Page 35 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 35
หน้ า | ๒๑
ในประเทศที่พัฒนาแล้ว (Developed countries) มีขนาดกิจกรรมขนาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็น เกษตร
หรืออุตสาหกรรม รวมทั้งหน่วยงานสนับสนุนที่สื่อความหมายได้ใกล้เคียงกันระหว่าง ข้าราชการ นักวิชาการ กับ
ผู้ใช้น้ําทุกภาคส่วน ไม่ว่าภาคอุตสาหกรรม บริหาร หรือภาคเกษตร ทําให้การจัดการน้ําแบบบูรณาการตามแบบ
ของตะวันตก จะเป็นการจัดการน้ํา เป็นแบบการจัดการน้ําในระดับลุ่มน้ําเป็นส่วนใหญ่ และเป็นการบูรณาการ
ระดับภาคส่วนของการใช้น้ํา โดยไม่จําเป็นต้องศึกษาในเรื่องของทํากิจกรรมในระดับชุมชน สังคม หรือครัวเรือน
หรือกิจกรรมการใช้น้ํา อันเนื่องมาจากกิจกรรมในรายละเอียดนี้สามารถทําได้โดยผู้ใช้น้ําเอง ไม่จําเป็นต้องมีการ
สนับสนุนจากภาครัฐ หรือส่วนกลางแต่อย่างใด
อาจกล่าวได้ว่าการจัดการน้ําแบบบูรณาการความคิดของประเทศพัฒนาแล้วจะเกี่ยวข้องกับการ
จัดหาน้ําให้กับผู้ใช้น้ําภาคส่วนต่างๆ ก็ถือว่าเป็นการบูรณาการแล้ว แต่ในประเทศที่กําลังพัฒนา การจัดหาน้ําเพียง
อย่างเดียวนั้นยังไม่เพียงพอ จึงต้องมีการจัดการทรัพยากรน้ําและทรัพยากรอื่น ๆ เช่นป่าไม้ ด้วย ทั้งในระดับลุ่มน้ํา
ขนาดต่างๆ ระดับชุมชน และยังอาจจําเป็นต้องให้ความรู้ความเข้าใจหรือจัดสรรน้ํา เพื่อสนับสนุนการจัดการน้ํา
ระดับครัวเรือน กิจกรรม ในด้านน้ําบริโภค อุปโภค การใช้น้ําเพื่อภาคการเกษตร น้ําเพื่อสุขภาพอนามัย และ
สิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นการบริหารจัดการน้ําแบบบูรณาการอย่างครอบคลุมทุกระดับ แต่ในขณะเดียวกันก็ยังมีปัญหา
ในเรื่องการขาดความรู้ในเรื่องดังกล่าว ในขณะที่บางชุมชนก็จัดการน้ําที่เกิดผลลัพธ์ดี และมีประสิทธิภาพ เช่น
กรณีของบ้านนาฝาย ที่ได้รับรางวัลระดับภาค ด้านเศรษฐกิจพอเพียง ก็มีระบบการบริหารจัดการน้ําที่ครอบคลุม
ทั้งประเภทของการใช้น้ํา และระดับของการใช้น้ําตั้งแต่ระดับครัวเรือนไปจนถึงระดับชุมชน และระดับลุ่มน้ําย่อย
การจัดการบริหารลุ่มน้ําของแพรกหนามแดงที่สมุทรสาคร เป็นต้น
คําว่า “การจัดการน้ําแบบบูรณาการ” สําหรับประเทศไทยจึงควรต้องมีความระมัดระวังในเรื่องการ
ดําเนินการเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาที่จะเกิดขึ้นตามมาภายหลัง เช่น การกําหนดนโยบาย การทําความเข้าใจเรื่องการ
บริหารจัดการน้ํากับชุมชน สังคม เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาความเข้าใจผิด ว่าเป็นการจัดหาน้ําแทนการจัดการน้ําซึ่งเป็น
ปัญหาใหญ่ของการจัดการพัฒนาทรัพยากรน้ําของประเทศในระยะร้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งคาดว่าในระยะต่อจากนี้
ทุกหน่วยงานจะเน้นการจัดการน้ํามากกว่าการจัดหาน้ํา เพื่อทําให้เกิด ประสิทธิภาพ (efficiency) และประสิทธิผล
(effectiveness) ความเป็นธรรม (equity and fairness) ในทุกภาคส่วนและความยั่งยืน (sustainable
development) ในการบริหารจัดการน้ําในระดับลุ่มน้ํา
กรณีศึกษาในการแก้ปัญหาความขัดแย้งการบริหารจัดการทรัพยากรน้ําของต่างประเทศ
ความขัดแย้งและกลไกในการแก้ปัญหา (Water Conflicts and Resolution Mechanisms) การ
นําเสนอในส่วนนี้เป็นการทบทวนวรรณกรรม รวบรวมแนวคิด กรณีศึกษาความขัดแย้งและแนวทางการบริหาร
จัดการจากประเทศต่าง ๆ
๑. ความขัดแย้งการบริหารจัดการน้ํา (Water Conflicts)
ในการบริหารจัดการความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ําอ้างว่า ความขัดแย้งคือสภาพการณ์ไม่
สามารถที่จะตกลงหรือหาแนวทางแก้ไขกันได้ในระดับบุคคล กลุ่ม ซึ่งมีความเห็นต่างกันทั้งเรื่องของทัศนคติ
(attitudes) ความเชื่อ (beliefs) ค่านิยม (values) หรือ ความต้องการ (needs) ความขัดแย้งในเรื่องที่เกี่ยวข้อง
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”
