Page 117 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)
P. 117
116 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน
3.4 การรวมตัวของร้านค้าปลีกดั้งเดิมท้องถิ่นเพื่อต่อต้านธุรกิจค้าปลีกขนาดใหญ่ต่างชาติ
3.4.1 พลังขับเคลื่อนภ�คสังคม
ผลกระทบต�มข้อ 3.3 ทำ�ให้เกิดปร�กฏก�รณ์ก�รรวมตัวของกลุ่มผู้คัดค้�นและ
ต่อต้�นรูปแบบก�รขย�ยกิจก�รส�ข�ของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่โดยเฉพ�ะที่เป็นกลุ่มทุนต่�งช�ติ โดยเริ่มต้น
จ�กผลกระทบของก�รขย�ยส�ข�ม�ยังต่�งจังหวัด ในกลุ่มจังหวัดที่เป็นศูนย์กล�งของเศรษฐกิจภูมิภ�ค
ซึ่งตอนแรกดูประหนึ่งว่�กลุ่มที่เสียผลประโยชน์โดยตรง ได้แก่ กลุ่มทุนท้องถิ่น ไม่ว่�จะประกอบกิจก�รร้�นค้�ปลีก
ร้�นค้�ส่ง หรือห้�งสรรพสินค้�ท้องถิ่น แต่ในขณะเดียวกันร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมกลับได้รับประโยชน์จ�กก�รมีแหล่ง
ข�ยส่งสินค้�ร�ค�ถูกกว่�แต่ก่อน
3.4.2 ปร�กฏก�รณ์พลังขับเคลื่อนท�งสังคมไทย
สำ�หรับประเทศไทยมีก�รรวมตัวกันต่อต้�นและคัดค้�นก�รขย�ยส�ข�ของธุรกิจ
ค้�ปลีกขน�ดใหญ่ในหล�ยพื้นที่ทั่วทุกภูมิภ�คของประเทศ
3.4.3 ก�รรวมกลุ่มเพื่อต่อต้�นและคัดค้�นธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่
ในปี พ.ศ. 2545 ซึ่งถือได้ว่�เป็นช่วงบุกเบิกของก�รรวมตัวกันต่อต้�นคัดค้�นร้�นค้�ปลีก
ขน�ดใหญ่และปร�กฏเด่นชัดในช่วงปี พ.ศ. 2549 – ปัจจุบัน ที่มีก�รรวมตัวกันอย่�งกว้�งขว�งในหล�ยพื้นที่
หล�ยจังหวัดโดยเฉพ�ะอย่�งยิ่ง จังหวัดที่เป็นเขตเศรษฐกิจ และเขตจังหวัดที่ร้�นค้�ปลีกขน�ดใหญ่มีแผนก�รเปิด
ส�ข�ขน�ดย่อยในชุมชนเขตอำ�เภอและหมู่บ้�น
3.5 บทบาทภาครัฐกับการพิทักษ์รักษาผลประโยชน์ให้แก่ร้านค้าปลีกดั้งเดิมท้องถิ่น
ภ�ยหลังจ�กมีก�รรวมตัวคัดค้�นในหล�ยพื้นที่หล�ยจังหวัดครอบคลุมทุกภูมิภ�คของ
ประเทศ ภ�ครัฐได้ดำ�เนินก�ร ดังต่อไปนี้
3.5.1 ม�ตรก�รช่วยเหลือร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมท้องถิ่น
- โครงก�ร “รวมพลังโชห่วยสู้วิกฤต” ของสำ�นักง�นพัฒน�ธุรกิจก�รค้�จังหวัดต่�ง ๆ
เพื่อเสริมสร้�งคว�มรู้ก�รบริห�รจัดก�รร้�นค้�ปลีกและค้�ส่งสมัยใหม่
- กระทรวงพ�ณิชย์ได้จัดตั้ง บริษัท รวมค้�ปลีกเข้มแข็ง จำ�กัด (Allied Retail
Trade : ART) (พ.ศ. 2545) ส่งเสริมให้เกิดศูนย์รวบรวมคำ�สั่งซื้อ ต่อรองร�ค�และเงื่อนไขจ�กผู้ผลิต
ประส�นง�นสถ�บันก�รเงิน จัดห�สินเชื่อ ติดต�มดูแล เป็นต้น
3.5.2 ม�ตรก�รท�งกฎหม�ยที่เกี่ยวข้อง
มีก�รใช้กฎหม�ยที่มีอยู่ในก�รแก้ไขปัญห� กล่�วคือ มีก�รใช้กฎหม�ยก�รผังเมือง
กฎหม�ยควบคุมอ�ค�ร และกฎหม�ยป้องกันก�รแข่งขันท�งก�รค้�ที่ไม่เป็นธรรม ม�ป้องกันปัญห�ก�รขย�ย
ตัวของร้�นค้�ปลีกขน�ดใหญ่ อ�ทิ กฎหม�ยควบคุมอ�ค�ร เรื่อง ก�รขออนุญ�ตก่อสร้�ง ดัดแปลง รื้อถอน
เคลื่อนย้�ย ใช้หรือเปลี่ยนก�รใช้ประโยชน์ของพื้นที่ เป็นต้น หรือกฎหม�ยผังเมือง เรื่อง ทำ�เลที่ตั้งต�ม
ผังเมืองรวม หรือกฎหม�ยป้องกันก�รแข่งขันท�งก�รค้�ที่ไม่เป็นธรรม เรื่อง พฤติกรรมในก�รกีดกัน
ท�งก�รค้� และก�รเอ�เปรียบผู้ประกอบก�รเป็นต้น
3.6 แนวปฏิบัติของต่างประเทศในการควบคุมการขยายตัวของธุรกิจค้าปลีกขนาดใหญ่
มีหล�ยประเทศที่มีก�รใช้ม�ตรก�รท�งกฎหม�ยในก�รควบคุมธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่
หรือกลุ่มทุนต่�งช�ติ เพื่อป้องกันผลกระทบที่จะเกิดแก่ร้�นค้�ปลีกดั้งเดิมท้องถิ่นหรือสังคม โดยอ�ศัย
ม�ตรก�รควบคุมโครงสร้�งหุ้น ควบคุมก�รขย�ยตัวอย่�งรวดเร็ว ควบคุมประเภทของก�รประกอบธุรกิจ
ของคนต่�งช�ติ รวมถึงก�รควบคุมพฤติกรรมท�งก�รแข่งขันท�งก�รค้�ที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งก�รศึกษ�วิจัยนี้
มุ่งศึกษ�ม�ตรก�รท�งกฎหม�ยและก�รควบคุมโครงสร้�งของธุรกิจค้�ปลีกขน�ดใหญ่
