Page 125 - วารสารวิชาการสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม - ธันวาคม 2561)
P. 125
124 วารสารวิชาการสิทธิมนุษยชน
ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศและให้นำาไปใช้กับทุกรัฐโดยไม่คำานึงถึงว่ารัฐนั้น
ได้เข้าเป็นภาคีกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศนั้นหรือไม่
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนประจำากติการะหว่างประเทศ ICCPR กล่าวว่า หากการพิจารณาที่มี
ผลต่อชีวิต ไม่เคารพในสิทธิในการได้รับการพิจารณาคดีที่เป็นธรรม ผลของคำาตัดสินที่เป็นความตายของบุคคล
ที่เกิดขึ้นจะไม่ถูกต้องตามกฎหมายระหว่างประเทศ โดยมีวิธีการพิจารณาและมาตรการในการคุ้มครองที่ควร
กล่าวถึงไว้ ณ ที่นี้ ดังต่อไปนี้
14.1 ก�รจับกุมคุมขังโดยพลก�ร
ตามข้อ 6 (1) ของกติการะหว่างประเทศ ICCPR กำาหนดว่า บุคคลไม่อาจถูกจับกุมคุมขังชีวิต
หรือร่างกายได้ “โดยพลการ” อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ยังคงมีการอภิปรายความหมายของ คำาว่า “โดยพลการ”
เนื่องจากเป็นคำาที่ไม่ได้มีการให้นิยามไว้ในกฎหมายระหว่างประเทศ
ความหมายกว้าง ๆ ของ คำาว่า “การจับกุมคุมขังโดยพลการ” อาจให้หมายความถึง การกักขัง
ชีวิตที่ผิดกฎหมาย ไม่ยุติธรรม หรือไม่สมเหตุสมผล คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนได้ให้นิยามของคำาว่า
“โดยพลการ” เพื่อตีกรอบกว้าง ๆ องค์ประกอบของคำาว่า “โดยพลการ” ไว้ดังนี้ “(ให้)มีองค์ประกอบด้วย
22
ความไม่เหมาะสม ความไม่ยุติธรรม และความไม่สามารถคาดเดาเหตุการณ์ได้” เช่น การเลือกใช้กฎหมายที่มีผล
ต่อชีวิตที่เป็นการเลือกปฏิบัติ ตัวอย่างเช่น ศาลสิทธิมนุษยชนแห่งภูมิภาคอเมริกาได้มีความเห็นไว้ในการ
ให้คำาปรึกษาของศาล (advisory opinion) ว่า “การจับกุมคุมขังชีวิตจะเป็นการกระทำาโดยพลการ หากการ
กระทำานั้นขัดแย้งกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศหรือกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ”
ภายใต้การตีความนี้ จึงอาจตีความได้ว่า การละเมิดสิทธิมนุษยชนใด ๆ ก็ตามที่เกิดขึ้นในขั้นตอนการจับกุมคุมขัง
จะทำาให้การลงโทษประหารชีวิตหรือการตัดสินโทษประหารชีวิตเป็นสิ่งที่ไม่ชอบธรรม
เพื่อรับรองว่าจะไม่มีการจับกุมคุมขังชีวิตหรือร่างกายของบุคคลโดยพลการ รัฐจำาเป็นต้องมี
ศาลหรือสถาบันตุลาการที่มีอำานาจตามที่รัฐธรรมนูญหรือกฎหมายกำาหนดและมีอิสระในการพิจารณาความผิด
ทั้งนี้ ตามร่างข้อคิดเห็นทั่วไป หมายเลข 36 ของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน มีความเห็นว่า ศาลต้องเป็นอิสระ
จากทั้งฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติ และด้วยเงื่อนไขนี้ ทำาให้ศาลทหารในหลายประเทศไม่มีมาตรฐานที่เป็น
ไปตามข้อกำาหนดนี้ นอกจากนี้ ยังมีความเห็นว่าศาลยุติธรรมตามจารีตประเพณีหรือศาลศาสนาอาจไม่สามารถ
รับประกันได้อย่างเพียงพอว่าการพิจารณาคดีจะเป็นไปด้วยความยุติธรรมตามมาตรฐานระหว่างประเทศ
22 From U.N. Covenant on Civil and Political Rights: CCPR commentary. Op.cit.
