Page 39 - วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน. ปีที่ 1 ฉบับที่ 3 (กันยายน - ธันวาคม 2563)

38 วารสารกฎหมายสิทธิมนุษยชน

1. ด้านจิตวิทยาชีวภาพ (Biological psychology) ที่มุ่งเน้นไปที่คว�มสำ�คัญ
ของพันธุกรรมและอิทธิพลท�งชีวภ�พว่� มนุษย์มักจะเกิดคว�มกลัวเมื่อต้องพบเจอกับคนที่มีลักษณะ
แตกต่�งจ�กตนจนเห็นเป็นศัตรู สมองของมนุษย์จึงทำ�ก�รปรับตัวเพื่อปกป้องตนเองด้วยก�รเลือกปฏิบัติ
เพื่อเป็นก�รแยกแยะระหว่�งเพื่อนและศัตรูนั่นเอง
2. ด้านพฤติกรรมนิยม (Behaviorism) ที่มุ่งเน้นไปที่ผลกระทบของสิ่งแวดล้อม
ที่มีต่อพฤติกรรมมนุษย์ โดยเห็นว่�สภ�พแวดล้อม ก�รเลี้ยงดู และวัฒนธรรมรอบข้�ง เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลต่อ
12
พฤติกรรมก�รเลือกปฎิบัติหรืออคติของมนุษย์
นอกจ�กนั้น Edward Thorndike นักจิตวิทย�และนักก�รศึกษ�ช�วอเมริกันได้มีคว�มเห็นว่�มนุษย์
จะเกิดคว�มรู้สึกกับก�รที่ตนต้องใช้ชีวิตในสังคมอยู่ 2 ลักษณะ คือ

1. ความรู้สึกในเชิงบวก (Halo effect) ซึ่งเป็นคว�มคิดของบุคคล ในเชิงคว�มประทับใจ
ที่มีต่อสภ�พแวดล้อมรอบตัวทำ�ให้พวกเข�มีคว�มรู้สึกในเชิงบวกต่อสังคมโดยรวม

2. ความรู้สึกในเชิงลบ (Horn effect) ซึ่งเป็นคว�มคิดของบุคคล ที่ไม่ชอบบุคคล
สถ�นที่หรือสิ่งของจนทำ�ให้เกิดคว�มคิดในเชิงลบกับทุกสิ่งที่เกี่ยวข้อง เช่น กรณีของกลุ่มหัวรุนแรงท�งศ�สน�
ที่พย�ย�มส่งเสริมศ�สน�ของตนในท�งที่ผิดด้วยวิธีก�รทำ�ร้�ยผู้อื่นที่อยู่นอกศ�สน�ตน ส่งผลให้คนนอกศ�สน�
นั้นมักจะมองว่�ทุกคนที่เกี่ยวข้องกับศ�สน�นั้นเป็นแบบนั้นทั้งหมด
คว�มรู้สึกทั้งเชิงบวกและเชิงลบนี้ถือเป็นปัจจัยสำ�คัญที่ทำ�ให้เกิดก�รแบ่งกลุ่มในสังคม โดยเฉพ�ะ
ในสังคมที่มีคว�มแตกต่�งท�งด้�นเชื้อช�ติ ศ�สน� เพศสภ�พ ค่อนข้�งม�ก และเมื่อกลุ่มที่มีคว�ม
แตกต่�งในสังคมนั้นกล�ยเป็นคน “กลุ่มน้อย” ก็มักจะถูกคน “กลุ่มม�ก” มองในเชิงลบเสมอ จนเกิดเป็น
4.
อคติ และกล�ยเป็นมีก�รเลือกปฏิบัติต�มม� และเมื่อใดที่อคติและก�รเลือกปฏิบัติในเรื่องใดนั้นได้รับคว�ม
นิยมม�กขึ้นจนกล�ยเป็นสิ่งที่สังคมยอมรับ (Social recognition) แล้ว ก็จะกล�ยเป็น “ส�มัญทัศน์” หรือ
“คตินิยมเหม�รวม” (Stereotype) ของสังคมนั้นไปในที่สุด โดยตัวอย่�งที่ชัดเจนม�กในเรื่องนี้ ก็คือ คว�ม
แตกต่�งท�งเชื้อช�ติระหว่�งคนผิวข�วและคนผิวดำ�ที่ยังคงเป็นปัญห�อยู่ในสังคมจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพ�ะ
ในสังคมตะวันตก เนื่องจ�กในวัฒนธรรมตะวันตกนั้นผู้คนมักจะแบ่งเป็นกลุ่มต�มลักษณะของร่�งก�ย
อ�ชีพและชนชั้นท�งสังคมนั่นเอง

4. หลักสิทธิมนุษยชนกับความเสมอภาคในสังคมมนุษย์

ด้วยเหตุที่ก�รเลือกปฏิบัติเป็นธรรมช�ติอย่�งหนึ่งของมนุษย์ ดังนั้น ประวัติศ�สตร์สังคมโลก
ในแต่ละยุคสมัยที่ผ่�นม� จึงมักจะปร�กฎก�รเลือกปฏิบัติ ทั้งท�งเชื้อช�ติ เพศ หรือศ�สน� ในลักษณะของ
ก�รละเมิดสิทธิของมนุษย์ให้พบเห็นม�โดยตลอด จนกระทั่งเมื่อมีก�รร่�งปฏิญญ�ส�กลว่�ด้วยสิทธิมนุษยชน
ที่เป็นกติก�ส�กลที่มีวัตถุประสงค์เพื่อลดก�รเลือกปฏิบัติในสังคมลง ด้วยก�รใช้หลัก “ความเสมอภาค”
ดังที่ปร�กฏอยู่ในปฏิญญ�ฯ ว่� “All human beings are born free and equal in dignity and
rights” ที่แปลว่� “มนุษย์ทุกคนเกิดมาด้วยการมีเสรีภาพ และมีสิทธิ และศักดิ์ศรีที่เท่าเทียมกัน”
ก�รกำ�หนดม�ตรก�รต่�ง ๆ เพื่อขจัดก�รเลือกปฏิบัติในทุกรูปแบบเพื่อสร้�งคว�มเสมอภ�คอย่�งแท้จริง
จึงได้รับคว�มสำ�คัญม�กขึ้นม�เป็นลำ�ดับจนถึงปัจจุบัน

12
wikidot, Is Discrimination an Inevitable Part of Human Nature? [Online], available URL: http://ron-sheese. wikidot.com/
tutorial-6-3#toc2 (August, 2020).