Page 122 - รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ
P. 122
๑๐๘ | หน้ า
๒) แก้กฎหมายหรือกําหนดระเบียบ เรื่อง การศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม ผลกระทบต่อ
สุขภาพ ต้องให้ตัวแทนชุมชนมีส่วนร่วมในการศึกษาทุกขั้นตอน โดยหน่วยงานต้องกําหนดในกรอบการจ้างงานที่
จะจัดจ้างที่ปรึกษา(Term of Reference : TOR) ว่าให้ที่ปรึกษาต้องให้ตัวแทนจากชุมชนร่วมเป็นนักวิจัยใน
โครงการศึกษาดังกล่าวด้วย หรือ กําหนดให้ที่ปรึกษาต้องจัดสรรงบประมาณสําหรับชุมชนในการศึกษาผลกระทบ
สิ่งแวดล้อม เพื่อให้ผลการศึกษาที่ออกมาได้รับการยอมรับจากชุมชน ซึ่งจะช่วยลดความขัดแย้งได้
๓) คณะกรรมการพิจารณากําหนดจ่ายค่าทดแทน ตามพระราชบัญญัติเวนคืนที่ดิน พ.ศ.
๒๕๓๐ ให้มีตัวแทนของผู้ที่ได้รับผลกระทบเป็นคณะกรรมการด้วย ซึ่งในปัจจุบันกําหนดให้หน่วยงานและองค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นคณะกรรมการเท่านั้น
๒. ข้อเสนอแนะต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ข้อเสนอต่อ กสม. เกี่ยวกับการละเมิดสิทธิชุมชนด้านทรัพยากรน้ํา นั้นแบ่งเป็น ๒ มาตรการ
ประกอบด้วย ๑) มาตรการด้านการป้องกันการละเมิดสิทธิชุมชน และ ๒) มาตรการแก้ปัญหาการละเมิดสิทธิ
ชุมชนในกรณีที่มีการละเมิดสิทธิชุมชนแล้ว
๑) มาตรการด้านการป้องกันการละเมิดสิทธิชุมชน มีข้อเสนอ ประกอบด้วย
(๑) ทํางานเชิงรุกโดยร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชนและเครือข่ายอื่นๆ ในการจัดการ
กับปัญหาการละเมิดสิทธิชุมชน ความขัดแย้งในเรื่องทรัพยากรน้ําและทรัพยากรธรรมชาติอื่น ๆ นับวันจะมีมากขึ้น
เนื่องจากชุมชนมีความรู้และตื่นตัวในการใช้สิทธิตามรัฐธรรมนูญ มาตรา ๖๖ และ ๖๗ และโครงการพัฒนาของ
ภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ํานับวันจะมีมากขึ้น กสม. ควรสร้างกลไกในโครงสร้างของ กสม. ให้มีหน้าที่
ทํางานเชิงรุก กล่าวคือ ไปทํางานร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชน เช่น สมัชชาคนจน เครือข่ายเกษตรกรรายย่อย
กลุ่มอนุรักษ์ต่าง ๆ องค์กรพัฒนาเอกชน นักกฎหมายมวลชน และสื่อมวลชน มาทํางานร่วมกันในลักษณะเครือข่าย
ปกป้องสิทธิชุมชน เพื่อรณรงค์เรื่องสิทธิของชุมชน ในการอนุรักษ์ปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและมีมาตรการ
ป้องกันการละเมิดสิทธิชุมชนตั้งแต่โครงการยังไม่ก่อสร้าง ซึ่งจะทําให้การแก้ปัญหาทันเหตุการณ์มากขึ้น เพราะ
หากสามารถยับยั้งโครงการตั้งแต่ก่อนการก่อสร้าง จะช่วยลดผลกระทบที่จะเกิดกับชุมชน รวมทั้งกรณีร้องเรียนลด
กรณีร้องเรียนที่จะมาสู่ กสม. ด้วยเช่นเดียวกัน และจากผลการศึกษาพบว่า กรณีร้องเรียนที่โครงการก่อสร้างเสร็จ
แล้ว การแก้ปัญหาตามที่ กสม. มีมตินั้น เป็นไปได้ยากมาก
(๒) สร้างความรู้เรื่องรูปแบบการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงในการศึกษาผลกระทบ
สิ่งแวดล้อมและการรับฟังความคิดเห็น ตามรัฐธรรมนูญปี ๒๕๕๐ โดยร่วมกับหน่วยงานหลักในการบริหารจัดการ
ทรัพยากรน้ํา เช่น กรมชลประทาน กรมทรัพยากรน้ํา สถาบันการศึกษาและหน่วยงานให้ทุนวิจัยทําการศึกษา
ทดลองเพื่อสร้างองค์ความรู้เกี่ยวรูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและ
ผลกระทบต่อสุขภาพจากโครงการพัฒนาของภาครัฐ ในรูปแบบของการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม
(Participatory Action Research : PAR) โดยมีชุมชนเป็นนักวิจัยร่วมกับนักวิชาการและตัวแทนของหน่วยงาน
รายงานฉบับสมบูรณ์ “โครงการวิจัยเรื่อง รูปแบบ แนวทาง และมาตรการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”
