Page 85 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 85
ดังนั้น จึงสามารถกล่าวได้ว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนมีหลายระดับ การเลือก
รูปแบบและระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนจึงมีความส�าคัญ เพราะจะเป็นตัวชี้วัดการกระจายอ�านาจ
สู่ท้องถิ่นกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด และเป็นแนวทาง
ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ประเมินว่าตนมีระดับการมีส่วนร่วมอยู่ในระดับใด ทั้งนี้เพื่อที่จะพัฒนา
สู่การมีส่วนร่วมของท้องถิ่นตนสู่ระดับที่สูงขึ้น ซึ่งเมื่อน�ามาเปรียบเทียบกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ไทยจักพบว่า มีทุกระดับ แต่ระดับที่พบมากคือ การมีส่วนร่วมในระดับข้อมูลข่าวสารและการมีส่วนร่วม
ในระดับหารือ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังมีอยู่
แต่ให้ความส�าคัญในเรื่องดังกล่าวในระดับน้อย
รูปแบบของการมีส่วนร่วมของประชาชนในการปกครองส่วนท้องถิ่นของไทย คือ การ
มีส่วนร่วมของประชาชนที่บัญญัติไว้ในกฎหมายรัฐธรรมนูญ หมวด ๓ ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทย
การมีส่วนร่วมของประชาชนตามบทบัญญัติในหมวด ๓ ว่าด้วยสิทธิเสรีภาพของชนชาวไทยนั้น ได้ระบุการ
มีส่วนร่วมไว้หลายประการ ประการแรก จากมาตรา ๕๖ ของรัฐธรรมนูญ พุทธศักราช ๒๕๔๐ ที่ได้
บัญญัติให้ประชาชนมีสิทธิ ที่จะมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนในการบ�ารุงรักษาและการได้ประโยชน์จาก
ทรัพยากรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ รวมถึงการคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพ
สิ่งแวดล้อม
นอกจากนั้น รัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวยังได้ก�าหนดสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของ
ประชาชนตามมาตรา ๕๘ ได้มีบทบัญญัติเกี่ยวกับสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของประชาชน โดยถือ
สิทธิที่ประชาชนสามารถรับทราบข้อมูลข่าวสารสาธารณะในความครอบครองของหน่วยงานราชการ
หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่นได้
การมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นอีกรูปแบบหนึ่งที่ส�าคัญ คือ การจัดท�า
ประชาพิจารณ์ (Public hearing) ซึ่งเป็นกระบวนการให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น
ก่อนการออกกฎ ค�าสั่ง หรือการตัดสินใจของฝ่ายบริหารที่จะมีผลต่อสิทธิของประชาชนต่าง ๆ ซึ่งมักจะ
เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการที่รัฐต้องการจะด�าเนินนโยบายที่อาจมีผลกระทบต่อผลประโยชน์สาธารณะ
ชุมชนหรือประชาชนจ�านวนมาก นอกจากนั้นการมีส่วนร่วมของประชาชนในลักษณะนี้ยังถือว่าเป็นการ
แสวงหาความรู้เพื่อการตัดสินใจของสังคมร่วมกัน ค้นหาทางออกที่อาจมีมากกว่าที่เป็นอยู่ โดยอาจร่วมกัน
พิจารณาข้อดีและข้อเสียของแต่ละทางเลือกเพื่อเป็นการเรียนรู้จากทุกฝ่ายให้สามารถร่วมกันหาทางเลือก
อื่นๆ ได้เพิ่มมากขึ้น
สภ�พปัญห�ของก�รมีส่วนร่วมของภ�คประช�ชนไม่ก้�วหน้�เท่�ที่ควร
จากการศึกษาถึงสภาพการณ์ด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน มีประเด็นปัญหา
ส�าคัญต่อการพิจารณา ๖ ประการ ได้แก่
๘๔ การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
