Page 44 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

๓๐ | หน้ า

๕.๓ การบังคับใช้กฎหมาย (Legistation Enforment)

ตามความเป็นจริงแล้วกฎหมาย ควรเป็นพื้นฐานของการบริหารจัดการความขัดแย้งแทบทุก

เรื่อง อย่างไรก็ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการความขัดแย้ง ที่มีประเด็นทรัพยากรน้ํามาเกี่ยวข้อง

มักไม่ค่อยมีประสิทธิภาพ อาจเนื่องมาจากสาเหตุที่ว่า ความไม่ทันสมัยต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วใน
สภาพเศรษฐกิจ สังคมในยุคปัจจุบัน ดังนั้นถ้าต้องอาศัยเครื่องมือทางกฏหมายมาเป็นแนวทางหรือกลไกหลักในการ

แก้ปัญหาจําต้องมีการศึกษา พัฒนากระบวนการให้สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบันของแต่ท้องถิ่นในแต่ละ
ประเทศ เครื่องมือทางกฎหมายยังเป็นข้อถกเถียงว่าไม่ค่อยมีประสิทธิภาพ อันเนื่องจากการบริหารจัดการแบบ

รวมศูนย์ไม่เข้ากับสภาพการณ์ปัญหาของท้องถิ่นอย่างถูกต้อง หรือไม่ก็เป็นเพียงเครื่องมือในการควบคุมการเอา
ประโยชน์ของภาครัฐหรือภาคธุรกิจที่เกี่ยวข้องและต้องการบริโภคทรัพยากรน้ําเป็นหลัก ส่วนกระบวนการทาง

กฎหมายมักใช้เวลาในการดําเนินการนาน อีกทั้งส่วนใหญ่มักเป็นทางเลือกสุดท้ายในการแก้ปัญหา เพราะถ้านําเอา

กฎหมายข้อบังคับมาใช้อย่างผิดวัตถุประสงค์ นอกจากจะไม่ลดปัญหาแล้วอาจเพิ่มปัญหาความขัดแย้งมากขึ้นด้วย

ถกแถลงการบริหารจัดการความขัดแย้งทรัพยากรน้ํา (Water Conflicts Debates)

ความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับการแย่งชิงทรัพยากรน้ํา

ความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องการการแย่งชิงทรัพยากรน้ํามีอยู่แทบทุกประเทศไม่ว่าจะเป็นประเทศที่มี

ความอุดมสมบูรณ์ก็ตาม สาเหตุส่วนใหญ่มาจากการพัฒนาทางเศรษฐกิจ สังคมอย่างรวดเร็ว ความขัดแย้งจะเกิด
จากการที่ต้องการเป็นเจ้าของหรือควบคุมทรัพยากรน้ําไว้เป็นของกลุ่มตนเอง ซึ่งดูเหมือนจะรุนแรงขึ้นทุกวันใน

ขณะที่บางประเทศก็อาจกล่าวได้ว่าเป็นสงครามน้ําไปเสียแล้ว

น้ําเป็นสิ่งจําเป็นสําหรับชีวิตและทุกภาคส่วนธุรกิจ ทําให้ทุกกลุ่มที่มีส่วนได้ – เสีย ต้องการเป็น

เจ้าของทรัพยากรน้ํา ความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับเรื่องดังกล่าวสืบเนื่องมาจากภาคการเกษตรเป็นหลักในหลาย
ประเทศ ขณะที่บางประเทศความขัดแย้งจะเป็นเรื่องของปริมาณน้ําต่อหน่วยที่ต้องการใช้ในการดําเนินธุรกิจ

ต่อเนื่องที่ต้องอาศัยน้ําเป็นปริมาณมาก เช่น ธุรกิจอุตสาหกรรมกระดาษ อาหารและเหล๊ก อีกทั้งปัญหาความ

ขัดแย้งในการแย่งชิงทรัพยากรน้ําส่วนมากมักจะเกิดกับกลุ่มชนบทมากกว่าในเมืองด้วยสาเหตุต่อไปนี้

¾ เขตชนบทเป็นพื้นหลักในภาคการเกษตรที่จําต้องใช้น้ําอย่างมาก รวมทั้งประชากรที่อาศัยใน

พื้นที่ดังกล่าวด้วย ความขัดแย้งมักมีความรุนแรงเพราะสาเหตุว่าน้ําเป็นปัจจัยหลักทั้งในเรื่องการเกษตรและการ
ดํารงชีวิต

¾ ในหลายประเทศ ทรัพยากรน้ําในเขตชนบทอาจจําต้องการปันส่วนกับหลายภาคส่วนเช่น
ภาคการเกษตร ชุมชน อุตสาหกรรม ขณะที่ในเขตเมืองหรืออุตสาหกรรมอาจไม่ต้องปันส่วนให้กับภาคธุรกิจอื่น ๆ

¾ การบริหารจัดการแหล่งน้ําของภาครัฐ มักจะเกี่ยวข้องกับความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับการ

พัฒนาเศรษฐกิจต่อพื้นที่ชนบท โดยที่สัดส่วนของค่าใช้จ่ายของประชากรในการเข้าถึงทรัพยากกรน้ํา เพื่อดํารงชีพ

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”