Page 178 - รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ
P. 178
(๗) คำาร้องที่ ๕๙๒/๒๕๕๕ กรณีปัญหาที่ดินมีหนังสือสำาคัญสำาหรับที่หลวงทับที่ตั้งชุมชนและ
ที่ดินทำากิน พื้นที่ตำาบลหนองหาร อำาเภอเมือง จังหวัดสกลนคร
ปัญหา : รัฐประกาศพระราชกฤษฎีกากำาหนดเขตหวงห้ามที่ดินในท้องที่อำาเภอเมือง
สกลนคร จังหวัดสกลนคร พ.ศ.๒๔๘๔ ทับซ้อนพื้นที่ชุมชนเก่าแก่ ซึ่งตั้งถิ่นฐานมาก่อนพระราชกฤษฎีกา
กำาหนดเขตหวงห้ามที่ดินฯ
วิเคราะห์ได้ว่า : พื้นที่หนองหารยังมีปัญหาการออกเอกสารสิทธิไม่ชอบด้วยกฎหมายใน
เขตพื้นที่หนังสือสำาคัญสำาหรับที่หลวง แต่ที่ดินที่ประชาชนถือครองและใช้ประโยชน์มีมาก่อนแต่ไม่ได้รับ
เอกสารสิทธิ ทำาให้ประชาชนไม่ได้รับความเป็นธรรมการกำาหนดเขตที่ดินของรัฐ ที่ผ่านมาประชาชนไม่มี
ส่วนร่วมในการกันพื้นที่ทำากินและที่ตั้งชุมชนออกจากแนวเขตที่ดินของรัฐ ในขณะที่จำานวนประชากร
ก็ขยายตัวเพิ่มมากขึ้น ประกอบกับไม่สามารถชี้แนวเขตพระราชกฤษฎีกากำาหนดเขตหวงห้ามได้ ทำาให้
ประชาชนจำานวนมากเสียสิทธิในการออกเอกสารสิทธิในที่ดิน
นอกจากนี้ ได้มีการสำารวจความคิดเห็นของประชาชนโดยใช้แบบสอบถามเป็นการสำารวจข้อมูล
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินรัฐ เนื่องจากการสำารวจต้องการทราบถึง
ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะของประชาชนที่ประสบปัญหาในพื้นที่กรณีศึกษาทั้ง ๗ แห่ง ดังกล่าวมาแล้วข้างต้น
จากจำานวนผู้เข้าร่วมประชุม จำานวน ๓๕๐ ราย มีจำานวนผู้ตอบแบบสอบถามรวมทั้งสิ้น ๑๒๙ ราย
ผลการตอบแบบสอบถามสรุปได้ว่า ความรู้ ความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของชุมชน
ในการกำาหนดแนวเขตที่ดินรัฐ พบว่า มีความรู้ ความเข้าใจในระดับมากถึงมากที่สุด ประชาชนส่วนใหญ่
คิดว่ายังมีส่วนร่วมในระดับที่น้อยมากจนถึงปานกลาง แสดงให้เห็นว่าหน่วยงานภาครัฐมีการประชาสัมพันธ์
ชี้แจงข้อมูลข่าวสาร รวมทั้งเปิดโอกาสให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นยังไม่ทั่วถึง
ประชาชนผู้ตอบแบบสอบถามได้ให้ข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อเป็นแนวทางให้ภาครัฐ
นำาไปปรับปรุงการดำาเนินงานกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ สามารถสรุปประเด็นสำาคัญๆ คือ ภาครัฐ
ควรประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสาร ชี้แจง และสร้างความเข้าใจกับประชาชนและท้องถิ่นให้มีความรู้
ความเข้าใจในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐก่อนที่จะประกาศเป็นเขตอุทยานแห่งชาติ ควรเปิดเผย
ข้อมูลข่าวสารที่เป็นจริง ควรให้ประชาชนมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็น โดยให้ภาครัฐจัดตั้งกลไกการแก้ไข
ปัญหาที่ดินแนวเขตทุกระดับก่อนที่จะประกาศเป็นเขตอุทยานแห่งชาติ เพื่อให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการ
กำาหนดกฎเกณฑ์ในการใช้ประโยชน์ในที่ดินและรักษาพื้นที่ป่ารวมทั้งให้ภาคประชาชนและท้องถิ่น
เข้าร่วมเป็นคณะทำางาน หรือออกสำารวจพื้นที่ร่วมกัน ภาครัฐควรเร่งจัดทำาแนวเขตให้มีความชัดเจน
มีการบูรณาการร่วมกันระหว่างหน่วยงาน เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาแนวเขตที่ดินที่ทับซ้อนให้เป็นไปใน
ทิศทางเดียวกัน รัฐควรแก้ไขปัญหาแนวเขตให้เป็นปัจจุบัน ดำาเนินการอย่างจริงจังและต่อเนื่อง ภาครัฐ
ควรบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง ดำาเนินการตามกฎหมายไม่เน้นบุคคลใด บุคคลหนึ่งรวมทั้งร่วมกัน
แก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องของทุกหน่วยงานให้มีความทันสมัยและเป็นปัจจุบัน และการแก้ไขปัญหา
ความขัดแย้งระหว่างประชาชนกับที่ดินของรัฐต้องเร่งแก้ไขในระหว่างที่รัฐบาลมีอำานาจเต็มภายในปี พ.ศ.
๒๕๕๘ ควรเร่งจัดทำาแผนแม่บทในการกำาหนดเขตที่ดินของรัฐทุกแปลง โดยตั้งคณะทำางานระดับจังหวัด
ให้เป็นผู้เสนอแนวทางและนำาเข้าสภานิติบัญญัติออกเป็นกฎหมาย
การมีส่วนร่วมของประชาชนในการกำาหนดแนวเขตที่ดินของรัฐ 177
