒๐๐๓) ประมาณการว่าประมาณ ๑๕%
และอาจถึง ๕๐% ของประชากรบางประเทศในลุ่มน้ําตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ (Middle East and

North Africa Region: MENA) มีปัญหาในเรื่องความสามารถในการเข้าถึงแหล่งน้ําและคุณภาพน้ําที่ต้องใช้ในการ

บริโภคซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิต โดยเฉพาะกับกลุ่มชุมชนที่อาศัยอยู่บริเวณพื้นที่ชนบท ปัญหาในเรื่องมลภาวะของ
น้ําผิวดินและน้ําบาดาลส่วนใหญ่จะมีสาเหตุมาจากมลภาวะทางการเกษตร เช่น การใช้สารเคมีอย่างกว้างขวาง

ผลกระทบของสารพิษจากภาคอุตสาหกรรม ของเสียจากชุมชน ต่อระบบนิเวศ คุณภาพชีวิต Siltation and

eutrophication ของการกักเก็บแหล่งน้ําจืดขนาดใหญ่ตามธรรมชาติ หรือการกักเก็บน้ําจากระบบชลประทาน
เขื่อน ดูจะเป็นสาเหตุหลักของปัญหาความขัดแย้งมากในลุ่มน้ํานี้ อีกทั้งการนําน้ําบาดาลมาใช้เกินศักยภาพของ

ธรรมชาติ ในการหมุนเวียนตามธรรมชาติ ส่งผลให้มีการดันจากน้ําทะเล ซึ่งส่งผลให้เกิดความไม่สมดุลในเรื่องของ
เคมี น้ําเค็มดันและต่อพื้นที่การเกษตร (Abu-Zeid et al., ๒๐๐๔)

๓.๓ ความหลากหลายทรัพยากรของแหล่งต้นน้ํา (Variability of Resources)

ปัญหาความขัดแย้งที่มักเกิดบ่อยอาจมีสาเหตุมาจากปัจจัยความแปรปรวนของฤดูกาลในแต่

ละพื้นที่ เช่น ความขัดแย้งในกลุ่มประเทศ MENA จะเกิดปัญหาเรื่องความหลากหลายของแหล่งต้นน้ํา ปริมาณฝน
เฉลี่ยต่อปีแตกต่างกัน เช่นพื้นที่ทะเลทรายแทบไม่มีฝนตกทั้งปี ในขณะที่บางพื้นแถบภูเขาที่มีปริมาณน้ําฝนเฉลี่ย

ต่อปีมากกว่า ๑,๕๐๐ มม. โดยรวมแล้วในพื้นที่ดังกล่าวมีปริมาณฝนเฉลี่ยต่อปีอยู่ที่ ๕๐๐ – ๗๐๐ มม. ต่อปี เช่น
ประเทศเลบานอน (Lebanon) และกลุ่มประเทศทางเหนือและตะวันออกอย่างเช่น อิหร่าน (Iran) และประเทศ

ทางตอนใต้ของเทือกเขา แอตล๊าส (Atlas Mountains) แหล่งต้นน้ําที่มีความไม่แน่นอนในเรื่องปริมาณน้ําเฉลี่ย

ต่อปี อีกทั้งปัญหาในเรื่องของความแห้งแล้งที่เกิดจากระบบนิเวศของพื้นที่ดังกล่าวที่เปลี่ยนไปอย่างมากในช่วงยี่สิบ
ปีที่ผ่านมา

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”