Page 28 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 28
๑๔ | หน้ า
เขาเอง หรือสรุปอย่างง่ายได้ว่า การพัฒนาที่ยั่งยืน คือ นโยบายที่สนองความต้องการ ของประชาชนในปัจจุบัน
โดยไม่ต้องทําลายทรัพยากรซึ่งจะเป็นที่ต้องการของประชากรในอนาคต (พระพรหมคุณาภรณ์, ๒๕๔๙)
แนวคิดดังกล่าวเกิดจาก ความไม่สมดุลในการพัฒนาทางเศรษฐกิจสังคม จนเป็นผลให้เกิดช่องว่าง
ระหว่างรายได้ของคนจนกับคนรวย รวมทั้งเกิดช่องว่างระหว่างการบริโภคและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม จนต้องหาแนวทางการพัฒนาที่มุ่งรักษาความสมดุลระหว่างการพัฒนาเศรษฐกิจและการสงวน
ทรัพยากรธรรมชาติทั้งปริมาณและคุณภาพ โดยไม่เบียดบังโอกาสของคนรุ่นหลังในการใช้ทรัพยากรเพื่อตอบสนอง
ความต้องการของเขาในอนาคต
แนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน ได้ถูกหยิบยืมนําไปเป็นแก่นของแนวคิด ในการพัฒนาด้านอื่น ๆ ด้วย
รวมทั้งการบริหารจัดการทรัพยากรน้ําก็นําแนวคิดดังกล่าวมาประยุกต์ด้วยเช่นเดียวกัน ทั้งนี้ จากสัญญาณบ่งชี้
หลายประการถึงแนวโน้ม ถึงวิกฤตการณ์ของทรัพยากรน้ํา ตั้งแต่ ปัญหาการขาดแคลนน้ํา เพื่อการอุปโภคบริโภค
และการเกษตร ที่ปัญหาอุทกภัย ปัญหามลพิษทางน้ํา ที่นับวันจะทวีความรุนแรงขึ้น และปัญหาใช่ว่าเป็นเพียงน้ํา
ไม่พอต่อความต้องการเท่านั้น แต่เป็นปัญหาของความล้มเหลวในการบริหารจัดการด้วยเช่นเดียวกัน
ดังนั้นแนวคิด ในการจัดการทรัพยากรน้ําเพื่อมวลมนุษยชาติ ทั้งในรุ่นปัจจุบันและอนาคต รวมทั้ง
ระบบนิเวศน์จึงถูกนําเสนอ เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการทรัพยากรน้ําที่ยั่งยืน (Sustainable Water Resources
Management) เรียกว่า Integrated Water Resources Management: IWRM ให้ชื่อเป็นไทยว่า การ
จัดการทรัพยากรน้ําแบบบูรณาการ ซึ่งเป็นแนวคิดที่ได้รับการยอมรับจากนานาประเทศในปัจจุบันรวมทั้งประเทศ
ไทยด้วย IWRM ก็คือ กระบวนการการจัดการทรัพยากรน้ําที่ส่งเสริมสนับสนุนการจัดการทรัพยากรน้ํารวมทั้ง
ทรัพยากรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ดิน ป่าไม้ เพื่อที่จะบรรลุผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างเที่ยงธรรม
โดยที่ไม่ทําลายระบบนิเวศน์ (GWP, ๒๐๐๐)
การศึกษาวิเคราะห์กระบวนการและองค์ประกอบหลัก ของการของการบริหารจัดการน้ําแบบ
บูรณาการ (Integrated Water Resources Management: IWRM) โดยหลักการจะประกอบด้วย ๓ ส่วน คือ
การสร้างสภาวะแวดล้อมที่เอื้ออํานวย (Enabling Environment) การให้ความสําคัญกับบทบาทขององค์กรการ
จัดการน้ํา (Institution Roles) และการสร้างเครื่องมือสําหรับการบริหารจัดการ (Management Tools) เพื่อ
พิจารณาที่มาและสาเหตุของปัญหากําหนดกระบวนการรวบรวมข้อมูล การสร้างฐานองค์ความรู้ การวิเคราะห์
สภาวะตลอดจนการกําหนดแนวทางในการแก้ไขข้อขัดแย้ง โดยการประยุกต์ใช้เครื่องมือทางด้านวิศวกรรม เช่น
แบบจําลองทางคณิตศาสตร์ เพื่อศึกษาสมดุลน้ํา ร่วมกับเครื่องมือบริหารจัดการอื่นๆโดยใช้พื้นที่ลุ่มน้ํามูล อย่างไร
ก็ตามการประยุกต์ใช้กระบวนการจัดการน้ําแบบผสมผสานในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา ยังเป็นกระบวนการ
สร้างความรู้ความเข้าใจและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยการให้วิเคราะห์ หรือสังเคราะห์ข้อมูลที่มี
หลักวิชาการด้านวิศวกรรมและผสมผสานกับข้อมูลและมุมมองด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ น่าจะสามารถ
ลดความไม่เข้าใจ และนําไปสู่การลดปัญหาข้อขัดแย้งโดยเฉพาะ เช่น ความขัดแย้งเนื่องจากการรับรู้ (Cognitive
Conflict) ความขัดแย้งระหว่างผู้มีส่วนได้เสีย (Stake-holders Conflict) ได้และการแก้ปัญหาความขัดแย้งใน
เรื่องที่ว่าด้วยความขัดแย้งทางความคิด/อุดมคติ(Ideological Conflict)
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”
