Page 65 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 65
64 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
โดยบุคคลทั้งสองสถ�นะนั้นเมื่อตกเป็นจำ�เลยแม้ในกระบวนก�รพิจ�รณ�พิพ�กษ�คดีในศ�ลชั้นต้นจะได้
รับก�รพิจ�รณ�พิพ�กษ�คดีต่�งศ�ลกันห�กแต่เมื่อมีก�รใช้สิทธิในก�รอุทธรณ์หรือฎีก�แล้วจะได้
รับก�รพิจ�รณ�พิพ�กษ�โดยศ�ลอุทธรณ์หรือศ�ลสูงสุดของรัฐนั้นซึ่งเป็นศ�ลพลเรือนเช่นเดียวกันและยังมี
ก�รรับรองสิทธิของจำ�เลยในศ�ลทห�รไว้อย่�งเท่�เทียมเสมอภ�คกัน ไม่ว่�จะเป็นในเวล�ปกติ หรือในเวล�
สงคร�มหรือในสถ�นก�รณ์ที่ไม่ปกติโดยมิได้กำ�หนดหลักเกณฑ์ที่แตกต่�งกันแต่ประก�รใด
2. กระบวนก�รยุติธรรมทห�รแบบสมบูรณ์ (Absolute Military Justice) ประเทศที่มี
กระบวนก�รยุติธรรมทห�รแบบสมบูรณ์ เช่น ประเทศไทย ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นต้น กระบวนก�ร
ยุติธรรมในรูปแบบนี้จะมีศ�ลสูงในระบบของศ�ลทห�รซึ่งเป็นศ�ลในสังกัดกระทรวงกล�โหม โดยศ�ลทห�ร
ในชั้นอุทธรณ์หรือฎีก�มีอำ�น�จตรวจสอบเปลี่ยนแปลงแก้ไขคำ�พิพ�กษ�หรือคำ�สั่งของศ�ลทห�รชั้นต้น
ต�มหลักเกณฑ์ว่�ด้วยก�รอุทธรณ์หรือฎีก� นอกจ�กนี้ ยังได้มีก�รกำ�หนดเขตอำ�น�จและวิธีพิจ�รณ�พิพ�กษ�
คดีของศ�ลทห�รในสถ�นก�รณ์ที่เป็นเวล�ไม่ปกติ ในเวล�สงคร�ม ในเวล�ที่ประก�ศใช้กฎอัยก�รศึก
หรือในเวล�ประก�ศสถ�นก�รณ์ฉุกเฉินไว้เป็นพิเศษ ซึ่งถ้�ห�กในเวล�สงคร�มได้มีก�รตั้งศ�ลอ�ญ�ศึก
ขึ้นในยุทธบริเวณ ศ�ลอ�ญ�ศึกจะมีอำ�น�จพิจ�รณ�พิพ�กษ�คดีอ�ญ�ที่เกิดขึ้นในยุทธบริเวณได้
ทุกประเภทคดี นอกจ�กนี้ ในกรณีที่มีก�รประก�ศใช้กฎอัยก�รศึกผู้มีอำ�น�จประก�ศใช้กฎอัยก�รศึก
อ�จกำ�หนดให้คดีบ�งประเภทอยู่ในอำ�น�จของศ�ลทห�รได้ ดังนั้น ในเวล�ไม่ปกติ ศ�ลทห�รอ�จมีอำ�น�จ
เหนือบุคคลพลเรือนด้วย โดยที่ผู้บังคับบัญช�ทห�รไม่มีอำ�น�จที่จะเปลี่ยนแปลงโทษ หรือแก้ไขเปลี่ยนแปลง
คำ�พิพ�กษ�หรือคำ�สั่งของศ�ลทห�รได้เหมือนกับประเทศที่มีกระบวนก�รยุติธรรมทห�รที่เกี่ยวโยงกับกระบวนก�ร
ยุติธรรมพลเรือน โดยประเทศที่มีรูปแบบกระบวนก�รยุติธรรมทห�รแบบสมบูรณ์นั้น ผู้บังคับบัญช�มีแต่เพียง
อำ�น�จในก�รใช้สิทธิอุทธรณ์หรือฎีก�คัดค้�นคำ�พิพ�กษ�หรือคำ�สั่งของศ�ลทห�รชั้นต้น หรือศ�ลทห�ร
ชั้นอุทธรณ์เท่�นั้น อันเป็นก�รไม่ขัดต่อหลักของก�รใช้อำ�น�จตุล�ก�รแต่อย่�งใด ซึ่งจะต่�งจ�ก
กระบวนก�รยุติธรรมทห�รที่เกี่ยวโยงกับกระบวนก�รยุติธรรม พลเรือนที่ผู้บังคับบัญช�ทห�รมีอำ�น�จ
ที่จะแก้ไขคำ�พิพ�กษ�ของศ�ลทห�รได้ แต่เมื่อพิจ�รณ�ถึงโครงสร้�งขององค์กรแล้ว ศ�ลทห�ร
ในประเทศที่มีกระบวนก�รยุติธรรมทห�รแบบสมบูรณ์นี้อ�จจะข�ดคว�มเป็นอิสระในก�รทำ�หน้�ที่
เนื่องจ�กศ�ลทห�รนั้นยังเป็นหน่วยง�นที่สังกัดอยู่กระทรวงกล�โหม และตุล�ก�รของศ�ลทห�รนั้นยังมีฐ�นะ
เป็นข้�ร�ชก�รทห�รภ�ยใต้ก�รบังคับบัญช�เหมือนกับข้�ร�ชก�รทห�รทั่วไป
2.4 แนวความคิดเกี่ยวกับหลักความเสมอภาค
หลักคว�มเสมอภ�ค (Principle of Equality) ถือว่�เป็นหลักพื้นฐ�นของศักดิ์ศรีคว�มเป็นมนุษย์
ซึ่งมนุษย์ย่อมได้รับก�รรับรองและคุ้มครองจ�กกฎหม�ยอย่�งเท่�เทียมกันในฐ�นะที่เป็นมนุษย์โดยมิต้อง
คำ�นึงถึงคุณสมบัติอื่น ๆ อ�ทิ เชื้อช�ติ ศ�สน� ภ�ษ� ถิ่นกำ�เนิด เป็นต้น และขณะเดียวกันก็ถือได้ว่�
หลักคว�มเสมอภ�คนี้เป็นหลักที่ควบคุมมิให้รัฐใช้อำ�น�จของตนต�มอำ�เภอใจ โดยก�รใช้อำ�น�จของรัฐ
แก่กลุ่มบุคคลใดบุคคลหนึ่งรัฐต้องส�ม�รถอธิบ�ยได้ว่�เพร�ะเหตุใดรัฐจึงกระทำ�ก�รอันก่อให้เกิดผลกระทบ
หรือเป็นก�รให้ประโยชน์แก่บุคคลใดบุคคลหนึ่งนั้นโดยเฉพ�ะ ห�กก�รให้เหตุผลไม่อ�จรับฟังได้แสดงว่�
ก�รใช้อำ�น�จของรัฐนั้นเป็นไปต�มอำ�เภอใจ ดังนั้น หลักคว�มเสมอภ�คจึงเป็นหลักก�รสำ�คัญในก�รรับรอง
และคุ้มครองสิทธิและเสรีภ�พของประช�ชน และส�ม�รถนำ�ม�ตรวจสอบก�รใช้อำ�น�จของรัฐได้ไม่ว่�
จะเป็นฝ่�ยนิติบัญญัติ ฝ่�ยบริห�ร หรือฝ่�ยตุล�ก�ร
หลักคว�มเสมอภ�คนั้นมีคว�มสัมพันธ์อย่�งใกล้ชิดกับหลักเสรีภ�พ เนื่องจ�กเป็น
หลักก�รที่จะทำ�ให้ก�รใช้เสรีภ�พเป็นไปอย่�งเสมอกันทุกผู้ทุกคน แต่ห�กเสรีภ�พใช้ได้เพียงบุคคลบ�งคน
เท่�นั้น ในขณะที่บ�งคนเข้�ถึงไม่ได้ ในกรณีดังกล่�วก็ไม่ถือว่�มีเสรีภ�พแต่ประก�รใด
