Page 122 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 122
ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563) 121
5.1 การละเมิดสิทธิมนุษยชนทางกระบวนทัศน์และนโยบายของรัฐ : รัฐต้องให้
ความสำาคัญต่อระบบเศรษฐกิจเสรีที่เป็นธรรม
5.1.1 ภ�ครัฐในฐ�นะเป็นผู้กำ�หนดกติก�ซึ่งมีหน้�ที่กำ�กับดูแลและควบคุมผู้เล่น
ต้องมีหน้�ที่สำ�คัญในก�รว�งกรอบกติก�เพื่อให้เกิดคว�มเสมอภ�คอย่�งเป็นธรรม
5.1.2 คว�มรับผิดชอบของภ�ครัฐในก�รกำ�หนดม�ตรก�รก�รส่งเสริมและพัฒน�
ศักยภ�พของร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมหรือร้�นค้�สมัยใหม่ของคนไทยไว้ก่อนล่วงหน้�ก่อนมีก�รเปิดเสรีภ�คธุรกิจ
ค้�ปลีก (แผนพัฒน�ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิม)
5.1.3 หลักคิด/กระบวนทัศน์ของรัฐต้องให้คว�มสำ�คัญต่อก�รพัฒน�ประเทศอย่�งยั่งยืน
5.1.4 คุณภ�พชีวิตของคนในสังคม เช่น ก�รมีง�นทำ� ก�รมีอิสรภ�พ เสรีภ�พ
ในก�รประกอบอ�ชีพ ฯลฯ ถือเป็นคุณค่�คว�มเป็นมนุษย์ (Human Dignity) และพื้นฐ�นคว�มเป็นธรรม
ในสังคม (Justice)
จ�กก�รศึกษ�ถึงคว�มสัมพันธ์ของธุรกิจก�รค้�ปลีกขน�ดใหญ่ที่มีต่อประเทศไทย และผลกระทบของ
ธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่ที่มีต่อร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมท้องถิ่น พบว่� มีร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมจำ�นวนม�กต้องปิดกิจก�รลง
เพร�ะไม่ส�ม�รถแข่งขันกับร้�นค้�ปลีกขน�ดใหญ่ได้ ซึ่งมีก�รเปรียบเปรยว่� “ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิม เป็นนักมวย
รุ่นไลท์ขึ้นเวทีชกกับนักมวยรุ่นเฮฟวี่เวท ซึ่งหม�ยถึง ธุรกิจขน�ดใหญ่” ย่อมไม่ส�ม�รถแข่งขันกันได้ ฉันใดฉันนั้น
ซึ่งต้องตั้งประเด็นถ�มว่� “ต�มปกติแล้วจะไม่มีผู้จัดก�รแข่งขันคนใดปล่อยให้มีก�รแข่งขันเช่นนั้นเป็นแน่แท้”
หรือ “ย่อมไม่มีผู้แข่งขัน ไม่มีท�งสู้ได้ เข้�ต่อสู้เช่นกัน” เหมือนดังที่นักปรัชญ�สมัยกรีก Aristotle กล่�วไว้ว่�
“ก�รปฏิบัติต่อคนที่เสมอภ�คกันอย่�งเท่�เทียมคือคว�มเป็นธรรม และก�รปฏิบัติต่อคนไม่เสมอภ�คกัน
อย่�งเท่�เทียม คือ คว�มไม่เป็นธรรม เพร�ะในคว�มเป็นจริงมนุษย์เร�ไม่เท่�เทียมกัน และยิ่งที่ใดมีเสรีภ�พม�ก
ที่นั่นย่อมปร�ศจ�กคว�มเสมอภ�ค”
ดังนั้น จ�กผลก�รวิเคร�ะห์ พบว่� ธุรกิจก�รค้�ปลีกขน�ดใหญ่เป็นผู้เล่น (Player) ที่เล่นต�มกติก�
ที่รัฐกำ�หนดไว้ และห�กไม่ปฏิบัติต�มกฎกติก� เช่น มีก�รเอ�เปรียบผู้บริโภค (ร�ค� คุณภ�พ และคว�มปลอดภัย)
หรือมีพฤติกรรมต้องห้�มต�มพระร�ชบัญญัติก�รแข่งขันท�งก�รค้� พ.ศ. 2542 เช่น ม�ตร� 25 (1) กำ�หนด
หรือรักษ�ระดับสินค้�ซื้อหรือข�ยสินค้�หรือค่�บริก�รอย่�งไม่เป็นธรรม (2) กำ�หนดเงื่อนไขในลักษณะ
ที่เป็นก�รบังคับโดยท�งตรงหรือโดยท�งอ้อมอย่�งไม่เป็นธรรม ให้ผู้ประกอบธุรกิจอื่นซึ่งเป็นลูกค้�ของตน
ต้องจำ�กัดบริก�ร ก�รผลิต ก�รซื้อหรือก�รจำ�หน่�ยสินค้� หรือต้องจำ�กัดโอก�สในก�รเลือกซื้อหรือข�ยสินค้�
ก�รได้รับหรือก�รให้บริก�ร หรือในก�รจัดห�สินเชื่อจ�กผู้ประกอบธุรกิจอื่น (3) ระงับ ลด หรือจำ�กัด
ก�รบริก�ร ก�รผลิต ก�รซื้อ ก�รจำ�หน่�ย ก�รส่งมอบก�รนำ�เข้�ม�ในร�ชอ�ณ�จักรโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร
ทำ�ล�ยหรือทำ�ให้เสียห�ยซึ่งสินค้�เพื่อลดปริม�ณให้ต่ำ�กว่�คว�มต้องก�รของตล�ด (4) แทรกแซงก�ร
ประกอบธุรกิจของผู้อื่นโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร หรือต�มม�ตร� 26 ก�รรวมธุรกิจ อันอ�จก่อให้เกิด
ก�รผูกข�ดหรือคว�มไม่เป็นธรรมในก�รแข่งขัน หรือก�รตกลงฮั้วร�ค�กันต�มม�ตร� 27 ซึ่งเป็นก�รกระทำ�
อันเป็นก�รผูกข�ด หรือลดก�รแข่งขัน หรือจำ�กัดก�รแข่งขันในตล�ดสินค้�ใดสินค้�หนึ่งหรือก�รบริก�รใด
บริก�รหนึ่ง ผู้ประกอบธุรกิจเหล่�นั้นต้องรับผิดท�งกฎหม�ย
ในส่วนคว�มรับผิดชอบของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่ที่มีต่อผู้ประกอบก�รร้�นค้�ปลีกดั้งเดิม ซึ่งถือเป็น
ผู้เล่นคนหนึ่งที่ได้รับผลกระทบต้องปิดกิจก�รจนกล�ยเป็นเหยื่อด้วยแล้วนั้นย่อมถือเป็นโอก�สท�งธุรกิจก�รค้�
โดยเฉพ�ะอย่�งยิ่งเสรีภ�พในก�รประกอบธุรกิจที่ปร�ศจ�กกติก�ที่เป็นธรรม ดังนั้น จึงถือเป็นคว�มรับผิดชอบ
ของรัฐในฐ�นะเป็นผู้กำ�หนดกติก� ซึ่งมีหน้�ที่กำ�กับและควบคุมผู้เล่นและย่อมมีหน้�ที่สำ�คัญในก�รว�งกรอบกติก�
เพื่อให้เกิดคว�มเสมอภ�คอย่�งเป็นธรรม
