Page 285 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

P a ge | 235

 รัฐธรรมนูญของโบลิเวีย 1994 มาตรา 33 เขียนรับรองสิทธิในสิ่งแวดลอมที่ดี โดยรับรองทั้งสิทธิ
ของปจเจกชนและสิทธิของกลุม และรับรองทั้งคนรุนปจจุบันและคนรุนอนาคต ยิ่งไปกวานั้น ยัง

รับรองสิทธิของธรรมชาติ (Rights of Nature) อีกดวย โดยบัญญัติไวดังนี้:-

ทุกคนมีสิทธิในสิ่งแวดลอมที่ดี ที่ถูกปกปอง และที่สมดุล การใชสิทธิดังกลาวสามารถใชได
โดยปจเจกชนและกลุมบุคคลของคนรุนปจจุบันและคนรุนอนาคต รวมทั้งใชเพื่อสิทธิของสิ่งมีชีวิต

อื่น เพื่อใหพัฒนาอบางปกติและถาวร (Everyone has the right to a healthy, protected,

and balanced environment. The exercise of this right must be granted to

individuals and collectives of present and future generations, as well as to other

living things, so they may develop in a normal and permanent way.)

 รัฐธรรมนูญของเวเนซุเอลา 1999 มาตรา 107 กําหนดบังคับไววาระบบการศึกษาจะตองมีเรื่อง
สิ่งแวดลอมศึกษาอยางครอบคลุมทั่วถึง โดยบัญญัติไวดังนี้:-

การศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดลอมเปนกิจกรรมบังคับในระดับและวิธีการตางๆ ของระบบ

การศึกษา รวมทั้งของการศึกษาของพลเมืองที่ไมเปนทางการดวย....... (Environmental

education is obligatory in the various levels and modes of the education system,
as well as in informal civil education…………)

2) กรณีที่มิไดนําเรื่องสิทธิในสิ่งแวดลอมไปบัญญัติไวในรัฐธรรมนูญ

ในบางประเทศมิไดมีบทบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิในสิ่งแวดลอมไวในรัฐธรรมนูญ เชน บารฮามาส บัง

คลาเทศ บารบาโดส บอสซาวานา บรูไนดารุลสลาม แคนาดา ไซปรัส เดนมารก โดมินิกาฟจิ เกรนาดา

ไอซแลนด ไอรแลนด อิสราเอล ญี่ปุน จอรแดน เลบานอน ไลบีเรีย ลิกเคนสไตน มาเลเซีย มารแชลไอแลนด
ไมโครนีเซีย โมนาโค โมร็อกโก นิวซีแลนด ซามัว เซียราลีโอน สิงคโปร โซโลมอนไอแลนด ทองกา ตูนีเซีย

สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา ซิมบับเว เปนตน แมวาเหตุผลของแตละประเทศในการไมบัญญัติเรื่อง

สิ่งแวดลอมไวในรัฐธรรมนูญอาจไมเหมือนกัน แตประเทศสวนใหญที่ไมมีบทบัญญัติเรื่องสิ่งแวดลอมใน

รัฐธรรมนูญจะมีลักษณะรวมกันอยูบางอยาง กลาวคือ มักจะเปนประเทศที่ใชระบบกฎหมายแบบคอม

มอนลอว หรือประเทศที่ไดรับอิทธิพลระบบกฎหมายมาจากประเทศสหราชอาณาจักร หรือประเทศที่เคยเปน

อาณานิคมของอังกฤษ หรือประเทศที่ใชภาษาอังกฤษในภูมิภาคอเมริกา หรือประเทศที่เปนหมูเกาะเล็กๆ โดย

ประเทศเหลานี้มักจะบัญญัติรับรองสิทธิมนุษยชนไวในรัฐธรรมนูญในรูปแบบของ Bills of Rights ที่มุงรับรอง
สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (Civil and Political Rights) มากกวาการบัญญัติรับรองเรื่องสิทธิทาง

เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (Economic, Social and Cultural Rights)