Page 56 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

44 | P a ge

ถึงแมในปจจุบันยังไมมีขอพิพาททางสิ่งแวดลอมที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนหรือศาลสิทธิมนุษยชน

แหงภูมิภาคแอฟริกาไดนําเอาสิทธิมนุษยชนเชิงกระบวนการมาปรับใชเพื่อชี้ขาดขอพิพาทไวโดยตรง แตมี

บทบัญญัติรับรองสิทธิเชิงกระบวนการเชนนี้ยอมทําใหมีเครื่องมือทางสิทธิมนุษยชนที่สามารถนํามาใชคุมครอง

สิ่งแวดลอมหรือเยียวยาความเสียหายที่เกิดจากความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดลอมไดนอกเหนือจากการอาศัย

สิทธิเชิงเนื้อหาแตเพียงอยางเดียว

กลาวโดยสรุป แมสิทธิในสิ่งแวดลอมซึ่งเปนสิทธิเชิงเนื้อหายังไมไดรับการรับรองในทางกฎหมาย

ระหวางประเทศ แตสิทธิเชิงกระบวนการไดถูกนํามาใชในการรับมือกับปญหาสิ่งแวดลอม โดยมีพัฒนาการที่ตอ

เนื่องมาจากปฏิญญาสตอกโฮลมและปฏิญญาริโอซึ่งเปนตราสาร Soft Law ระหวางประเทศจนนํามาสู

อนุสัญญาอารฮูสซึ่งมีสถานะเปน Hard Law นอกจากนี้ ในภูมิภาคตางๆ ก็ไดเห็นถึงความสําคัญของสิทธิเชิง

กระบวนการ โดยมีการนําเอากลไกทางสิทธิมนุษยชนเชิงกระบวนการมาใชในบริบทของสิ่งแวดลอม

โดยเฉพาะในภูมิภาคยุโรป ที่ไดนําเอาสิทธิเชิงกระบวนการมาใชในการตัดสินขอพิพาทเกี่ยวกับสิ่งแวดลอมดวย

2.1.3.3 บทบาทของตราสาร Soft Law ตอพัฒนาการดานบทบาทและสิทธิของชนพื้นเมือง

(Indigenous peoples)

ชนพื้นเมือง (Indigenous Peoples) เปนกลุมคนซึ่งมีวิถีชีวิตและวัฒนธรรมที่พึ่งพาใกลชิดและเปน

มิตรกับธรรมชาติ บทบาทและองคความรูของชนพื้นเมืองจึงมีความสําคัญในการจัดการสิ่งแวดลอม ปฏิญญาริ

โอไดตระหนักถึงความสําคัญของชนพื้นเมืองดังกลาว โดย Principle 22 ระบุวาชนพื้นเมืองมีบทบาทสําคัญใน

การจัดการและพัฒนาสิ่งแวดลอม เนื่องจากมีองคความรูและธรรมเนียมปฏิบัติที่เปนประโยชน รัฐจึงควร
50
อนุญาตใหชนพื้นเมืองไดเขามามีสวนรวมในการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development)

ในดานของกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหวางประเทศ ชนพื้นเมืองยอมไดรับความคุมครองในฐานะ

มนุษยเชนเดียวกันกับคนชาติของรัฐตางๆ โดยสิทธิมนุษยชนประการสําคัญของชนพื้นเมืองที่ไดถูกนํามาใชใน

บริบทของการคุมครองสิ่งแวดลอม คือ สิทธิในวัฒนธรรม (Right to Cultural Life) ซึ่งไดรับการรับรองใน

including the right to be defended by counsel of his choice; (d) the right to be tried within a reasonable
time by an impartial court or tribunal.”

50 Rio Declaration on Environment and Development, Principle 22:

“Indigenous peoples and their communities and other local communities have a vital role in

environmental management and development because of their knowledge and traditional practices.
States should recognize and duly support their identity, culture and interests and enable their effective
participation in the achievement of sustainable development.”