Page 33 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 33
หน้ า | ๑๙
ดังนั้น การบริหารจัดการทรัพยากรน้ําตามแนวทางดังกล่าว จึงเป็นเพียงแค่การปฏิรูปโครงสร้างและ
ระบบ แต่ยังไม่ได้ปฏิรูปวิธีการทํางาน หรือวัฒนธรรมการทํางานที่สอดคล้องกับแนวทางดังกล่าว อย่างแท้จริง
รวมทั้งการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา ยังคงเป็นเพียงวาทกรรมที่ยังรอการนําไปสู่การ
ปฏิบัติอย่างจริงจัง
ซึ่งการจะทําให้ IWRM ถูกนํามาปฏิบัติอย่างแท้จริงนั้น จะต้องทําให้องค์กรการจัดการน้ําในระดับดับ
ลุ่มน้ํา ซึ่งก็คือคณะกรรมการลุ่มน้ํา มีความเข้มแข็ง และมีอํานาจอย่างแท้จริงจนเป็นศูนย์กลางการบริหารจัดการ
ทรัพยากรน้ําในลุ่มน้ํา และหน่วยงานภาครัฐต้องให้ความสําคัญกับบทบาทของคณะกรรมการลุ่มน้ําในการบริหาร
จัดการลุ่มน้ําตามหน้าที่กําหนดไว้ (World Bank, ๒๐๐๔; Jukrkorn, ๒๐๑๐)
ความท้าทายใหม่ ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา บนหลักการ IWRM
การจัดการทรัพยากรน้ํา ตามหลักการ IWRM ยังคงเป็นความท้าทาย ที่ทําอย่างไรจะให้ การบริหาร
จัดการน้ําเป็นไปตามหลักการ IWRM เจฟเฟอร์รี่และกรีเอรีย์ (Jeffrey and Geary: ๒๐๐๔) ได้วิพากษ์ว่า
หลักฐานเชิงประจักษ์ที่จะแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของ IWRM นั้น ยังเป็นสิ่งยังมีความคลุมเคลือและไม่ง่ายที่จะ
นําไปสู่การปฏิบัติ เพราะเป็นการปฏิรูประบบการจัดการน้ําที่เปลี่ยนไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง และ UNEP
(IWA/UNEP, ๒๐๐๒) เองก็ ชี้ให้เห็นว่า การแปลงแนวคิดของ IWRM ไปสู่การปฏิบัตินั้นเป็นภารกิจที่ยังไม่เสร็จสิ้น
นั่นยิ่งทําให้คนที่เกี่ยวข้องต้องตระหนักว่า มีเรื่องที่ท้าทายและมีช่องว่างความรู้ซึ่งยังต้องหาคําตอบอยู่อีกมาก
ปัญหาส่วนใหญ่ที่มักพบเห็นจะเป็นเรื่องของความไม่สมดุลหรือสอดคล้องกับระบบการบริหารจัดการ
อย่างยั่งยืน เช่น การบูรณาการต่อความต่อเนื่องหรือความเชื่อมโยงต่อระบบเศรษฐกิจ ความต้องการน้ําต่อระบบ
อุตสาหกรรม ความเป็นธรรมต่อสังคมและกระบวนการตัดสินใจในประเทศ (Gleick, ๒๐๐๒; Syme &
Nancarrow, ๒๐๐๖) อีกทั้งเป็นเรื่องของความไม่สมดุลของการบริหารจัดการในเรื่องของความต้องการอุปสงค์
(demand) และอุปทาน (supply) ปริมาณน้ํากับความต้องการบริโภค เช่นความขัดแย้งที่เกิดขึ้นกับปริมาณน้ํา
แหล่งน้ํา ซึ่งความหลากหลายของรูปแบบขั้นกับความต้องการในวัตถุประสงค์ที่ต่างกัน ตัวอย่างเช่น การนําเอาน้ํา
บาดาลมาใช้ในปริมาณมาก โดยที่ขาดเครื่องมือทางกฎหมายและการบริหารจัดการทางเศรษฐศาสตร์ที่เหมาะสม
หรือจากความขัดแย้งที่เกิดจากการใช้น้ําจากแหล่งน้ําธรรมชาติ เพื่อการเกษตรที่เป็นไปในลักษณะมือใครยาวสาว
ได้สาวเอา ทําให้นายทุนที่มีขีดความสามารถในการในการสูบน้ํา ไปใช้ในแปลงเกษตรของตนเอง ทําให้คนที่อยู่ท้าย
น้ํามีน้ําไม่เพียงพอต่อการใช้ในการอุปโภคบริโภค หรือทําการเกษตร
ปัญหาในเรื่องการบริหารจัดการน้ําที่เป็นวิกฤติของประเทศ เช่น การขาดระบบการบริหารจัดการ
เรื่องน้ําท่วม น้ําแล้ง ภาวะการขาดน้ํา และหายนะทางน้ํา ประการที่สองคือการบริหารจัดการที่เรียกว่ากันว่าการ
บริหารความเสี่ยง (Managerial crisis) ของการบริหารจัดการซึ่งมาจากวิกฤติหรือความขัดแย้งจากเรื่องของ
นโยบายที่ไม่สอดคล้องกับระบบทรัพยากรน้ําองค์รวมของประเทศ การบริหารแบบแยกส่วน (fragment) ขาด
การบูรณาการนโยบายและปัญหาทางการเมือง สังคม ในเรื่องของการใช้และผลประโยชน์ของการใช้ทรัพยากรน้ํา
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”
