Page 22 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม – สิงหาคม 2563) 21

กฎหมำยไทยถ้ำตีควำมตำมแนวทำงเดิมก็ย่อมจะแคบกว่ำกฎหมำยของสหรัฐอเมริกำ และกำรตีควำม
ของศำลสิทธิมนุษยชนระหว่ำงประเทศ
อย่ำงไรก็ตำม แนวกำรตีควำมของศำลและค�ำอธิบำยทำงต�ำรำถึงควำมหมำยของ

“จิตใจ” ตำมประมวลกฎหมำยอำญำดังกล่ำวซึ่งได้รับกำรยอมรับในวงกำรกฎหมำยมำอย่ำงยำวนำน
ก็อำจเปิดให้มีกำรตีควำมใหม่ได้ โดยในคดีอนำจำรซึ่งจ�ำเลยแอบถ่ำยวิดีโอใต้กระโปรงผู้เสียหำยโดย
ไม่ได้รับควำมยินยอมนั้น ศำลฎีกำเห็นว่ำกำรกระท�ำดังกล่ำว ท�ำให้ผู้เสียหำยต้องรู้สึกสะเทือนใจอับอำย
33
ขำยหน้ำ “จึงถือว่ำเป็นกำรประทุษร้ำยแก่จิตใจ” ของผู้เสียหำยแล้ว แนวควำมคิดที่ปรำกฏในค�ำพิพำกษำ
นี้ในส่วนของควำมหมำยของค�ำว่ำ “จิตใจ” สอดคล้องกับขอบเขตของค�ำว่ำ “จิตใจ” ตำม UNCAT นี้
มำกกว่ำ ดังนั้น ถึงแม้ว่ำค�ำพิพำกษำนี้แม้จะถูกวิพำกษ์วิจำรณ์ถึงควำมถูกต้องในกำรตีควำมกฎหมำย
34
และนิติวิธีอย่ำงมำก แต่ก็อำจแสดงให้เห็นแนวโน้มกำรเปลี่ยนแปลงขอบเขตควำมหมำยของค�ำว่ำ
“จิตใจ” ตำมประมวลกฎหมำยอำญำไปในทิศทำงที่สอดคล้องกับ UNCAT

2) เป็นการบาดเจ็บอย่างรุนแรง
35
เกณฑ์ที่ส�ำคัญที่สุด ที่แยกระหว่ำงกำรทรมำนกับ CIDT ก็คือกำรทรมำนต้องเป็นกำร
กระท�ำที่ก่อให้เกิดกำรบำดเจ็บ “อย่ำงรุนแรง” เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปแม้แต่ก่อนที่จะมี UNCAT ว่ำ
กำรกระท�ำที่เพียงแต่เป็นกำรละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือกำรท�ำร้ำยร่ำงกำยหรือจิตใจที่ไม่ถึงขั้นเป็นกำร

บำดเจ็บที่รุนแรงจะไม่เป็นกำรทรมำน โดยแนวควำมคิดดังกล่ำวปรำกฏชัดในร่ำงฉบับแรกของ UNCAT
36
โดยข้อบทที่ 1 (2) ของร่ำงฉบับดังกล่ำวก�ำหนดว่ำกำรทรมำนคือรูปแบบฉกรรจ์และจงใจของกำรกระท�ำ
ที่เป็นกำรโหดร้ำย ไร้มนุษยธรรมหรือย�่ำยีศักดิ์ศรี (“…aggravated and deliberate form of cruel,
inhuman or degrading treatment or punishment”) อีกทั้งข้อบทที่ 16 ของ UNCAT
37
ในปัจจุบันก็ระบุว่ำ “ให้รัฐภำคีแต่่ละรัฐรับที่จะป้องกันมิให้มีกำรกระท�ำอื่นที่โหดร้ำยไร้มนุษยธรรม หรือ
กำรประติบัติ หรือกำรลงโทษที่ย�่ำยีศักดิ์ศรีที่ไม่ถึงกับเป็นกำรทรมำน..” (ค�ำเน้นของผู้เขียน) ซึ่งแสดง
ให้เห็นชัดว่ำกำรกระท�ำที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เป็นกำรกระท�ำต่อเนื้อตัวร่ำงกำยหรือจิตใจนั้น
แบ่งออกได้เป็นอย่ำงน้อยสองระดับ คือ ระดับที่เป็นกำรทรมำนและระดับที่ไม่ถึงขั้นเป็นกำรทรมำน

โดยเกณฑ์ที่ใช้แบ่งระหว่ำงสองระดับนี้คือระดับควำมรุนแรงของกำรบำดเจ็บ (the threshold of severity)
ซึ่งเกณฑ์ดังกล่ำวเป็นเกณฑ์ที่มีควำมส�ำคัญอย่ำงยิ่ง เนื่องด้วยตำม UNCAT
หน้ำที่ของรัฐภำคีส่วนใหญ่หรือเกือบทั้งหมดจะเป็นเรื่องข้อห้ำมต่อกำรทรมำน เช่น กำรต้องท�ำให้เป็น

33 ค�ำพิพำกษำศำลฎีกำที่ 12983/2558.
34 รณกรณ์ บุญมี, “กำรแอบมองหรือกำรแอบถ่ำยภำพในทำงเพศกับกฎหมำยอำญำ” (2560) รพี 2560 คณะนิติศำสตร์
มหำวิทยำลัย ธรรมศำสตร์, 22.
35 คู่กับเกณฑ์เรื่องเจตนำพิเศษ Cf Nowak
36 The Greek Case Applications no 3321/67, 3322/67, 3323/67, 3344/67 <https://hudoc.echr.coe.int/app/
conversion/pdf /?library=ECHR&id=001-73020&filename=001-73020.pdf >; Ireland v. United Kingdom Application
no 5310/71 [1978] ECHR 1 < http://www.bailii.org/eu/cases/ECHR/1978/1.html > last accessed 26 June 2020.
37 Letter dated 78/01/18 from the Permanent Representative of Sweden to the United Nations Office at
Geneva addressed to the Division of Human Rights, E/CN.4/1285 < http://hr-travaux.law.virginia.edu/document/catcidtp/
ecn41285/nid-593 > last accessed 27 June 2020.< http://www.bailii.org/eu/cases/ECHR/1978/1.html > last accessed 26 June 2020.