Page 86 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 86
(๑) ปัญหาการมีส่วนร่วมของประชาชนแต่เพียงในรูปแบบ จากการศึกษาพบว่า องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นถูกก�าหนดให้มีช่องทางเข้ามามีส่วนร่วมมากมายหลายช่องทางและหลายรูปแบบ
แต่การมีส่วนร่วมของประชาชนดังกล่าว เป็นเพียงการมีส่วนร่วมในเชิงรูปแบบเท่านั้น
คณะกรรมการการมีส่วนร่วมจะถูกแต่งตั้งขึ้นเฉพาะเรื่องที่ต้องการด�าเนินการ เช่น
การมีส่วนร่วมด้านสิ่งแวดล้อม สาธารณสุข สุขภาพ เป็นต้น ส�านักนายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้แต่งตั้งรักษาการ
ตามพระราชบัญญัติก�าหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอ�านาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.
๒๕๔๒ หากส�านักนายกรัฐมนตรีต้องการให้ภาคท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในเรื่องใด จะให้กรมส่งเสริม
การปกครองส่วนท้องถิ่น พิจารณาแต่งตั้งคณะกรรมการการมีส่วนร่วมเฉพาะเรื่องนั้นๆ และระบุโครงสร้าง
ของคณะกรรมการ พร้อมทั้งอ�านาจหน้าที่ในการด�าเนินงานไว้ รวมไปถึงให้มีคณะอนุกรรมการการมีส่วนร่วม
ประจ�าท้องถิ่นในเรื่องที่ได้รับมอบหมาย
จะเห็นได้ว่า คณะกรรมการการมีส่วนร่วมไม่มีกฎหมายควบคุม แต่เป็นไปตามนโยบาย
ที่ส�านักนายกรัฐมนตรีก�าหนดเฉพาะเรื่องที่หน่วยงานต่างๆ ในภาครัฐต้องการให้เข้าไปมีส่วนร่วม ทั้งที่
พระราชบัญญัติก�าหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอ�านาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ.๒๕๔๒
ก�าหนดไว้ในมาตรา ๑๒ ให้คณะกรรมการมีอ�านาจหน้าที่ในการเสนอแนะและจัดระบบตรวจสอบและ
การมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่น อีกทั้งยังก�าหนดอ�านาจและหน้าที่ในการจัดระบบการบริการ
สาธารณะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วมของประชาชน และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน
ในการพัฒนาท้องถิ่น
(๒) ปัญหาประชาชนยังไม่เข้าใจและขาดรูปแบบการมีส่วนร่วมที่ท�าให้ประชาชน
เกิดความเป็นพลเมือง (Citizenship) การมีส่วนร่วมของประชาชนในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในปัจจุบัน
โดยมากเป็นการมีส่วนร่วมแบบการรับทราบการด�าเนินการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (Inform)
ซึ่งนับว่าเป็นการมีส่วนร่วมในระดับที่ต�่าเกือบจะที่สุด การมีส่วนร่วมที่แท้จริงนั้น ประชาชนต้องมีความ
สมัครใจและมีส่วนในการร่วมรับผิดชอบในการตัดสินใจตั้งแต่ การร่วมกระบวนการวางแผน ร่วมการด�าเนิน
กิจกรรม ร่วมใช้ประโยชน์จากกิจกรรม และร่วมได้รับประโยชน์จากกิจกรรม ซึ่งรูปแบบการมีส่วนร่วม
ในปัจจุบันยังไม่ก่อให้เกิดการมีส่วนร่วมที่แท้จริงในฐานะพลเมือง
(๓) ปัญหาจากมาตรการทางกฎหมายที่ไม่เกื้อหนุนต่อการมีส่วนร่วมของภาค
ประชาชน มาตรการทางกฎหมายในการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในปัจจุบันยังมีช่องโหว่หรือ
อุปสรรคที่ยากจะท�าให้การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนเกิดขึ้นได้จริง เช่น กรณีการเข้าชื่อเสนอร่าง
ข้อบัญญัติท้องถิ่นตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการเข้าชื่อเสนอข้อบัญญัติท้องถิ่น พ.ศ.๒๕๔๒ ยังมี
ความยุ่งยากและไม่เหมาะกับการปฏิบัติส�าหรับประชาชนในระดับท้องถิ่น เช่น ต้องมีร่างข้อบัญญัติ
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการก�าหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ ๘๕
