Page 50 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

38 | P a ge

หนึ่งในภูมิภาคดังกลาว และการทําลายหรือทําใหเสื่อมโทรมซึ่งสิ่งแวดลอมเปนการละเมิดสิทธิมนุษยชนไดใน

ตัวเอง

นอกจากนี้ ปฏิญญาสตอกโฮลมยังเปนรากฐานใหเกิดพัฒนาการทางแนวคิดในการนําเอากลไกของ

สิทธิเชิงกระบวนการมาใชคุมครองสิ่งแวดลอม ดังสะทอนใหเห็นในปฏิญญาริโอ ซึ่งนอกจากจะรับรองหลักการ

และแนวคิดตางๆ ของปฏิญญาสตอกโฮลมแลว ยังมีการบัญญัติรับรองสิทธิเชิงกระบวนการเพื่อนํามาใชเปน

เครื่องมือในการคุมครองสิ่งแวดลอมอีกทางหนึ่งดวย

2.1.3.2 บทบาทของตราสาร Soft Law ตอพัฒนาการดานสิทธิเชิงกระบวนการ

“สิทธิ” ประกอบดวยสิทธิเชิงเนื้อหาและสิทธิเชิงกระบวนการ เมื่อแนวคิดเรื่องสิทธิในสิ่งแวดลอมซึ่ง

เปนสิทธิเชิงเนื้อหาไมไดรับแรงสนับสนุนจากรัฐตางๆในการประชุมที่กรุงสตอกโฮลม ทําใหนักวิชาการจํานวน

หนึ่งหันมาพิจารณาการนําเอากลไกทางสิทธิมนุษยชนมาใชเพื่อคุมครองสิ่งแวดลอมผานทางสิทธิเชิง

33
กระบวนการ เนื่องจากสิทธิเชิงกระบวนการสามารถเปนเครื่องมือเพื่อนําไปสูการคุมครองสิทธิเชิงเนื้อหาได

34
ปฏิญญาริโอ ซึ่งเปนตราสาร Soft Law ทางกฎหมายสิ่งแวดลอมระหวางประเทศที่เกิดขึ้นภายหลัง
ปฏิญญาสตอกโฮลมไดยอมรับถึงความสําคัญของการมีสวนรวมของสาธารณชนในการจัดการสิ่งแวดลอม โดย

ใน Principle 10 ไดมีการบัญญัติรับรองสิทธิในกระบวนการไวอยางชัดแจง ทั้งสิทธิในการเขาถึงขอมูลขาวสาร

สิทธิในการมีสวนรวมในกระบวนการตัดสินใจดานสิ่งแวดลอม และสิทธิในการเขาถึงความยุติธรรมดาน

สิ่งแวดลอม

สิทธิเชิงกระบวนการภายใตปฏิญญาริโอ 3 ประการขางตนนั้น ไดมีการบัญญัติรับรองไวในอนุสัญญา

ทางสิ่งแวดลอมอีกหลายฉบับ จนนํามาสูการลงนามของรัฐตางๆในอนุสัญญาวาดวยการเขาถึงขอมูลขาวสาร

35
การมีสวนรวมสาธารณะในการตัดสินใจ และการเขาถึงความยุติธรรมในคดีสิ่งแวดลอม หรืออนุสัญญาอารฮูส

สิทธิเชิงกระบวนการเหลานี้ลวนเปนสิทธิมนุษยชนที่ไดมีการรับรองไวอยูแลวในกฎหมายสิทธิ

มนุษยชนระหวางประเทศ เชน สิทธิในการเขาถึงขอมูลขาวสาร ตาม Article 19 และสิทธิในการมีสวนรวม
36

33 Dinah Shelton, Human Rights and the Environment: What Specific Environmental Rights Have
Been Recognized?, 35 Denv. J. Int’l L. & Pol’y 129 (2006-2007), at 132.

34 Rio Declaration on Environment and Development 1992.

35 Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to
Justice in Environmental Matters (Aarhus Convention) 1998.

36 Universal Declaration of Human Rights, Article 19