Page 235 - รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563

การประกอบอาชีพ และให้ยกเว้นเรื่องการมีหลักฐานเสียภาษี และยกเว้นเรื่องเกณฑ์รายได้ ส่วนประเด็นคุณสมบัติ
เรื่องการมีภูมิลำาเนาในราชอาณาจักรต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี ให้นับจากวันที่ได้รับอนุญาตให้มีถิ่นที่อยู่ใน การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน

ประเทศไทยหรือได้รับใบสำาคัญประจำาตัวคนต่างด้าว แต่หากไม่สามารถแสดงหลักฐานได้ ให้นับระยะเวลาจากวันที่
นายทะเบียนอำาเภอหรือนายทะเบียนท้องถิ่นได้เพิ่มชื่อผู้ขอแปลงสัญชาติในทะเบียนบ้าน (ท.ร.14) และประเด็นการ ของกลุ่มบุคคล
มีความรู้ภาษาไทย ให้พิจารณาจากการพูดหรือฟังภาษาไทยกลางหรือภาษาถิ่นที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในพื้นที่และ
ไม่ต้องใช้เกณฑ์การให้คะแนน ทั้งนี้ ได้กำาชับให้พนักงานเจ้าหน้าที่และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ห้ามไม่ให้มีการแสวงหา
565
หรือเรียกรับผลประโยชน์หรือสิ่งตอบแทนใด ๆ จากการดำาเนินการโดยเด็ดขาด ซึ่งตัวอย่างของผลจาก
การปรับปรุงแนวทางดังกล่าวในเบื้องต้นทำาให้ที่ประชุมคณะทำางานระดับจังหวัดเห็นชอบตามคำาร้องในการพิจารณา บทที่ 5
แปลงสัญชาติให้กับผู้สูงอายุไร้สัญชาติ 22 ราย ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า จากบ้านป่าคาสุขใจ ตำาบลแม่สลองนอก
อำาเภอแม่ฟ้าหลวง ซึ่งได้ยื่นคำาร้องขอแปลงสัญชาติไว้ตั้งแต่ พ.ศ. 2560 566

ทั้งนี้ แม้กระทรวงมหาดไทยจะได้มีการกำาชับห้ามมิให้เจ้าหน้าที่แสวงหาหรือเรียกรับ

ผลประโยชน์หรือสิ่งตอบแทนใด ๆ จากการดำาเนินการด้านสัญชาติ แต่ปัญหาการทุจริตยังเป็นอุปสรรคสำาคัญที่ยังคงพบ
ในการแก้ปัญหาสถานะทางทะเบียนและการพัฒนาสัญชาติ โดยเมื่อเดือนพฤษภาคม 2563 พบกรณีคนต่างด้าว
สวมชื่อบุคคลสัญชาติไทยที่ยังมีชีวิตอยู่โดยมิชอบและได้ใช้สิทธิไปประกอบธุรกิจต้องห้ามอันเป็นความผิดตาม
พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 โดยมีเจ้าหน้าที่รัฐเป็นผู้ดำาเนินการ จึงมีการเพิกถอน
567
สัญชาติไทยและดำาเนินการสืบสวนขยายผลพบว่ามีการสวมสิทธิโดยมิชอบอีกจำานวน 255 รายชื่อ ทั้งนี้ ปัญหาการ
สวมสัญชาตินั้น อาจทำาให้การดำาเนินการเพื่อแก้ไขสถานะทางทะเบียนของผู้มีปัญหาสัญชาติประสบความล่าช้าและ
ทำาให้ผู้ปฏิบัติงานซึ่งไม่มีความรู้ที่แม่นยำาในระเบียบต่าง ๆ มีความลังเลในการปฏิบัติงาน นอกจากนี้ ยังมีปัญหาอื่น
ในกระบวนการให้สัญชาติ กล่าวคือ พบรายงานว่าเจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลผิดข้อเท็จจริงในการสำารวจเพื่อทำาทะเบียน
568
ประวัติ ทำาให้ผู้สูงอายุบางส่วนตกเป็นคนต่างด้าวและมีปัญหาในการแปลงสัญชาติ เป็นต้น

การดำาเนินการแก้ไขสถานะทางทะเบียนในปี 2563 ยังคำานึงถึงสิทธิในการก่อตั้งครอบครัว 569
ซึ่งปลัดกระทรวงมหาดไทยอาศัยอำานาจตามข้อ 8 ของประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำาหนดเขตพื้นที่ควบคุม
และการอนุญาตให้คนต่างด้าวบางจำาพวกที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวออกนอกเขตพื้นที่ควบคุม
พ.ศ. 2559 จากที่ก่อนหน้านี้ถูกจำากัดสิทธิเพียงให้อาศัยอยู่ตามภูมิลำาเนาที่เคยได้รับการจัดทำาทะเบียนประวัติไว้เท่านั้น

ไม่สามารถแจ้งการย้ายที่อยู่ตามกฎหมายว่าด้วยการทะเบียนราษฎรได้ กำาหนดให้ชนกลุ่มชาติพันธุ์ที่เป็นกลุ่มเป้าหมาย

565
จาก กระทรวงมหาดไทย ปรับแนวทางในการพิจารณาให้สัญชาติแก่ชนกลุ่มน้อย กลุ่มชาติพันธุ์ และกลุ่มผู้เฒ่าไร้สัญชาติ
แล้วเสร็จ หวังให้ได้รับสิทธิ์ที่พึงมีพึงได้ ก�าชับเจ้าหน้าที่ห้ามเรียกรับผลประโยชน์โดดเด็ดขาด, โดย สำานักข่าวกรมประชาสัมพันธ์,
2563. สืบค้นจาก https http://thainews.prd.go.th/th/news/detail/TCATG200220100738321
566
จาก 22 ผู้เฒ่าไร้สัญชาติสุดปลื้ม จังหวัดเชียงรายเห็นชอบแปลงสัญชาติ-ท�าบัตรประชาชน, โดย tobethai, 2563.
สืบค้นจาก http://www.tobethai.org/?p=2889
567
จาก ตะลึง! พบอดีตปลัดฯ เวียงแก่น สวมสัญชาติให้ต่างด้าว บางรายชื่อโผล่ตั้ง 3 บริษัททุน 3,600 ล้าน, โดย ผู้จัดการ
ออนไลน์, 2563. สืบค้นจาก https://mgronline.com/local/detail/9630000054992
568
จาก ‘ผู้เฒ่าลีซอ’ ปลื้มได้บัตรปชช.ใบแรกในชีวิต ‘ครูแดง’ เผยคนสูงวัยไร้สัญชาติทั่วประเทศมี 7.7 หมื่นคน,
งานเดิม.
569
จาก หนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0309.10/ว 3656 ลงวันที่ 22 มิถุนายน 2563 เรื่อง การแก้ไขหลักเกณฑ์การ
แจ้งการย้ายที่อยู่ของคนต่างด้าวที่มีนโยบายแก้ไขปัญหาเรื่องสิทธิและสถานะบุคคล.

รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 233