Page 297 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 247

สมบูรณครบถวนเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนในแงมุมตางๆ เพื่อเปนที่พึ่งแกประชาชนตอไป และเพื่อใหบทบาทของ

คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติในการคุมครองสิทธิมนุษยชน (Protecting Function) เปนไปอยางมี
ประสิทธิภาพ

6.6.2 แนวทางคําพิพากษาที่เกี่ยวของกับการคุมครองสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดลอม

หากพิจารณาขอรองเรียนเรื่องการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวของกับสิ่งแวดลอมซึ่งไดยื่นตอ

คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติแลว จะเห็นไดวาขอรองเรียนสวนใหญจะเกี่ยวของกับเรื่องสิทธิชุมชน ซึ่ง

สิทธิชุมชนนี้ไดรับการรับรองไวในรัฐธรรมแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 โดยบทบัญญัติเรื่อง “สิทธิ
ชุมชน” จะมีลักษณะเปนการรับรองสิทธิของชุมชนในการคุมครอง อนุรักษสิ่งแวดลอมและธรรมชาติในชุมชน

ของตน โดยใหมีสวนรวมในกระบวนการตัดสินใจของรัฐ กลาวคือ โครงการใดๆที่มีผลกระทบตอสิ่งแวดลอม

จะตองมีการทํารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดลอมและสุขภาพของประชาชนในชุมชน และตองจัดใหมี

กระบวนการรับฟงความคิดเห็นของประชาชนและผูมีสวนไดเสียเสียกอน สิทธิชุมชนจึงมีลักษณะเปนสิทธิเชิง

กระบวนการ

ขอรองเรียนตางๆ ที่ยื่นตอคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติมักจะเกี่ยวของกับประเด็นที่วา
กฎหมายที่บังคับใชอยูนั้นมีบทบัญญัติที่ขัดหรือลิดรอนสิทธิชุมชนอันเปนสิทธิที่ไดรับรองตามรัฐธรรมนูญ

หรือไม ซึ่งเมื่อเปนปญหาที่เกี่ยวของกับความชอบดวยรัฐธรรมนูญของกฎหมายแลว กรณีดังกลาวยอมอยู

ภายใตอํานาจในการพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ แนวทางคําพิพากษาของศาลรัฐธรรมนูญสวนใหญจึง

เกี่ยวของกับการละเมิดสิทธิชุมชนซึ่งเปนสิทธิตามรัฐธรรมนูญและเปนสิทธิเชิงกระบวนการที่เกี่ยวของกับการ

จัดการสิ่งแวดลอม มากกวาที่จะเขามาชี้ขาดในประเด็นเรื่องการละเมิดตอสิทธิในสิ่งแวดลอม ซึ่งเปนสิทธิเชิง
เนื้อหาโดยตรง บทบาทของศาลรัฐธรรมนูญตอขอพิพาทเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนเชิงเนื้อหาที่เกี่ยวของกับ

สิ่งแวดลอมจึงอาจยังไมชัดเจนนัก

คําพิพากษาของศาลปกครองหลายคดีจะมีความเกี่ยวของกับการกระทําอันเปนการทําลายหรือทําให

เสื่อมโทรมซึ่งสิ่งแวดลอมมากกวาของศาลรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวของกับสิทธิชุมชนหรือสิทธิตามรัฐธรรมนูญเปน

หลัก สําหรับศาลปกครองนั้น ในกรณีที่ประชาชนตองการเรียกรองคาเสียหายหรือการชดใชเยียวยาจากการที่

รัฐหรือหนวยงานของรัฐเพิกเฉยไมควบคุมหรือจัดการกับปญหามลพิษตางๆ คดีลักษณะเชนนี้จะอยูภายใต
อํานาจของศาลปกครอง

จากการศึกษาคําพิพากษาศาลปกครองสูงสุดในคดีที่มีความเกี่ยวของกับประเด็นปญหาสิ่งแวดลอม

ดังที่ไดศึกษามาในรายงานวิจัยขางตน สามารถนํามาพิจารณาเปรียบเทียบกับแนวคําวินิจฉัยขององคกรสิทธิ

มนุษยชนในระดับภูมิภาคไดดังตอไปนี้