Page 129 - วารสารวิชาการสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2561)

128 วารสารวิชาการสิทธิมนุษยชน

นอกจากนี้ สิทธิในการมีตัวแทนทางกฎหมายหรือทนายความที่มีประสิทธิภาพ ให้หมายความ
รวมถึงสิทธิที่จะได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ผู้มีอำานาจที่จะให้ผู้ถูกกล่าวหาหรือจำาเลยสามารถได้รับคำาแนะนำาหรือ

คำาปรึกษาทางกฎหมายจากทนายความหรือที่ปรึกษาทางกฎหมายของตนในทุกขั้นตอนของการพิจารณาคดี
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน พบว่า การละเมิดสิทธิในขั้นตอนนี้ต่อจำาเลยที่สำาคัญในการพิจารณาคดีที่มี

23
โทษประหารชีวิต คือ การที่จำาเลยไม่ได้ปรากฏตัวอยู่ในทุกขั้นตอนของการพิจารณาคดี ที่รวมถึงขั้นตอน
การสอบปากคำาทางอาญา การไต่สวนเบื้องต้น การพิจารณาคดี และการอุทธรณ์

14.4 สิทธิในก�รขออภัยโทษหรือก�รขอลดโทษ

ตามข้อ 6 (4) ของกติการะหว่างประเทศ ICCPR กำาหนดว่า “ผู้ถูกตัดสินโทษประหารชีวิตทุก
คนมีสิทธิที่จะขอรับการอภัยโทษหรือการขอเปลี่ยนคำาตัดสินโทษ ให้การขอนิรโทษกรรม การให้อภัยโทษ หรือ

การเปลี่ยนการลงโทษ สามารถทำาได้ในทุกกรณี”
หลักการนี้ได้กำาหนดให้รัฐต้องกำาหนดกระบวนการโดย (1) ให้ผู้ได้รับการตัดสินลงโทษประหาร

ชีวิตในทุกกรณีสามารถขอรับการอภัยโทษหรือการขอลดโทษได้ด้วยตนเอง และ (2) รัฐมีอำานาจในการให้
การอภัยโทษได้ในทุกกรณี ทั้งนี้ ในมาตรการเชิงป้องกัน ฯ ฉบับปี 2532 ได้เสนอให้รัฐต้องมีแบบคำาร้องสำาหรับ

การขอรับการอภัยโทษสำาหรับให้นักโทษที่รอการประหารชีวิตทุกคนสามารถเขียนได้ในทันที
นอกจากนี้ กระบวนการการขออภัยโทษหรือการขอลดโทษควรต้องได้รับการพิจารณาอย่าง

เป็นธรรมตามเกณฑ์มาตรฐานขั้นตำ่าที่สุดอย่างมีนัยยะสำาคัญ ทั้งนี้ ในมาตรการเชิงป้องกัน ฯ ฉบับปี 2539 ได้
เรียกร้องให้รัฐต้อง “อนุญาตให้ผู้ต้องโทษประหารชีวิตมีเวลาเตรียมตัวอย่างเพียงพอ” ในการขออภัยโทษหรือ

การขอลดโทษ และเพื่อให้มั่นใจได้ว่าผู้ร้องเรียน “ได้รับทราบข้อมูลที่เกี่ยวกับสถานะของตน” อย่างครบถ้วนแล้ว
ผู้รายงานพิเศษว่าด้วยการลงโทษที่อยู่นอกเหนือกฎหมาย โดยสรุปรวบรัด หรือโดยพลการ ได้นำาเสนอเพิ่มเติม

24
ด้วยว่า กระบวนการขออภัยโทษต้องมี “การรับประกันที่สำาคัญบางอย่าง ที่รวมถึงความชัดเจนเกี่ยวกับ
กระบวนการที่จะเกิดขึ้นภายหลังจากการขออภัยโทษและเกณฑ์ที่ใช้เป็นสาระสำาคัญในการพิจารณา สิทธิของ

บุคคลที่ถูกตัดสินโทษประหารชีวิตที่จะเริ่มต้นกระบวนการขออภัยโทษหรือการขอลดโทษ ตลอดจนการให้มี
ตัวแทนหรือผู้แทนในการดำาเนินการแทน สิทธิที่จะได้รับแจ้งล่วงหน้าเมื่อคำาร้องขอกำาลังจะถูกพิจารณา และสิทธิ

ที่จะได้รับแจ้งผลของการพิจารณาโดยทันที”

23 From Mrs. Tamara Chikunova v. Uzbekistan, Communication No. 1043/2002, U.N. Doc.
CCPR/C/89/D/1043/2002, by Human Rights Committee, 2007, Retrieved from http://www.bayefsky.
com/pdf/uzbekistan_t5_iccpr_1043_2002.pdf
24 From Civil and political rights, including the questions of disappearances and
summary executions: report of the special rapporteur on extrajudicial summary or arbitrary executions,
Philip Alston (A/HRC/4/20 of 29 January 2007). Op.cit.