Page 305 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 255

รัฐธรรมนูญก็มิไดมีการศึกษาแยกองคประกอบออกมาใหชัดเจนเพื่อระบุหนาที่ของหนวยงานภาครัฐในการมี

สวนรวมรับผิดชอบเพื่อใหเกิดการเคารพ คุมครอง และเติมเต็มสิทธิมนุษยชนใหสมบูรณ สิ่งที่สําคัญคือความ
เชื่อมโยงระหวางสิทธิตางๆ ที่มีกฎหมายคุมครองวามีความเชื่อมโยงกันอยางไร รวมถึงสิทธิชุมชน และสิทธิเชิง

กระบวนการที่มีอยูในกฎหมายรัฐธรรมนูญ ยิ่งไปกวานั้น การนําสิทธิมนุษยชนเทาที่มีอยูและไดรับความ

คุมครองอยูในปจจุบันมาคุมครองสิ่งแวดลอมยังคงทําไดอยางจํากัด สมควรตองสรางองคความรูในการปรับใช
สิทธิมนุษยชนเทาที่มีอยูคุมครองสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยใหเต็มที่ครบถวน หากปรากฏวาไดใชสิทธิเทาที่มี

อยูแลวยังไมอาจคุมครองสิ่งแวดลอมไดก็สมควรศึกษาปรับปรุงกฎหมายและกระบวนการตางๆ ใหสอดคลอง
ตองกันดวย

อยางไรก็ตาม การคุมครองสิ่งแวดลอมไมวาจะดําเนินการไปดวยวิธีการใด หากผลสุดทายคือการที่
ประเทศไทยมีสิ่งแวดลอมที่ดียอมถือวาเปนสิ่งที่เปนประโยชนตอประเทศชาติทั้งสิ้น อยางไรก็ดี ปญหาเกี่ยวกับ

สิทธิมนุษยชนมิใชเปนเพียงปญหาที่อยูภายในประเทศแตสิทธิมนุษยชนมีความเปนสากล ดังนั้น การจะ
คุมครองสิ่งใดในฐานะที่เปนสิทธิมนุษยชนจึงสมควรพิจารณาบริบทระหวางประเทศวาเปนการคุมครองใน

ฐานะที่เปนสิทธิมนุษยชนหรือคุมครองเพียงสิทธิตามรัฐธรรมนูญที่มิใชสิทธิมนุษยชน เพราะฐานกฎหมายใน

การกลาวอางมีความแตกตางกัน

7.2 บทสรุปและขอเสนอแนะ

7.2.1 แนวทางในการสนับสนุนสิทธิชุมชนและสิทธิในสิ่งแวดลอมใหเปนจริงในสังคมไทยภายใตบริบท
สากลและบริบทประเทศ

 สิทธิที่มีอยูแลวก็ใหมีอยูตอไป เชน กรณีของสิทธิชุมชน ควรบัญญัติไวในรัฐธรรมนูญฉบับใหม

 ควรมีกฎหมายลําดับรองเขียนขยายความวาสิทธิชุมชนตามความหมายในรัฐธรรมนูญวามีเงื่อนไข
การนําไปใชอยางไรบางตามแนวคิดที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอมและสอดคลองกับการพัฒนาที่ยั่งยืน

แบบไทย

 สวนเรื่องสิทธิในสิ่งแวดลอมที่ดีหรือสิทธิที่จะมีชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดี ถาจะใหบัญญัติขึ้นใหมก็

สามารถทําได เพียงแตจะตองเขียนเชื่อมโยงใหดีกับเรื่องสิทธิชุมชนที่มีอยูเดิมในรัฐธรรมนูญ

เพราะสิทธิชุมชนเปนสิทธิเชิงกลุม

 รัฐธรรมนูญฉบับใหมควรบัญญัติเรื่องสิทธิเชิงกระบวนการสําหรับกรณีสิ่งแวดลอมเปนการเฉพาะ
ทั้งสามเรื่อง ไดแก สิทธิในขอมูลสิ่งแวดลอม สิทธิมีสวนรวมในการตัดสินใจเรื่องที่มีผลกระทบตอ

สิ่งแวดลอม และสิทธิในการเขาถึงกระบวนการยุติธรรมทางสิ่งแวดลอมเพื่อใหปรัชญาของการ

ปกปองสิ่งแวดลอมที่มีลักษณะเฉพาะตัวไดสะทอนออกมาเปนรูปธรรมและมีความชัดเจนตอการ
นําไปปฏิบัติขยายผล