Page 119 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ

หน้ า | ๑๐๕

ความผิด กรณีของเรื่อง การดูดทราย เกลือ และการก่อมลพิษทางน้ํามีสาเหตุจากการเคร่งครัดเรื่องการบังคับใช้

กฎหมายของหน่วยงานที่รับผิดชอบ

บทเรียนการแก้ปัญหาของชุมชนและหน่วยงาน

จากกรณีร้องเรียนทั้ง ๕๗ กรณี ส่วนหนึ่งเป็นปัญหาของรายบุคล เช่น การเรียกร้องค่าชดเชย ค่า
เสียโอกาส ในการต้องสูญเสียที่ดินทรัพย์สิน จากโครงการก่อสร้างของภาครัฐ การถูกคุกคามหรือถูกทําร้าย อีก

ส่วนหนึ่งเป็นการต่อสู้เพื่อป้องทรัพยากรธรรมชาติและความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ที่เป็นถิ่นฐานที่อยู่และ
การประกอบอาชีพ รวมทั้งสิทธิในการใช้และมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการทรัพยากร เพื่อให้การบริหารจัดการ

สอดคล้องกับความต้องการและวิถีชีวิตของชุมชน รวมทั้งยังรักษาความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศไว้ เพื่อการใช้
ประโยชน์ของคนรุ่นต่อไป

๑. แนวทางการจัดการปัญหาของชุมชน

แนวทางการต่อสู้เพื่อสิทธิดังกล่าว นอกจากการร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน

แห่งชาติแล้วชุมชน ได้หาแนวทางการต่อสู้เพื่อให้ปัญหาที่พวกเขาเผชิญอยู่ได้รับการแก้ไข สรุปได้ดังนี้

๑) ชุมชนได้ร้องเรียนหลายหน่วยงานทั้งหน่วยงานภาครัฐ องค์กรพัฒนาเอกชน เพื่อให้มา

ช่วยวิเคราะห์และหามาตรการในการทําหน่วยงานเข้ามาแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น หน่วยงานอื่น ๆ ที่ชุมชนไปร้องเรียน
เช่น คณะผู้ตรวจการแผ่นดิน เพื่อให้ช่วยวินิจฉัยว่าหน่วยงานทําถูกต้องหรือไม่ สภาทนายความ สํานักพระราชวัง

สํานักนายกรัฐมนตรี สื่อมวลชน เป็นต้น จะเห็นได้ว่าชุมชนพยายามที่จะหาคนกลางมาช่วยไกล่เกลี่ย ช่วยเรื่อง

การต่อสู้ และช่วยตัดสินว่าความเดือดร้อนที่พวกเขาได้รับควรได้รับการแก้ไข การร้องเรียนต่อสื่อมวลชนก็เป็น
แนวทางหนึ่งในการทําให้ความเดือดร้อน และความคิดเห็นของพวกเขาถูกยกระดับเป็นประเด็นสาธารณะเพื่อจะ

ทําให้ของผู้ที่มีอํานาจในการตัดสินใจเชิงนโยบาย หันมาสนใจความเดือดร้อน ของพวกเขา และเพื่อให้เกิดการ
ตรวจสอบความโปร่งใสของการผลักดันโครงการต่าง ๆ

๒) ชุมชนพยายามที่จะแสดงให้สาธารณะและหน่วยงานภาครัฐเห็นว่า พวกเขาต่อสู้เพราะ
ต้องการธํารงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติไว้เพื่อลูกหลานในอนาคตอย่างแท้จริง โดยการสร้าง

กิจกรรมต่าง ๆ ที่สะท้อนถึงความผูกพัน การเห็นคุณค่าของทรัพยากรธรรมชาติ เช่น การรวมตัวกันของกลุ่มผู้
คัดค้านเขื่อนแก่งเสือเต้น เป็นกลุ่มอนุรักษ์ มีการอบรมเยาวชนตั้งเป็นกลุ่มอนุรักษ์ป่าแม่ยม มีกิจกรรมการดูแล

ปลูกป่า บวชป่า และการสร้างฝายชะลอน้ํา ทําพิธีสืบชะตาแม่น้ํายม เพื่อรักษาความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้ รวมทั้ง

มีพิธีสาปแช่ง ผู้ที่คิดร้ายทําลายป่าแม่ยมให้มี อันเป็นไป ร่วมกันดูแลรักษาป่าไม้ กําหนดระเบียบของชุมชน ป้องกัน
ไม่ให้ใครบุกรุกพื้นที่ป่าเพื่อเป็นที่ดินทํากิน รวมทั้งดูและรักษาไม่ให้ใครเข้าไปตัดไม้ทําลายป่า มีการศึกษาวิจัย

เกี่ยวกับความอุดมสมบูรณ์ของป่าแม่ยม หรือกลุ่มผู้คัดค้านเขื่อนท่าแซะ และกลุ่มคัดค้านอ่างเก็บน้ําคลองลําซอน

ลําขัน มีการอบรมเยาวชนตั้งเป็นกลุ่มอนุรักษ์ต้นน้ํา มีกิจกรรมการปลูกป่า และการสร้างฝายชะลอน้ํา เพื่อรักษา
ความอุดมสมบูรณ์ของป่าไม้ เป็นต้น

รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”