Page 123 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 123
122 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
5.2 เสรีภาพในการประกอบอาชีพ
ผลกระทบของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่ทำ�ให้ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิม หรือร้�นโชห่วยต้อง
เลิกกิจก�รเนื่องจ�กไม่ส�ม�รถสู้กับทุนขน�ดใหญ่ได้ ทั้งนี้ รวมถึงผลข้�งเคียง เช่น เกษตรกรที่ปลูก
พืชผักส่งข�ยให้กับพ่อค้�แม่ค้�ข�ดร�ยได้ เนื่องม�จ�กร้�นข�ยของชำ�และร้�นโชห่วยเลิกกิจก�รหรือ
ข�ยไม่ได้ หรือสภ�วก�รณ์ก�รเปลี่ยนแปลงท�งด้�นอ�ชีพขน�ดใหญ่ และทำ�ให้เกิดคว�มไม่มั่นคงใน
อ�ชีพก�รง�นของพ่อค้�แม่ค้�และเกษตรกรที่ปลูกพืชผัก อันเนื่องม�จ�กภ�วะข�ดทุนและข�ยพืชผักไม่ได้
จนต้องล้มเลิกกิจก�รหรือปิดตัวไป
ดังนั้น เพื่อคุ้มครองเสรีภ�พในก�รประกอบอ�ชีพ รัฐควรสร้�งคว�มเป็นธรรมให้เกิดในเวที
ก�รค้�เสรี โดยอ�ศัยนโยบ�ยจำ�แนกเป็นภูมิคุ้มกันในก�รปกป้องสิทธิเสรีภ�พในก�รประกอบอ�ชีพของ
ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมขน�ดเล็ก ให้มีพื้นที่สำ�หรับก�รคุ้มครองก�รทำ�กินของคนไทย เช่น ก�รกำ�หนดเขตพื้นที่
ก�รกำ�หนดเวล�ปิดเปิดและวันหยุดทำ�ก�ร เป็นต้น
5.3 พฤติกรรมและทัศนคติของประชาชนในฐานะผู้บริโภคกับสิทธิมนุษยชน
จ�กก�รสำ�รวจพบว่�ธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่ส่งผลกระทบต่อก�รเปลี่ยนแปลงของวิถีชุมชน
และค่�นิยมของคนในสังคม ส�ม�รถพิเคร�ะห์ได้ ดังนี้
5.3.1 พิจ�รณ�จ�กอัตตวิสัย กล่�วคือ ก�รเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเป็นผลม�จ�กทัศนคติ
ของผู้นั้นซึ่งต�มหลักสิทธิมนุษยชนแล้ว เห็นว่�เป็นเสรีภ�พของมนุษย์อย่�งเต็มที่ ในคว�มปร�รถน�สิ่งต่�ง ๆ
อย่�งมีอิสรภ�พบนพื้นฐ�นก�รเค�รพสิทธิของผู้อื่น แต่กระนั้นยังต้องพิเคร�ะห์เพิ่มเติมว่� ห�กผู้นั้นได้ทร�บ
ข้อมูลและมีองค์คว�มรู้ถึงผลกระทบของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่ต่�งช�ติแล้ว จะมีผลต่อก�รเปลี่ยนแปลง
ทัศนคติและพฤติกรรมหรือไม่ เทียบเคียงกับประเทศเก�หลีใต้ที่มีวัฒนธรรมช�ตินิยมและสำ�นึกต่อผลประโยชน์
ของผู้ประกอบก�รท้องถิ่นที่ประช�ชนมีทัศนคติลบต่อสินค้�ต่�งประเทศ เพร�ะเชื่อว่�ห้�งต่�งช�ติจะโอนถ่�ย
เงินกลับประเทศของตนหรือประเทศญี่ปุ่นที่ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมท้องถิ่นถือเป็นธุรกิจกระดูกสันหลังของประเทศ
และมีคุณค่�เชิงวัฒนธรรมของสังคม
5.3.2 พิจ�รณ�จ�กภ�วะวิสัย กล่�วคือ ก�รเปลี่ยนแปลงวิถีชุมชนถือเป็นผลพวงของก�ร
เปลี่ยนแปลงโครงสร้�งท�งเศรษฐกิจของประเทศ กรณีดังกล่�วส�ม�รถเทียบเคียงประเทศเม็กซิโก ซึ่งมีก�ร
เปิดเสรีก�รค้�ปลีกให้กลุ่มทุนต่�งช�ติ โดยกลุ่มทุนประเทศสหรัฐอเมริก�ได้เข้�ไปลงทุนในธุรกิจค้�ปลีกขน�ด
ใหญ่และขย�ยส�ข�อย่�งม�กในประเทศเม็กซิโก และนำ�เข้�ข้�วโพดร�ค�ถูก (รัฐบ�ลอุดหนุน) ไปข�ย ทำ�ให้
เกษตรกรช�วเม็กซิโกที่มีอ�ชีพปลูกข้�วโพดตกง�นต้องอพยพไปเมืองใหญ่เพื่อขย�ยแรงง�นแทนกรณีเช่นนี้
ถือเป็นก�รทำ�ล�ยวิถีชุมชน ซึ่งต�มหลักสิทธิมนุษยชนถือว่�บุคคลมีสิทธิในก�รรักษ�คว�มเป็นชุมชนท้องถิ่น
กล่าวโดยสรุป
(1) ก�รไม่มีกติก�ที่เป็นธรรม ทำ�ให้เกิดคว�มย�กจนและคว�มไม่เท่�เทียมกัน และเป็นก�ร
ละเมิดต่อเสรีภ�พในก�รประกอบอ�ชีพ ก�รเปิดก�รค้�เสรีซึ่งเป็นผลทำ�ให้มีก�รแข่งขันสูงและเป็นเหตุให้เกิด
สภ�วก�รณ์แข่งขันในก�รลดร�ค�สินค้�ทำ�ให้เกิดผลกระทบกับธุรกิจขน�ดเล็ก (ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิม) ซึ่งไม่
ส�ม�รถต้�นท�นธุรกิจขน�ดใหญ่ที่มีเงินทุนม�กไว้ได้ ทำ�ให้ธุรกิจขน�ดเล็กต้องปิดกิจก�รซึ่งเป็นก�รกระทบ
กระเทือนต่อหลักก�รพื้นฐ�นที่พึงปฏิบัติต่อมนุษย์เรื่องคว�มเป็นธรรม (Justice) และเป็นก�รลิดรอนจำ�กัด
ต่อเสรีภ�พในก�รประกอบอ�ชีพของบุคคล
(2) ทำ�ล�ยคุณค่�วิถีชุมชน
ก�รขย�ยตัวของธุรกิจค้�ปลีกภ�ยใต้กติก�ที่ไม่เป็นธรรมทำ�ให้ร้�นค้�ปลีกย่อยซึ่งเป็น
เศรษฐกิจชุมชนไม่ส�ม�รถอยู่รอดได้ จึงทำ�ให้เกิดก�รละเมิดสิทธิมนุษยชน
