Page 88 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 88
ที่ราชพัสดุ พ.ศ.๒๕๑๘ ของกรมธนารักษ์ พบว่า ในการก�าหนดพื้นที่สงวนหวงห้ามและก�าหนดให้พื้นที่ใด
เป็นขอบเขตตามที่กฎหมายก�าหนดดังกล่าว มีการก�าหนดให้มีแผนที่ หรือรูปแผนที่แนบท้าย หรือก�าหนด
รูปแผนที่ไว้ในกฎหมายนั้นด้วย แนวเขตที่ก�าหนดในรูปแผนที่ตามกฎหมายตามที่กล่าวมา ล้วนกระทบ
สิทธิในที่ดินของผู้ถือครองท�าประโยชน์ที่มีอยู่ก่อนการประกาศให้พื้นที่นั้นเป็นกฎหมาย
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๕๐ และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๗ (ฉบับชั่วคราว) ได้มี
บทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและการมีส่วนร่วมของประชาชนเอาไว้ โดยมีกฎหมาย
ที่เกี่ยวข้องกับหลักสิทธิมนุษยชนและการมีส่วนร่วมของประชาชนซึ่งออกตามความแห่งรัฐธรรมนูญ
ดังกล่าว ประกอบด้วย พระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2542 พระราชบัญญัติ
ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. ๒๕๔๐ ก�าหนดสิทธิรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน ความส�าคัญ
ของการใช้สิทธิของประชาชน โดยหลักการและแนวคิดของพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ
พ.ศ. ๒๕๔๐ ก�าหนดให้ประชาชนมีโอกาสรับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการด�าเนินการต่างๆ ของรัฐ รับรอง
สิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการที่อยู่ในครอบครองของรัฐ ข้อมูลข่าวสารของ
ข้อมูลราชการเกือบทั้งหมด หรือส่วนใหญ่สามารถเปิดเผยได้ ภายใต้หลักการที่ว่า “เปิดเผยเป็นหลัก
ปกปิดเป็นข้อยกเว้น” ทั้งได้ก�าหนดวิธีการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารไว้ ๔ วิธี คือ ๑) เปิดเผยโดยการน�า
ข้อมูลข่าวสารที่กฎหมายก�าหนดลงพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา ๒) เปิดเผยโดยการตั้งแสดงไว้ในสถานที่ที่
หน่วยงานจัดเตรียมไว้ให้ประชาชนเข้าตรวจดูได้ด้วยตัวเอง ๓) เปิดเผยตามที่ประชาชนมีค�าขอเป็นการ
เฉพาะราย และ ๔) การเปิดเผยโดยหอจดหมายเหตุแห่งชาติ พร้อมก�าหนดช่องทางเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร
สิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการ
นอกจากนี้ยังมีพระราชบัญญัติก�าหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอ�านาจให้แก่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่น พ.ศ. ๒๕๔๒ ก�าหนดให้มีส�านักงานคณะกรรมการการกระจายอ�านาจให้แก่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถิ่นอยู่ภายใต้ส�านักงานปลัดส�านักนายกรัฐมนตรี ที่ก�าหนดอ�านาจหน้าที่เกี่ยวข้องกับการมี
ส่วนร่วมของประชาชน
ส�าหรับความเชื่อมโยงของสิทธิมนุษยชน การเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร การมีส่วนร่วมของประชาชน
และการกระจายอ�านาจสู่ท้องถิ่นก�าหนดไว้ ดังนี้
การก�าหนดสิทธิชุมชน บุคคล และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์
จัดการและใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมร่วมกับรัฐ ได้ก�าหนดไว้ในกฎหมายหลายฉบับ
แต่ไม่ได้ให้ความส�าคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชน ท�าให้มีความขัดแย้งในเชิงปฏิบัติด้านหลักการ
ปฏิบัติ และด้านสิทธิของประชาชน ประชาชนไม่ได้มีส่วนร่วมในการก�าหนดแนวเขตพื้นที่สงวนหวงห้าม
ของรัฐ ส่งผลให้ซ้อนทับที่ดินท�ากินของประชาชน ท�าให้ประชาชนไม่ได้รับสิทธิอย่างถูกต้องตามกฎหมาย
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ ๘๗
