Page 28 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 27

ผู้กระท�ำควำมผิดเป็นบุคคลที่ไม่ใช่เจ้ำพนักงำนของรัฐ แต่ศำลหรือองค์กรที่ตัดสินเห็นว่ำ เจ้ำพนักงำน
ของรัฐ “รู้เห็นเป็นใจ” โดยคดีแรกและคดีที่สองเนื่องด้วยกำรกระท�ำไม่ได้ก่อให้เกิดกำรเจ็บปวดหรือ
ทุกข์ทรมำนอย่ำงร้ำยแรง กำรกระท�ำดังกล่ำวจึงเป็นแค่กำรกระท�ำที่โหดร้ำย ไร้มนุษยธรรม หรือย�่ำยี

ศักดิ์ศรี แต่ไม่ถึงขั้นเป็นกำรทรมำน แต่คดีที่สำมเนื่องจำกกำรกระท�ำก่อให้เกิดผลร้ำยแรง ศำลจึงตัดสิน
ว่ำรัฐนั้นกระท�ำกำรทรมำน
74
3.1) คดี Hajrizi Dzemajl et al. v. Serbia and Montenegro คดีนี้เป็นกำร
พิจำรณำโดยคณะกรรมกำรต่อต้ำนกำรทรมำน ซึ่งเป็นองค์กรตำม UNCAT (treaty body) ที่นอกจำก

มีอ�ำนำจพิจำรณำรำยงำนประเทศของรัฐภำคีทุก ๆ สี่ปีแล้ว คณะกรรมกำรต่อต้ำนกำรทรมำนยัง
สำมำรถรับข้อร้องเรียนและพิจำรณำข้อเท็จจริงตำมข้อร้องเรียน หำกรัฐที่เกี่ยวข้องยอมรับอ�ำนำจ
ดังกล่ำวของคณะกรรมกำรฯ
ข้อเท็จจริงในคดี คือ ในขณะที่ประเทศเซอร์เบียและมอนเตเนโกรยังเป็นส่วนหนึ่ง

ของประเทศยูโกสลำเวียนั้น มีผู้เยำว์ชำยสัญชำติยูโกสวำเวียเชื้อสำยโรมำนิ (หรือเรียกว่ำยิปซี) สองคน
ไปข่มขืนเด็กหญิงเชื้อสำยมอนเตเนโกร หลังจำกได้รับแจ้งควำม ต�ำรวจได้บุกเข้ำชุมชนชำวเชื้อสำย
โรมำนิในเวลำเที่ยงคืนและกวำดจับเด็กผู้ชำยทุกคนที่อยู่ในชุมชนดังกล่ำว ในช่วงเวลำไล่เลี่ยกันหลังจำก
ต�ำรวจกลับไป ชำวมอนเตเนโกรกว่ำสองร้อยคนไปล้อมสถำนีต�ำรวจและเรียกร้องให้สภำท้องถิ่นขับไล่

ชำวโรมำนิออกไปจำกเมือง และตะโกนว่ำจะเผำบ้ำนและไล่ฆ่ำชำวโรมำนิที่ยังอยู่ในเมือง ประมำณสี่
นำฬิกำมีผู้ต้องหำสองคนยอมรับสำรภำพ ต�ำรวจจึงปล่อยตัวผู้ชำยคนอื่นที่ถูกจับตัวมำ โดยก่อนที่จะมี
กำรปล่อยตัวต�ำรวจเตือนให้คนที่ถูกจับให้รีบพำครอบครัวออกจำกเมืองไป เพรำะอำจถูกรุมท�ำร้ำยจำก
ชำวมอนเตเนโกรได้ นอกจำกนั้น ต�ำรวจยังเดินทำงไปบอกชำวโรมำนิถึงชุมชนว่ำให้รีบอพยพออกจำก

เมืองไปในทันที ซึ่งกำรประกำศดังกล่ำวก่อให้เกิดควำมตระหนกและชำวโรมำนิเกือบทั้งหมดก็หนีออก
นอกเมืองไปทันที เหลือคนอยู่เฝ้ำชุมชนเพียงไม่กี่คน 75
ในเวลำประมำณห้ำนำฬิกำ ต�ำรวจเดินทำงมำเตือนให้ชำวโรมำนิอพยพออกจำก
เมืองไปให้หมด เพรำะไม่มีใครสำมำรถปกป้องชำวโรมำนิได้อีกต่อไป ต่อมำในเวลำแปดนำฬิกำ

ชำวมอนเตเนโกรก็เข้ำมำในชุมชนขว้ำงปำหิน ทุบท�ำลำยหน้ำต่ำง และท�ำให้ชำวโรมำนิที่ยังเหลืออยู่ต้องมำ
รวมตัวกันอยู่ในบ้ำนหลังหนึ่งและแอบหนีออกไป หลังจำกนั้นเวลำสำมนำฬิกำของวันถัดไป ชำวมอนเตเนโกร
มำรวมตัวกันหลำยร้อยคนและท�ำลำย เผำบ้ำนและชุมชนชำวโรมำนิจนเหลือแต่ซำก ทั้งที่ต�ำรวจ
ก็ลำดตระเวนและยืนดูสถำนกำรณ์อยู่ แต่ไม่สำมำรถท�ำอะไรได้นอกจำกเลื่อนรถของตัวเองให้ปลอดภัย

แจ้งผู้บังคับบัญชำ และพยำยำมท�ำให้ชำวมอนเตเนโกรบำงคนใจเย็นและรอสภำท้องถิ่นตัดสินใจ 76

74 CAT/C/29/D/161/2000 < http://www.univie.ac.at/bimtor/dateien/cat_2002_dzemajl_vs_serbia.
pdf > last accessed 28 June 2020.
75 Ibid para 2.
76 Ibid.