Page 34 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 34
๒๐ | หน้ า
อีกทั้งบางครั้งการบริหารจัดการเชิงนโยบายยังเป็นเรื่องของการเมือง มากกว่าประโยชน์ของสังคมหรือชุมชน ทํา
ให้การบริหารจัดการน้ําแบบบูรณาการ (IWRM) มีความสลับซับซ้อนและต้องใช้เวลา การลําดับความสําคัญ และ
การตอบสนองความต้องการอย่างแท้จริงของสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสําคัญทางในเรื่องของความเป็นธรรม
ของการบริหารจัดการในภาคการเกษตร อุตสาหกรรม หรือธุรกิจเฉพาะอื่นที่ต้องการใช้น้ํา (Bongartz, ๒๐๐๓;
Faby et al. ๒๐๐๕; Hendry, ๒๐๐๖).
ปัญหาอีกอย่างที่พบได้ในหลายประเทศคือ ความรู้ใหม่ในการจัดการ (Innovative management)
ต่อระบบปัญหาที่ซับซ้อนในเรื่องน้ํา ซึ่งจะทําก็เป็นเรื่องการกําหนดเป็นเพียงวาทกรรม การจัดการ หรือแค่แนวคิด
ซึ่งไม่สามารถนําไปบริหารจัดการได้อย่างแท้จริง เช่นเรื่องกําหนดการบริหารจัดการที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง
ของสังคม ซึ่งหลายครั้งความขัดแย้งมาจากความมักง่ายของระบบการเมือง ทําไปก็เพื่อแสดงให้เห็นว่ามีการ
เปลี่ยนแปลง แต่แท้ที่จริงเป็นการเปลี่ยนแปลงด้านการบริหารจัดการของหน่วยงานมากกว่าจะไปจัดการความ
ขัดแย้งในเรื่องการบริหารจัดการน้ํา หรืออาจเนื่องมาจากความแตกต่างทางความต้องการหรืออํานาจของระบบ
การเมือง สังคม ชุมชน ที่เกี่ยวข้องด้วย
ปัญหาของ IWRM อีกอย่างคือองค์กรการจัดการน้ําที่ไม่มีความคล่องตัวหรือการบริหารจัดการที่ไม่
สอดคล้องกับบริบทในเรื่องการบริหารจัดการน้ําแบบองค์รวม ซึ่งหมายถึงขาดศักยภาพหรือความสามารถในการ
วิเคราะห์ตัวแปรอื่นๆที่เกี่ยวข้องที่มีความเชื่อมโยงกัน เช่น ระบบเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม ตัวอย่างความ
ขัดแย้งที่เกิดขึ้นเพราะว่าการเมืองหรือระบบการจัดการของภาคธุรกิจที่มีอํานาจในการเข้าถึงและการใช้น้ํา
มากกว่าสังคมที่ขาดอํานาจการต่อรอง หรือปัญหาจากเรื่องของความขัดแย้งในเรื่องของการใช้ในปริมาณมาก จน
ไปลดทอนความต้องการของกลุ่มคนอื่นๆ ในสังคม อาจมาจากปัญหาในเรื่องการบริหารจัดการที่มองว่าสังคมมี
ความแตกต่างกันในการใช้น้ํา การตีความในเรื่องของความต้องการน้ํา ซึ่งเป็นเรื่องของการตีความที่เป็นนามธรรม
(implicit) ให้เป็นรูปธรรม (explicit) เพื่อให้สอดคล้องกับโครงสร้างของการบริหารจัดการน้ํา
ข้อจํากัดของการบริหารจัดการ IWRM ในเชิงทฤษฎีและการปฎิบัติ ในศตวรรษที่ ๒๑ มักเป็นเรื่อง
การขยายตัวในเรื่องการใช้พลังงานน้ําเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า (Hydropower generation) ซึ่งเป็นการบริหาร
จัดการที่มาจากระบบการเมือง การบริหารจากส่วนกลางของประเทศ ส่วนใหญ่จะส่งผลในเรื่องความขัดแย้งใน
เรื่องของการพัฒนาและการบริหารจัดการในเรื่องปริมาณน้ําที่ชุมชนต้องการกับความต้องการในการผลิตพลังงาน
อีกทั้งส่วนใหญ่ไม่มีการวิเคราะห์ในเรื่องผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impacts Assessment: EIA) ที่
จะเกิดขึ้นกับชุมชนระยะยาวอย่างชัดเจน นอกจากนี้ก็ยังเป็นปัญหาไม่ใช่เฉพาะเรื่องปริมาณน้ําแต่เป็นเรื่องของ
คุณภาพน้ํา วัฒนธรรม และมาตรฐานความเป็นอยู่ที่เป็นผลกระทบจากการสร้างเขื่อน
ข้อแตกต่างเรื่องปัญหาความขัดแย้งการจัดการน้ําแบบบูรณาการ (IWRM) ของประเทศไทยกับต่างประเทศ
โดยหลักการแล้วเป็นการจัดหาน้ําในปัจจุบันในประเทศไทยจะเป็นเรื่องของ การจัดการปริมาณน้ํา
(Water quantity) มากกว่าการเน้นการบริหารจัดการน้ําทั้งระบบ อย่างไรก็ตาม แนวคิดการจัดการน้ําแบบ
บูรณาการ ทั้งของแบบประเทศไทยและแบบตะวันตก มีพื้นฐานที่แตกต่างกันอันเนื่องมาจากสภาพการณ์ทางสังคม
ระดับความรู้และความเข้าใจของทั้งฝ่ายรัฐและผู้ใช้น้ํา กล่าวคือ
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”
