Page 74 - รายงานการศึกษาบทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
P. 74
72 รายงานการศึกษา บทบาทของภาคประชาสังคมในการคุ้มครองสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
สาธารณูปโภค การเข้าไม่ถึงบริการและสวัสดิการของรัฐ ปัญหาจราจรติดขัด ปัญหาสิ่งแวดล้อมเมือง
ปัญหาหนี้สิน ปัญหาสุขภาพจิตของคนเมือง เป็นต้น นอกจากนี้ ยังประสบกับปัญหาทัศนคติของ
บุคคลภายนอกหรือสังคมทั่วไปที่มองชุมชนแออัดเปรียบเสมือนกาฝากของสังคม เป็นแหล่ง
อาชญากรรม ยาเสพติด สกปรก น่าอับอาย อันเป็นการตีตราจากบุคคลทั่วไป และนำามาซึ่งวิธีการ
จัดการกับกลุ่มคนเหล่านี้คือการไล่รื้อ ซึ่งเป็นปัญหาสามัญของคนจนเมืองในชุมชนแออัดที่มีมาอย่าง
ต่อเนื่อง
ในการแก้ไขปัญหาคนจนเมืองโดยเฉพาะอย่างยิ่งชุมชนแออัดนั้น วิธีคิดของภาครัฐเสมือนว่า
จำาเป็นต้องกาจัดให้บุคคลเหล่านี้ออกไป เพราะเป็นผู้ขัดขวางกระบวนการพัฒนาเมือง และการพัฒนา
เศรษฐกิจและบริการเป็นสำาคัญ โดยให้ย้ายไปอยู่แฟลตแทน แต่กระนั้นวิธีการนี้ทำาให้กลุ่มคนจนเมือง
ภายใต้เครือข่ายสลัม ๔ ภาคมองว่า ไม่ได้เป็นการแก้ไขปัญหาคนจนเมืองอย่างเหมาะสม เพราะการ
ไปอยู่แฟลตทำาให้ชาวบ้านแปลกแยกจากวิถีชีวิตและการทำามาหากิน กล่าวคือชาวบ้านต้องเสียค่า
เดินทาง ค่าน้ำา ค่าไฟมากขึ้น พร้อมกันก็ไม่มีศักยภาพในการผ่อนค่าเช่าแฟลต ยิ่งไปกว่านั้น
ในสถานการณ์ปัจจุบันที่มีการนานโยบายเรื่อง “บ้านเอื้ออาทร” เข้ามาก็ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์ว่า
ยังคงเป็นการแก้ไขปัญหาที่ไม่สร้างให้เกิดความมั่นคงในที่อยู่อาศัยและการดำารงชีวิต อีกทั้งยังเป็น
การแก้ปัญหาแบบเดิมโดยการสร้างแฟลตให้คนจนอยู่ ซึ่งไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและการทำามาหากิน
รวมทั้งความสามารถในการผ่อนบ้านก็ไม่มี (เครือข่ายสลัม ๔ ภาค, ๒๕๔๖, ออนไลน์)
อย่างไรก็ตาม ก็มีความพยายามแก้ไขปัญหาคนจนเมืองโดยการดำาเนินนโยบายบ้านมั่นคง
ตั้งแต่พ.ศ. ๒๕๔๗ โดยมีสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) เป็นพี่เลี้ยง ซึ่งยึดชุมชนเป็นศูนย์กลาง
ในการพัฒนา ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาที่อยู่อาศัย การพัฒนาระบบสวัสดิการชุมชน การรวมกลุ่ม
ของชาวบ้านผ่านสภาองค์กรชุมชน (เดชา สังขวรรณ และรุ่งนภา เทพภาพ, มปป., น. ๕๐) แต่เป็น
ข้อสังเกตว่า การแก้ไขปัญหาเพียงเพราะประเด็นที่อยู่อาศัยก็มิอาจแก้ไขปัญหาและพัฒนาคนจนเมือง
ได้อย่างยั่งยืน ไม่ได้ก่อให้เกิดความมั่นคงในชีวิตเท่าใดนัก
๔.๓ ขบวนการเคลื่อนไหวคนจนเมือง
(ประภาส ปิ่นตบแต่ง และกฤษฎา บุญชัย, ๒๕๕๐, ออนไลน์)
กรณีศึกษาเครือข่ายคนจนในเมืองกลุ่มใหญ่สองกลุ่ม คือ “คนงาน” และ “คนสลัม” เครือข่าย
สลัม คือ คนจนที่อยู่ในแหล่งที่อยู่อาศัยราคาถูกในเมือง ที่ไม่สามารถเข้าถึงที่อยู่อาศัยตามกลไกตลาด
ทั่วไป โดยส่วนใหญ่อพยพมาจากชนบท ตามภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ อันเนื่องมาจากผลพวงของ
การพัฒนาตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติที่เริ่มมาตั้งแต่ ปีพ.ศ. ๒๕๐๔ การพัฒนา
ที่ไม่สมดุลระหว่างเมืองและชนบทระหว่างภาคอุตสาหกรรมและบริการกับภาคเกษตรกรรม ทำาให้
เกษตรกรล้มละลายต้องอพยพสู่เมืองเพื่อหางานทำา แต่แรงงานอพยพเหล่านี้มีการศึกษาตาม
ระบบน้อยจึงทำางานได้เพียงงานที่ใช้แรงงาน ซึ่งได้ผลตอบแทนต่าเกินกว่าจะหาที่อยู่อาศัยเป็น
