Page 69 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 69
68 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
ประเภทของหลักความเสมอภาค สามารถแบ่งได้ ดังนี้
6
1. ความเสมอภาคทั่วไปหรือความเสมอภาคต่อหน้ากฎหมาย (Equality before the law)
หม�ยคว�มว่� บุคคลไม่ว่�จะมีฐ�นะท�งกฎหม�ยอย่�งไรก็ต้องอยู่ภ�ยใต้กฎหม�ยเดียวกัน สถ�นะ
ท�งกฎหม�ยไม่ก่อให้เกิดเอกสิทธิ์แก่บุคคลเหล่�นั้นแต่อย่�งใด เช่น ถ้�ห�กทห�รทำ�สิ่งผิดกฎหม�ย ทห�ร
คนนั้นก็ต้องรับโทษเช่นเดียวกับกรณีที่บุคคลธรรมด�ทั่วไปกระทำ�คว�มผิด ก�รเป็นทห�รไม่ได้ก่อให้เกิดสิทธิ
แก่ทห�รที่จะไม่ต้องรับโทษท�งอ�ญ� เว้นแต่กรณีดังกล่�วจะเข้�เหตุยกเว้นโทษ หรือเหตุยกเว้นคว�มผิดต�ม
บทบัญญัติของกฎหม�ย ดังนั้น หลักคว�มเสมอภ�คต่อหน้�กฎหม�ยจึงเป็นหลักคว�มเสมอภ�คทั่วไปที่บุคคล
อ�จเรียกร้องจ�กรัฐเพื่อให้ปฏิบัติต่อตนเช่นเดียวกับที่ปฏิบัติต่อบุคคลอื่นอย่�งเท่�เทียมกัน ดังนั้น
หลักคว�มเสมอภ�คทั่วไปหรือหลักคว�มเสมอภ�คต่อหน้�กฎหม�ยจึงมีคว�มหม�ยอยู่ 2 นัย คือ
(1) เมื่อมีก�รกระทำ�คว�มผิดทุกคนจะต้องมีคว�มรับผิดเท่�เทียมกันโดยไม่มีข้อยกเว้นซึ่งเป็น
คว�มเสมอภ�คต่อหน้�กฎหม�ยในท�งส�ระบัญญัติ
(2) ก�รดำ�เนินคดีกับผู้กระทำ�คว�มผิดจะต้องมีคว�มเท่�เทียมกันโดยไม่มีข้อยกเว้นซึ่งเป็นคว�ม
7
เสมอภ�คต่อหน้�กฎหม�ยในท�งวิธีพิจ�รณ�คว�มอ�ญ�
2. หลักความเสมอภาคเฉพาะเรื่อง หมายถึง กฎหมายได้บัญญัติถึงความเสมอภาคในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
เป็นการเฉพาะ เช่น
(1) คว�มเสมอภ�คในกระบวนก�รยุติธรรม หม�ยคว�มว่� เมื่อมีกรณีที่ต้องใช้สิทธิเรียกร้องท�งศ�ล
บุคคลทุกคนที่ถูกโต้แย้งสิทธิส�ม�รถที่จะนำ�คดีเข้�สู่ก�รพิจ�รณ�ในศ�ลที่มีเขตอำ�น�จได้อย่�งเท่�เทียมกัน
และได้รับก�รพิจ�รณ�ต�มกระบวนก�รพิจ�รณ�อย่�งเดียวกันผู้ใดจะร้องขอให้จัดตั้งศ�ลพิเศษขึ้น
เพื่อพิจ�รณ�พิพ�กษ�คดีของตนโดยเฉพ�ะไม่ได้ แต่กรณีก็มีข้อยกเว้น คือกรณีก�รดำ�เนินคดีอ�ญ�
ของผู้ดำ�รงตำ�แหน่งท�งก�รเมืองที่ให้อยู่ในอำ�น�จของศ�ลฎีก�แผนกคดีอ�ญ�ของผู้ดำ�รงตำ�แหน่งท�งก�รเมือง
เพียงศ�ลเดียว และเมื่อศ�ลได้พิจ�รณ�พิพ�กษ�แล้วให้เป็นที่สุดไม่อ�จอุทธรณ์ฎีก�ไปยังหน่วยง�นใดได้อีก
(2) คว�มเสมอภ�คในก�รเข้�ทำ�ง�นในภ�ครัฐ หม�ยคว�มว่� บุคคลทุกคนที่เป็นคนไทยที่มี
คุณสมบัติครบถ้วนต�มกฎหม�ยว่�ด้วยระเบียบข้�ร�ชก�รพลเรือนหรือต�มกฎหม�ยว่�ด้วยระเบียบ
ข้�ร�ชก�รฝ่�ยตุล�ก�รศ�ลยุติธรรม หรือต�มกฎหม�ยอื่นที่กำ�หนดคุณสมบัติของบุคคลที่จะเข้�ทำ�หน้�ที่
ในภ�ครัฐ บุคคลย่อมมีคว�มเสมอภ�คที่จะสมัครเข้�รับร�ชก�รได้ โดยทั่วไปแล้วกระบวนก�รคัดเลือกที่จะ
ดำ�เนินก�รโดยมีก�รสอบแข่งขันกันเพื่อพิจ�รณ�คว�มรู้คว�มส�ม�รถของบุคคล ก�รนำ�หลักเกณฑ์อื่นม�เป็น
เกณฑ์ในก�รพิจ�รณ�นอกจ�กพิจ�รณ�จ�กคว�มรู้คว�มส�ม�รถของบุคคล จึงเป็นกรณีที่อ�จขัดกับหลักคว�ม
เสมอภ�ค
3) คว�มเสมอภ�คในก�รเลือกตั้ง พิจ�รณ�ทั้งกรณีของบุคคลผู้มีสิทธิเลือกตั้งและบุคคลผู้มีสิทธิ
ในก�รสมัครรับเลือกตั้ง หม�ยคว�มว่� บุคคลทุกคนที่มีคุณสมบัติครบถ้วนต�มที่กฎหม�ยกำ�หนดไว้ย่อมมี
สิทธิเลือกตั้งและสิทธิในก�รลงสมัครรับเลือกตั้งอย่�งเท่�เทียมกัน
(4) คว�มเสมอภ�คในก�รรับภ�ระของรัฐ ซึ่งเป็นคว�มเสมอภ�คในก�รรับภ�ระของรัฐ ได้แก่
คว�มเสมอภ�คในก�รชำ�ระภ�ษีให้แก่รัฐม�กน้อยต�มคว�มส�ม�รถของแต่ละบุคคล
6 จ�ก หลักพื้นฐ�นแห่งสิทธิ เสรีภ�พ และศักดิ์ศรีคว�มเป็นมนุษย์ (น. 159-161), โดย บรรเจิด สิงคะเนติ, 2552, กรุงเทพฯ: วิญญูชน.
7 จ�ก คำ�อธิบ�ยก�รดำ�เนินคดีผู้ดำ�รงตำ�แหน่งท�งก�รเมือง (น. 26), โดย สุรศักดิ์ ลิขสิทธิ์วัฒนกุล, 2545, กรุงเทพฯ: วิญญูชน.
