Page 17 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 2 (พฤษภาคม - สิงหาคม 2563)

16 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

1.1 ความหมายของการทรมานตามกฎหมายไทย
ถึงแม้ว่ำรัฐธรรมนูญแห่งรำชอำณำจักรไทย พุทธศักรำช 2560 มำตรำ 28 วรรค 4 บัญญัติว่ำ
“การทรมาน ทารุณกรรม หรือการลงโทษด้วยวิธีการโหดร้ายหรือไร้มนุษยธรรมจะกระทํามิได้” แต่ไม่

ปรำกฏว่ำมีค�ำพิพำกษำ หรือต�ำรำใดให้ค�ำอธิบำยที่เป็นที่ยอมรับว่ำค�ำว่ำ “กำรทรมำน” มีควำมหมำยอย่ำงไร
อย่ำงไรก็ตำม นอกจำกรัฐธรรมนูญแล้ว ในทำงนิติศำสตร์เมื่อมีกำรกล่ำวถึงค�ำว่ำทรมำน กฎหมำยที่
เกี่ยวข้องอีกฉบับก็คือประมวลกฎหมำยอำญำ โดยกำรกระท�ำโดยทรมำนถือเป็นเหตุเพิ่มโทษหรือ
เรียกว่ำบทฉกรรจ์ของกำรกระท�ำควำมผิดทั้งหมดสี่ฐำน ได้แก่ 1) ควำมผิดฐำนท�ำร้ำยร่ำงกำยโดยทรมำน

11
(มำตรำ 296 ประกอบมำตรำ 289 (5)) 2) ควำมผิดฐำนท�ำร้ำยร่ำงกำยโดยทรมำนเป็นเหตุให้
ผู้ถูกท�ำร้ำยได้รับอันตรำยสำหัส (มำตรำ 298 ประกอบมำตรำ 289 (5)) 3) ควำมผิดฐำนท�ำร้ำยร่ำงกำยโดย
ทรมำนเป็นเหตุให้ผู้ถูกท�ำร้ำยเสียชีวิต (มำตรำ 290 วรรค 2 ประกอบมำตรำ 289 (5)) 4) ควำมผิดฐำน
ฆ่ำคนตำยโดยทรมำน (มำตรำ 289 (5))

จะเห็นได้ว่ำกำรกระท�ำ “โดยทรมำน” ตำมนัยของประมวลกฎหมำยนี้เป็นเหตุเพิ่มโทษของ
ควำมผิดฐำนท�ำร้ำยร่ำงกำย และควำมผิดฐำนฆ่ำคนตำย โดยกำรกระท�ำโดยทรมำนหมำยถึงกำรท�ำให้
12
ผู้เสียหำยได้รับ “ทุกขเวทนำหรือให้ได้รับควำมล�ำบำกอย่ำงสำหัส” ก่อนบำดเจ็บ บำดเจ็บสำหัส หรือ
ตำยแล้วแต่กรณี ซึ่งเป็นกำรพิจำรณำจำกควำมรู้สึกของผู้เสียหำย ตรงกันข้ำมกับกำรกระท�ำโดยทำรุณ

โหดร้ำยซึ่งเป็นเหตุฉกรรจ์ในอนุมำตรำเดียวกัน ซึ่งเป็นกำรพิจำรณำจำกควำมรู้สึกของคนทั่วไปต่อ
14
13
ลักษณะกำรกระท�ำ เช่น กำรรำดน�้ำมันแล้วจุดไฟเผำให้ตำย ใช้เชือกรัดคอแล้วกระชำกลำกไปตำม
16
15
พื้นจนตำย ทุบตีตั้งแต่สองทุ่มถึงตีสำมจนตำย เป็นต้น
อย่ำงไรก็ตำม กำรกระท�ำ “โดยทรมำน” ตำมประมวลกฎหมำยอำญำนั้นไม่สอดคล้องกับ
“กำรทรมำน” ตำม UNCAT เนื่องจำก
1) กำรกระท�ำโดยทรมำนตำมประมวลกฎหมำยอำญำนั้น ไม่จ�ำกัดผู้กระท�ำว่ำจะต้องเป็น
กำรกระท�ำโดยเจ้ำพนักงำนของรัฐ หรือมีเจ้ำพนักงำนของรัฐรู้เห็นเป็นใจ ยินยอมหรือยุยง กล่ำวคือ
คนธรรมดำก็สำมำรถกระท�ำโดยทรมำนได้ ในขณะที่ตำม UNCAT กำรทรมำนนั้นจะต้องมีเจ้ำพนักงำน

ของรัฐเป็นผู้กระท�ำ หรืออย่ำงน้อยเป็นผู้รู้เห็นเป็นใจ ยินยอม หรือยุยงให้เอกชนท�ำทรมำนต่อกัน
2) กำรกระท�ำโดยทรมำนตำมประมวลกฎหมำยอำญำนั้น ไม่ได้ต้องกำรเจตนำพิเศษอื่นใด
นอกจำกเจตนำธรรมดำที่ประสงค์หรือเล็งเห็นผลว่ำจะเกิดกำรบำดเจ็บหรือเสียชีวิตจำกกำรกระท�ำ
ดังนั้น กำรกระท�ำเพรำะโกรธแค้นหรือไม่พอใจซึ่งหน้ำก็อำจเป็นกำรกระท�ำโดยทรมำนได้ ในขณะที่

11 ควำมผิดฐำนท�ำร้ำยร่ำงกำยรวมถึงกำรท�ำอันตรำยต่อจิตใจด้วย อย่ำงไรก็ตำม ขอบเขตของค�ำว่ำจิตใจในที่นี้หมำยถึงกำร
ท�ำงำนของสมอง ไม่ใช่อำรมณ์ควำมรู้สึก.
12 ทวีเกียรติ มีนะกนิษฐ, คําอธิบายกฎหมายอาญา ภาคความผิดและลหุโทษ (12 edn, วิญญูชน 2559) 234; หยุด แสงอุทัย,
กฎหมายอาญาภาค 2-3 (11 edn, วิญญูชน 2556).
13 จิตติ ติงศภัทิย์, ค�ำอธิบำยกฎหมำยอำญำ ภำค2 ตอน2 และภำค3 (เนติบัณฑิยสภำ 2545) 106; หยุด แสงอุทัย,
กฎหมายอาญาภาค 2-3, 209.
14 ผิดมำตรำ 289, ค�ำพิพำกษำศำลฎีกำที่ 449/2536.
15 ผิดมำตรำ 289, ค�ำพิพำกษำศำลฎีกำที่ 361/2477.
16 ผิดมำตรำ 290 วรรค 2, ค�ำพิพำกษำศำลฎีกำที่ 699/2510.