Page 36 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๒๒ | หน้ า

กับน้ําส่วนใหญ่จะเป็นความเกี่ยวข้องกับองค์ประกอบจากหลายตัวแปร เช่น การบริโภคน้ําของแต่ละภาคส่วนของ

สังคม ผู้มีส่วนได้เสีย ในการกระบวนการบริหารจัดทรัพยากรน้ํา (Nandalal & Simonvovic)

แต่ถ้าจะพูดถึงเรื่องระดับของความขัดแย้งอันเนื่องที่รุนแรง อาจกล่าวได้ว่าเป็นส่วนมากจะขึ้นกับ

ความขัดแย้งระหว่างพื้นที่ลุ่มน้ํา โดยที่อาจมีสาเหตุมาจากกิจกรรมการพัฒนาที่ไม่สอดคล้องกับพื้นที่ เช่นความ
ขัดแย้งในเรื่องของการก่อสร้างเขื่อนกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน สังคมและมลภาวะของระหว่างพื้นที่

ต้นน้ํากับปลายน้ํา ในขณะที่พื้นที่ที่ไม่ใช่แหล่งต้นน้ํา หรือ น้ําแล้งความขัดแย้งมักเป็นเรื่องการแย่งชิงปริมาณน้ําที่
ต้องการบริโภค ซึ่งกรณีดังกล่าวก็อาจเกิดขึ้นกับพื้นที่แหล่งต้นน้ําได้เช่นกัน

๒. แนวโน้มของความขัดแย้ง (Water Conflicts Trend)

ส่วนใหญ่แล้วปัญหาความขัดแย้งในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ํา มักเป็นเรื่องระดับการ
เพิ่มขึ้นของประชากรในแต่ละพื้นที่ซึ่งส่งผลในเรื่องปริมาณน้ําที่ต้องการมากขึ้นไปตามตัว ได้มีการศึกษาระบุไว้ว่า

ปริมาณน้ําที่ต้องการบริโภคต่อประชากรมีแนวโน้นลดลงอย่างต่อเนื่องระหว่างปี ค.ศ. ๑๙๖๐ ถึง ค.ศ. ๑๙๙๕ จาก

๓,๓๐๐ ลูกบาศ์กเมตรมาอยู่ที่ระดับน้อยกว่า ๑,๒๕๐ ลูกบาศ์กเมตร (World Bank, ๑๙๙๗) การศึกษายังอ้าง
ต่อไปว่า แนวโน้มของความขัดแย้งในแต่ละประเทศในอีก ๒๕ ปีข้างหน้า จะมีความรุนแรงอย่างมากถ้าระดับการ

บริโภคยังอยู่ในระดับที่ได้มีการศึกษา ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของความขัดแย้งไปสู่สงครามน้ําระหว่างชุมชน สังคมและ

ระดับประเทศ ที่ต้องอาศัยการบริโภคน้ําร่วมกัน การศึกษาของ วูฟล์ (Wolf, ๒๐๐๒) อ้างว่าความพยายามในการ
แก้ปัญหาความขัดแย้งมีแนวโน้มจะเป็นเรื่องของอัตราการเกิดของประชากร ระดับการบริโภคและความต้องการ

ขั้นพื้นฐาน ความต้องการใช้น้ําของแต่ละภาคส่วน ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศอีกทั้งแรงกดดันที่จะเพิ่ม
ความขัดแย้งจะเป็นผลกระทบที่แหล่งน้ํามีน้อยลงอันเนื่องจากมลภาวะทางน้ํา การลดลงของพื้นที่แหล่งต้นน้ําและ

ผลอันเนื่องมาจากภาวะโลกร้อน

๓. สาเหตุของความขัดแย้งการบริหารจัดการน้ํา (Causes of Water Conflicts)

โดยทั่วไปแล้วความขัดแย้งทางทรัพยากร เป็นเรื่องของระดับความต้องการและความสามารถในการ
เข้าถึงทรัพยากรของแต่ละบุคคล กรณีที่ทรัพยากรมีอย่างไม่จํากัด ความจําเป็นทางข้อบังคับต่างๆเช่น ข้อกฎหมาย

สําหรับการบริหารจัดการทรัพยากรดูจะไม่มีความจําเป็น หรือแม้กระทั่งเรื่องผลกระทบจากการใช้ทรัพยากร แต่
ตัวแปรที่สําคัญในเรื่องการแก่งแย่งทรัพยากรที่มีอย่างจํากัด เป็นสาเหตุหลักของความขัดแย้งเบื้องต้น ซึ่งอาจสรุป

ได้ว่าความขัดแย้งในเรื่องทรัพยากรน้ํา มักมีสาเหตุมาจากการแก่งแย่งทรัพยากรที่มีอย่างจํากัดที่ต้องตอบสนองต่อ

การบริโภคที่ไม่จํากัดในระยะยาวของประชากร และอาจกล่าวสรุปได้ว่า การบริหารจัดการความขัดแย้งทางน้ําเป็น
สิ่งที่ท้าทายในเรื่องนโยบายหลักในการบริหารจัดการ รวมทั้งผู้ที่เกี่ยวข้องในการนําแผนการไปดําเนินการอย่างมี

ประสิทธิภาพและประสิทธิผล อีกทั้งการบริหารจัดการความขัดแย้งต่อทรัพยากรที่มีอย่างจํากัดนี้มักนําไปสู่การ

บริหารจัดการทรัพยากร และความขัดแย้งทั้งสองประเด็น

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”