Page 282 - รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการวิจัยเรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อมเพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

232 | P a g e

สิทธิที่จะมีชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดี (Right to Live in Good Environment) สิทธิในสิ่งแวดลอมที่ดีเปนสิทธิ

ที่รับรองถึงคุณภาพที่ดีของสิ่งแวดลอม ซึ่งในภาษาอังกฤษ คําวา “ดี” อาจมีที่ใชหลายคํา แตทุกคําลวนมี
ความหมายไปในทิศทางเดียวกัน เชน คําวา Good, Healthy, Clean, Safe, Adequate, Harmonious,

Balanced, Desirable อยางไรก็ตาม การรับรองคุณภาพดังกลาวอาจไมไดทําโดยตรง แตทําโดยผานการ

รับรองเรื่องอื่นโดยออมในรูปของการรับรองสิทธิในชีวิต (Right to Life) หรือสิทธิในสุขภาพ (Right to

Health) ดังจะเห็นไดจากกรณีของสิทธิที่จะมีชีวิตอยูในสิ่งแวดลอมที่ดีก็คือสิทธิในชีวิตนั่นเอง แตเปนสิทธิใน

ชีวิตที่ตองมีเงื่อนไขอยูในสิ่งแวดลอมที่ดี ซึ่งอาจเปนหนาที่ของรัฐที่ทําใหเกิดสภาพแวดลอมที่ดี หรือเปนหนาที่
ทั้งของรัฐและประชาชนในการรวมกันใหเกิดสภาพแวดลอมที่ดีดังกลาว

จากตัวอยางที่นํามาศึกษา ประเทศที่เขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงเนื้อหาประเภทสิทธิใน

สิ่งแวดลอมที่ดี กรณีภูมิภาคยุโรป ไดแก โปรตุเกส สเปน รัสเซีย เบลเยี่ยม กรณีภูมิภาคอเมริกา ไดแก บราซิล

โคลอมเบีย อารเจนตินา กรณีภูมิภาคแอฟริกา ไดแก เบนิน บูรกินาฟาโซ มาลี คองโก โตโก เอธิโอเปย ชาด

แอฟริกาใต ไนจีเรีย ไนเจอร สวนประเทศที่เขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงเนื้อหาประเภทสิทธิที่จะมีชีวิตอยูใน

สิ่งแวดลอมที่ดี กรณีภูมิภาคยุโรป ไดแก ตุรกี ลัตเวีย กรณีภูมิภาคอเมริกา ไดแก ชิลี เอลซัลวาดอร เอกวาดอร
กรณีภูมิภาคแอฟริกา ไดแก โมซัมบิก แองโกลา ซีเชลส

ในการพิจารณาของศาล สิทธิเชิงเนื้อหาตองการใหศาลประเมินวาสิ่งแวดลอมคืออะไรเพื่อ

พิจารณาวาสิ่งแวดลอมดังกลาวนั้นดี สะอาด ปลอดภัย หรือไม หรือสอดคลอง สมดุล หรือเปนที่พึงปรารถนา

กับสิ่งแวดลอมหรือไม ตางจากสิทธิเชิงกระบวนการที่ศาลเพียงแตชี้วาไดมีการใชกระบวนการบางอยางในการ

ตัดสินใจหรือไมเทานั้น หากพิจารณาในเชิงบทบาทของศาลกับการใชสิทธิทั้งสองประเภท จะพบวา ศาลที่ตอง

พิจารณาสิทธิเชิงเนื้อหาจะมีบทบาทเชิงรุกมากกวา เนื่องจากจะตองตีความคํานิยามของสิทธิในสิ่งแวดลอมที่ดี
ซึ่งมีความยากกวา สวนศาลที่ตองพิจารณาสิทธิเชิงกระบวนการจะมีบทบาทนอยกวา แตก็อาจมีความ

เหมาะสมมากกวาในแงของการถวงดุลอํานาจกับฝายบริหาร

2) การเขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงกระบวนการ (Procedural Rights) ซึ่งสามารถจําแนกออกได

เปน 3 ประเภทของสิทธิดังกลาว คือ สิทธิในการเขาถึงขอมูลขาวสาร สิทธิในการมีสวนรวมสาธารณะในการ

ตัดสินใจ และสิทธิในการเขาถึงความยุติธรรมในคดีสิ่งแวดลอม ประเทศที่เขียนสิทธิเชิงกระบวนการเพื่อรองรับ

การปกปองสิ่งแวดลอมไวในรัฐธรรมนูญมักเปนประเทศที่อยูในยุโรปตะวันออกและลาตินอเมริกา จากตัวอยาง
ที่นํามาศึกษา ประเทศในยุโรปที่เขียนในรูปแบบของสิทธิเชิงกระบวนการ ไดแก ลัตเวีย สโลวะเกีย รัสเซีย

มอลโดวา เบลารุส อาเซอรไบจาน ยูเครน และโปแลนด ทั้งนี้ จํานวนประเทศที่เขียนรัฐธรรมนูญในรูปแบบ

ของสิทธิเชิงกระบวนการจะมีนอยกวาประเทศที่เขียนรัฐธรรมนูญในรูปแบบของสิทธิเชิงเนื้อหา อาจเปนเพราะ

สิทธิเชิงกระบวนการไมไดรับรองระดับของการปกปองสิ่งแวดลอมเปนการเฉพาะโดยตรง จึงมีความเขาใจวา