Page 302 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

252 | P a g e

การอางสิทธิประเภทนี้ตอรัฐ มักจะเปนการอางสิทธิในเชิงปฏิเสธ (Negative Rights) ผูทรงสิทธิจะ

เรียกรองไดเมื่อถูกกระทบสิทธิใหอาจเสียหาย หรือมีการทําใหเกิดความเสียหายตอตนเอง โดยเรียกรองใหรัฐ
คุมครองจากการที่จะไมถูกกระทําความเสียหายจากการไดมีชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ไมทําลายสุขภาพเกินปกติ

เชน การเรียกรองเมื่อมีการปลอยมลพิษออกมาจนทําลายสุขภาพของผูถูกกระทบสิทธิ หรือการตัดไมทําลาย

ปาจนทําใหเกิดน้ําทวมมีผูคนลมตาย ผูถูกกระทบสิทธิยอมมีสิทธิในการเรียกรองใหรัฐคุมครองสิทธิเชนวานี้ได

สิทธิในเชิงปฏิเสธเชนวานี้ อาจนําสิทธิมนุษยชนที่มีอยูมาใชบังคับไดโดยอนุโลมก็อาจเปนการ
เพียงพอได ตามที่ศาลสิทธิมนุษยชนแหงยุโรปไดมีคําพิพากษาคุมครองสิทธิในชีวิต สิทธิในทรัพยสิน สิทธิใน

ชีวิตสวนตัวและครอบครัว เปนตน โดยการละเมิดสิทธิเชนวานี้จะอาศัยมาตรฐานขั้นต่ําที่รัฐควรจะตองกระทํา

โดยอาศัยฐานที่วาเมื่อเปรียบเทียบประโยชนระหวางสิทธิสวนตนกับกับผลประโยชนของสังคมโดยสวนแลว
การคุมครองสิทธิมนุษยชนจะตองอยูในระดับที่สมดุลกัน จะเห็นไดวา แมจะมีอนุสัญญา Aarhus ที่กําหนดใหมี

สิทธิในการมีชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ไมทําลายสุขภาพ แตศาลสิทธิมนุษยชนแหงยุโรปยังคงใชสิทธิมนุษยชน
ขางเคียงในการคุมครองสิ่งแวดลอมอยูในปจจุบัน อยางไรก็ดี ยังคงมีบางคดีที่ศาลไดวางหลักไววาการคุมครอง

สิทธิมนุษยชนอาจตองคุมครองในเชิงบวกดวย แตก็เปนการวินิจฉัยโดยการปรับใชสิทธิขางเคียงที่มิใชสิทธิใน

สิ่งแวดลอม

2) สิทธิในสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมตอประชาชน

สิทธิในสิ่งแวดลอมที่เหมาะสมตอประชาชน ตามแนวทางนี้ ถือเปนสิทธิในเชิงบวก (Positive

Rights) โดยที่รัฐจะตองจัดใหมีสิ่งแวดลอมที่สะอาดปราศจากมลพิษตามมาตรฐานที่สูงที่สุดเทาที่รัฐจะสามารถ
ทําได โดยที่ประชาชนไมจําเปนตองไดรับความเสียหายจากการถูกกระทบสิทธิ เพียงแตรัฐไมจัดใหมี

สิ่งแวดลอมที่สะอาดตามมาตรฐานสูงที่สุดก็ถือวาประชาชนถูกกระทบสิทธิ และประชาชนมีสิทธิเรียกใหรัฐ
คุมครองสิทธิในสิ่งแวดลอมนี้ได ดังนั้น สิทธิในสิ่งแวดลอมที่สะอาดตามแนวทางนี้จึงเปนสิทธิเชิงกลุมหรือสิทธิ

รวมกันของประชาชน (Collective Rights) มีขอสังเกตวา สิทธิประเภทนี้มักโยงเขาไปพิจารณารวมกันกับสิทธิ
ในการพัฒนาซึ่งเปนสิทธิเชิงกลุมเชนเดียวกัน โดยถือวา การคุมครองสิทธิในสิ่งแวดลอมที่สะอาดจะนําไปสูการ

เคารพ และคุมครองสิทธิในการพัฒนาไดเปนอยางดี ซึ่งเหมาะสมกับประเทศพัฒนานอยจนถึงประเทศกําลัง

พัฒนาที่ประสงคคุมครองสิทธิในการพัฒนาใหไดรับการเคารพมากยิ่งขึ้น

3) การคุมครองสิ่งแวดลอมเพื่อการเติมเต็มสิทธิมนุษยชน (Human Rights and the
Environmental Protection)

แทจริงแลวเปาหมายของสิ่งแวดลอมก็คือการคุมครองสิ่งแวดลอมใหดีที่สุดเพื่อการพัฒนาอยาง
ยั่งยืน ดังนั้น การคุมครองสิ่งแวดลอมเพื่อการเติมเต็มสิทธิมนุษยชนถือเปนวิธีการที่สามารถดําเนินการไปได

ทันทีโดยไมจําเปนตองนําสิทธิในสิ่งแวดลอมไปคุมครองในฐานะสิทธิมนุษยชนแตอยางใด ทั้งนี้ ไมวาประเทศ
ตางๆ จะยอมรับวาสิทธิในสิ่งแวดลอมเปนสิทธิมนุษยชนหรือไมก็ตาม สอดคลองกับแนวทางขององคการ