Page 42 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

30 | P a ge

ปฏิญญาสตอกโฮลมยังไมไดจํากัดความสําคัญของสิ่งแวดลอมตอมนุษยในปจจุบันเทานั้น แตยังไดคํานึงถึงสิทธิ

ของชนรุนหลังดวย อยางไรก็ดี ปฏิญญาสตอกโฮลมยังไมมีการรับรองสิทธิในสิ่งแวดลอม (Right to
Environment) ไวอยางชัดเจน

2.1.2.2 ปฏิญญาริโอ

ปฏิญญาริโอเปนปฏิญญาสากลที่พัฒนาสืบเนื่องตอมาจากปฏิญญาสตอกโฮลม ประเด็นหลักของ

ปฏิญญาริโอเปนเรื่องแนวคิดการพัฒนาอยางยั่งยืน (Sustainable Development) ทั้งนี้ ความสัมพันธ
ระหวางมนุษยและสิ่งแวดลอมยังคงไดมีการกลาวถึงใน Principle 1 โดยเปนการเชื่อมโยงประเด็นเรื่อง

สิ่งแวดลอมเขาเปนสวนหนึ่งของการพัฒนาที่ยั่งยืน กลาวคือ Principle 1 มีใจความวา มนุษยเปนศูนยกลาง

ของการพัฒนาที่ยั่งยืน มนุษยมีสิทธิในการมีชีวิตที่ดีโดยสอดคลองกับธรรมชาติ (“Human beings are at
the centre of concerns for sustainable development. They are entitled to a healthy and

productive life in harmony with nature.”) จากถอยคําของ Principle 1 เห็นไดวาปฏิญญาริโอมิไดมีการ
รับรองหรือกลาวถึงสิทธิของมนุษยในสิ่งแวดลอมไวโดยชัดแจงแตอยางใด เพียงแตเปนการตระหนักถึง

ความสัมพันธระหวางการมีชีวิตที่ดีของมนุษยและ “ธรรมชาติ” (Principle 1 ของปฏิญญาริโอใชคําวา

“Nature” แตกตางจากปฏิญญาสตอกโฮลมที่ใชคําวา “Environment”)

อนึ่ง นอกจากปฏิญญาริโอจะเชื่อมโยงเรื่องสิ่งแวดลอมเขากับการพัฒนาที่ยั่งยืนแลว Principle 3 ยัง

ไดตระหนักถึงสิทธิของชนรุนหลังเชนกัน โดยมีใจความวาการพัฒนาจะตองคํานึงถึงความตองการทางการ
พัฒนาและความตองการทางสิ่งแวดลอมของมนุษยในยุคปจจุบันและชนรุนหลังดวย (The right to

development must be fulfilled so as to equitably meet developmental and environmental
needs of present and future generations.)

จากการพิจารณาถอยคําและใจความของปฏิญญาริโอขางตนเห็นไดวา สิทธิในสิ่งแวดลอมยังไมไดมี
พัฒนาการขึ้นจากปฏิญญาสตอกโฮลมมากนัก ดังจะเห็นไดจากการที่ปฏิญญาริโอมีเนื้อหาเกี่ยวกับสิทธิใน

สิ่งแวดลอมไมแตกตางจากปฏิญญาสตอกโฮลม กลาวคือ ยังไมมีการรับรองถึงสิทธิในสิ่งแวดลอมไวโดยตรง แต

เปนการตระหนักถึงความสัมพันธระหวางสิ่งแวดลอมและสิทธิในการมีชีวิตของมนุษย ตลอดจนมีการคํานึงถึง
สิทธิของชนรุนหลังในสิ่งแวดลอม

อยางไรก็ดี แมสิทธิในสิ่งแวดลอมอันเปนสิทธิเชิงเนื้อหายังไมไดรับการรับรองเปนการเฉพาะ แต
ปฏิญญาริโอไดมีการกลาวถึงสิทธิเชิงกระบวนการไวอยางชัดเจนมาก โดย Principle 10 ไดมีการกลาวถึงสิทธิ

ในการเขาถึงขอมูลขาวสาร (Right to Access to Information) สิทธิในการมีสวนรวมของสาธารณะใน
กระบวนการตัดสินใจดานสิ่งแวดลอม (Right to Public Participation in Decision-Making) และสิทธิใน

การเขาถึงความยุติธรรมดานสิ่งแวดลอม (Right to Environmental Justice)